Dorabianie do emerytury i renty

Nie każdy osiągnięty przez emeryta, rencistę czy osobę na świadczeniu przedemerytalnym przychód wpływa na zawieszenie lub zmniejszenie ich świadczeń. ZUS bierze pod uwagę przychód z tytułu wykonywania działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego oraz z tytułu służby.

O jakie przychody chodzi:

Przychody jakie wpływają na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury i renty:

• pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy,
• pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę nakładczą,
• pracy wykonywanej w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
• pracy wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, których wykonywanie jest objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi lub współpracy przy wykonywaniu tych umów,
• pozarolniczej działalności, której wykonywanie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych lub współpracy przy wykonywaniu tych umów,
• wykonywania odpłatnie pracy, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
• pobierania stypendium sportowego,
• służby pełnionej m.in. w: Wojsku Polskim, Policji, Służbie Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Celnej, Straży Granicznej, Urzędzie Ochrony Państwa, Biurze Ochrony Rządu.

Jeśli świadczeniobiorca wykonuje jedną z działalności podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, ale zwolniony jest z obowiązku opłacania składek, przychód uzyskiwany z tej działalności również wpływa na zawieszenie lub zmniejszenie pobieranego świadczenia. Powodem takiego zwolnienia może być np. opłacanie składek z innego tytułu.

Jakie przychody bez ograniczeń

Na zawieszenie lub zmniejszenie świadczeń emerytalno-rentowych nie wpływają przede wszystkim przychody uzyskiwane z tytułu wykonywania pracy zarobkowej nie objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Chodzi tu m.in. o przychody uzyskiwane z tytułu:

• umów o dzieło zawartych z innym podmiotem niż własny pracodawca (o ile nie są wykonywane na rzecz własnego pracodawcy),
• praw autorskich i patentowych,
• wynajmu lub dzierżawy nieruchomości albo lokali (chyba że wynajem lub dzierżawa stanowią przedmiot działalności gospodarczej),
• honorariów z tytułu działalności twórczej lub artystycznej.

Na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury bądź renty nie wpływa przychód osiągnięty przed jej przyznaniem, a także po ustaniu prawa do tego świadczenia.

Na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury i renty wpływa nie tylko przychód osiągnięty w kraju, lecz również osiągnięty z tytułu działalności wykonywanej za granicą.

Kto może dorabiać bez ograniczeń

W niektórych przypadkach również osiąganie przychodów z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych nie ma wpływu na zwieszenie lub zmniejszenie emerytury lub renty

Warunkiem skorzystania z takiego przywileju jest określony charakter pobieranego świadczenia lub też ukończenie powszechnego wieku emerytalnego.

Zawieszeniu i zmniejszeniu w związku z osiąganiem przychodu nie podlegają

• renty dla inwalidów wojennych,
• renty dla inwalidów wojskowych, których niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową,
• renty rodzinne przysługujące po osobach uprawnionych do tych świadczeń, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą wojskową.

Ponadto nie podlegają zawieszeniu ani zmniejszeniu (bez względu na wysokość osiąganego przychodu) świadczenia osób mających ustalone prawo do emerytury i ukończony powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Nieważne jest w tym przypadku, czy pobierają one przyznaną emeryturę, czy też - ze względu na ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy lub do renty rodzinnej- ZUS zawiesił im prawo do emerytury, podejmując wypłatę renty.

Kiedy ZUS zawsze zawiesi emeryturę

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiesza zawiesi prawo do świadczenia w związku z samym wykonywaniem zatrudnienia po przejściu na emeryturę i osiąganiem jakiegokolwiek przychodu. Ma to miejsce wówczas, gdy osoba, która bezpośrednio przed wystąpieniem o to świadczenie wykonywała pracę u danego pracodawcy, po jej przyznaniu dalej pracuje u tego samego pracodawcy i osiąga z tego tytułu jakikolwiek przychód. W takiej sytuacji ZUS nie podejmuje wypłaty przyznanego świadczenia.

Regulacja ta dotyczy wyłącznie osób wykonujących zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, która została zawarta przed dniem ustalenia prawa do emerytury, jeżeli umowa ta trwa nadal po ustaleniu uprawnień do emerytury. Sytuacja taka nie ma miejsca, gdy pracownik-emeryt rozwiąże stosunek pracy, a następnie nawiąże go ponownie z tym samym pracodawcą.

Jeżeli przed przejściem na emeryturę świadczeniobiorca był zatrudniony w ramach stosunku pracy u więcej niż jednego pracodawcy, warunek rozwiązania stosunku pracy uważa się za spełniony w przypadku rozwiązania stosunku pracy z wszystkimi pracodawcami.

Powiadamianie ZUS

Emeryci i renciści, którzy zamierzają podjąć działalność zarobkową objętą obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, muszą powiadomić o tym właściwą jednostkę ZUS wypłacającą im określone świadczenie.

Osoby, które dopiero ubiegają się o emeryturę lub rentę muszą w tym celu wypełnić odpowiednią rubrykę we wniosku o emeryturę lub rentę składanym na formularzu ZUS Rp-1 (wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy) lub formularzu ZUS Rp-2 (wniosek o rentę rodzinną

Natomiast osoby już uprawnione do jednego z tych świadczeń muszą wypełnić w tym celu specjalnie do tego przeznaczony druk ZUS Rw-73 ,,Oświadczenie emeryta - rencisty o zamiarze osiągania lub nieosiągania przychodu".

W oświadczeniu tym powinny kolejno podać swoje imię i nazwisko, adres zamieszkania, nr emerytury lub renty oraz numer PESEL. Następnie powinny zakreślić właściwy tytuł (tytuły) osiągania przychodu i wskazać, jaki przychód będzie osiągany z tego tytułu (tytułów). Nie jest przy tym konieczne podanie konkretnej jego wysokości, a jedynie oświadczenie, czy przychód będzie na tyle wysoki, że spowoduje zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia, czy też na tyle niski, że nie spowoduje takich skutków.

Do powyższych obowiązków zostali też zobligowani pracodawcy, zleceniodawcy oraz inni płatnicy składek.

Po otrzymaniu od świadczeniobiorcy zawiadomienia o podjęciu działalności zarobkowej oraz o wysokości zadeklarowanego przychodu ZUS decyduje albo o dalszej wypłacie świadczenia w dotychczasowej kwocie, albo o konieczności jego zawieszenia lub zmniejszenia.

Zmniejszenie i zawieszenie świadczenia

Jeśli z oświadczenia emeryta lub rencisty wynika, że osiągany przychód będzie przekraczał 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale będzie niższy niż 130 proc. tego wynagrodzenia, ZUS zmniejsza wysokość emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba o maksymalną kwotę zmniejszenia ustaloną dla emerytury lub renty w danym okresie.

Kwoty maksymalnych zmniejszeń stanowią określony procent kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 roku

• 24 proc. tej kwoty dla emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• 18 proc. tej kwoty dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy
• 20,4 proc. tej kwoty dla renty rodzinnej, do której jest uprawniona jedna osoba.

Są one podwyższane przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w kolejnych terminach ich waloryzacji.

Zawieszenie świadczenia

Jeśli emeryt lub rencista zawiadamia ZUS, że jego zamiarem jest osiąganie przychodu w wysokości przekraczającej 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ZUS zawiesza prawo do świadczenia wstrzymując jego wypłatę.

Graniczne kwoty przychodów (niższa i wyższa) są ustalane co kwartał na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ostatnio ogłoszonego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Obecnie obowiązują limity ustalone od 1 stycznia 2009 r.

Należy podkreślić, że w przypadku gdy po wysłaniu oświadczenia o podjęciu działalności zarobkowej oraz o wysokości deklarowanego przychodu nastąpi zmiana wysokości tego przychodu, która wpływałaby na kwestię dalszego wypłacania lub niewypłacania świadczenia, emeryt lub rencista powinien zgłosić taka zmianę do właściwej jednostki ZUS, wypełniając ponownie wspomniane oświadczenie na druku ZUS Rw-73