Nowelizacja Kodeksu wyborczego. Co zmienia w prawie wyborczym?

• Nowelizacja Kodeksu wyborczego
• Zmiany w Kodeksie wyborczym
• Kodeks wyborczy po zmianach

Nowelizacja Kodeksu wyborczego

Rzecznik rządu podczas konferencji prasowej w Słupsku został zapytany o to, czy nowelizacja Kodeksu wyborczego ma pomóc Zjednoczonej Prawicy w pokonaniu opozycji w zbliżających się wyborach parlamentarnych.

„To, że ktoś zwiększa frekwencję wyborczą, powoduje tylko jedną rzecz, że więcej obywateli będzie decydowało, kto rządzi w kraju. Kodeks wyborczy, który przyjęliśmy, zakłada tylko kilka istotnych zmian, które oznaczają podwyższenie frekwencji wyborczej. Mam nadzieję, że nikt z polityków demokratycznych (…) nie ma nic przeciwko temu, by więcej osób brało udział w wyborach” – powiedział Piotr Müller.

Zmiany w Kodeksie wyborczym

Zaznaczył, że przyjęte przez Sejm zmiany w Kodeksie wyborczym, „polegają na tym, że lokale wyborcze będą bliżej obywateli, w miejscowościach, w których do tej pory tych lokali nie było”.

Dodał przy tym, że są w kraju takie miejscowości, z których do najbliższego lokalu wyborczego „jest 10 kilometrów”. „To kuriozalna sytuacja i zaprzeczenie różności prawa. My to poprawiliśmy i w ten sposób umożliwiamy obywatelom korzystanie ze swojego podstawowego prawa, prawa wyborczego” – zaznaczył rzecznik rządu.

„Jeśli ktoś się obawia, że z tego tytułu przegra wybory, to tylko i wyłącznie dlatego, że boi się obywateli” – podkreślił Müller.

Sejm nie poparł w czwartek uchwały Senatu o odrzuceniu nowelizacji Kodeksu wyborczego. Nowelizacja Kodeksu wyborczego trafi teraz do prezydenta. Nowela ma, w intencji jej autorów, posłów PiS, zwiększyć dostęp do lokali wyborczych dla mieszkańców małych miejscowości i wpłynąć na zwiększenie frekwencji wyborczej.

Sejm uchwalił nowelę pod koniec stycznia. Pod koniec lutego Senat przyjął uchwałę o odrzuceniu nowelizacji. Podczas debaty w Senacie sprawozdawca połączonych komisji senackich Krzysztof Kwiatkowski (koło senatorów niezależnych) wskazywał m.in., że komisje zapoznały się z opiniami konstytucjonalistów wobec nowelizacji i wszystkie były wobec noweli negatywne. Jak dodał, zastosowana powinna być tzw. "cisza legislacyjna", czyli brak zmian w prawie wyborczym w krótkim czasie przed wyborami. W czwartek Sejm nie zgodził się na wniosek Senatu, który chciał odrzucenia noweli Kodeksu wyborczego.

Kodeks wyborczy po zmianach

Nowelizacja Kodeksu wyborczego zakłada m.in. zwiększenie dostępu do lokali wyborczych dla mieszkańców małych miejscowości. Według noweli, wójt gminy wiejskiej lub wiejsko–miejskiej ma zapewniać bezpłatny przewóz pasażerski w postaci transportu publicznego "w celu wzięcia udziału w głosowaniu dla wyborców ujętych w spisie wyborców w stałym obwodzie głosowania położonym na obszarze danej gminy, jeżeli w ramach tej gminy nie funkcjonuje w dniu wyborów publiczny transport zbiorowy lub jeżeli najbliższy przystanek komunikacyjny funkcjonującego transportu zbiorowego oddalony jest o ponad 1,5 km od lokalu wyborczego".

Zgodnie z nowymi przepisami, wyborca niepełnosprawny o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, oraz wyborca, który najpóźniej w dniu głosownia kończy 60 lat, mają prawo do bezpłatnego transportu z miejsca zamieszkania do lokalu wyborczego właściwego dla obwodu głosowania.

Jedna ze zmian zakłada "przegląd i podział" już istniejących obwodów głosowania. Na skutek zmian - jak zaznaczono w uzasadnieniu - "szacowana liczba nowych obwodowych komisji, to około 6 tysięcy". Jak wynika ze strony PKW w wyborach parlamentarnych w 2019 r. liczba obwodów wraz z zagranicznymi wynosiła ponad 27,5 tys.

Nowelizacja zawiera też przepisy przyjęte w Sejmie jako poprawki PiS dotyczące nagrywania prac obwodowej komisji wyborczej przez mężów zaufania z wykorzystaniem własnych urządzeń rejestrujących. Obecnie zgodnie z Kodeksem wyborczym jest tak, że mężowie zaufania mogą rejestrować czynności komisji do rozpoczęcia głosowania, czyli m.in. - sprawdzenie czy urna jest pusta, zamknięcie urny i jej opieczętowanie i sprawdzenie czy na miejscu znajduje się spis wyborców i potrzebna liczba kart do głosowania. A następnie mogą rejestrować prace komisji dopiero od zamknięcia lokalu wyborczego do podpisania protokołu.

Przepis przyjęty poprawką mówi natomiast, że czynności obwodowej komisji wyborczej mogą być rejestrowane przez mężów zaufania od momentu podjęcia przez komisję pierwszych czynności aż do podpisania protokołu - czyli również w czasie trwania głosowania.

Zgodnie z nowelizacją powstanie Centralny Rejestr Wyborców, który ma służyć ustaleniu liczby wyborców, sporządzaniu spisów wyborców oraz spisów osób uprawnionych do udziału w referendum oraz sprawdzaniu posiadania prawa wybierania. (PAP)

autorka: Inga Domurat

ing/ ok/