Kredyty w złotówkach pod lupą TSUE. Dr P. Szcześniak: WIBOR jest zgodny z polską ustawą o kredycie hipotecznym i unijnym rozporządzeniem BMR

• TSUE zajmie się wskaźnikiem WIBOR w umowach kredytowych
• Czy WIBOR może być oceniany przez sąd w sprawie konsumenckiej?
• Błędne przesłanki krytyki WIBOR-u

TSUE zajmie się wskaźnikiem WIBOR w umowach kredytowych

Jutro (11 czerwca 2025 r.) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajmie się sprawą kredytu złotowego, którego oprocentowanie jest oparte na wskaźniku referencyjnym stopy procentowej, tj. WIBOR. Pytania prejudycjalne w tej sprawie zadał Sąd Okręgowy w Częstochowie. Dotyczą one m.in. transparentności informacji przekazywanych konsumentowi czy możliwości uznania klauzuli ustalającej oprocentowanie kredytu na podstawie WIBOR za nieuczciwą. To pierwsza taka sprawa w historii.

Co zrozumiałe, wywołuje ona sporo emocji, a jednocześnie w przestrzeni medialnej pojawia się szereg informacji, które mogą Czytelników wprowadzać w błąd. Jako współautor pierwszej w Polsce monografii naukowej „WIBOR. Aktualne problemy prawne”, wydanej w 2024 roku przez Wydawnictwo UMCS w Lublinie, pod redakcją naukową dra Jarosława Bełdowskiego i moją – pozwalam sobie poczynić następujące uwagi.

Czy WIBOR może być oceniany przez sąd w sprawie konsumenckiej?

Należy zwrócić uwagę, że WIBOR, czyli wskaźnik referencyjny stopy procentowej, jest jednym z pięciu kluczowych wskaźników referencyjnych w Unii Europejskiej. Trybunał Sprawiedliwości w swoim orzeczeniu nie będzie oceniać zgodności samego wskaźnika WIBOR z prawem unijnym. Pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Częstochowie dotyczą możliwości stosowania dyrektywy 93/13 do umów kredytowych opartych na zmiennej stopie procentowej powiązanej z WIBOR. Trybunał ma więc ocenić, czy pomimo tego, że WIBOR podlega już kontroli administracyjnej i jest regulowany przez prawo, może być ponownie oceniany przez sąd w sprawie konsumenckiej.

Błędne przesłanki krytyki WIBOR-u

Próby zdyskredytowania WIBOR są oparte na błędnej przesłance, mówiącej o rzekomym manipulowaniu wskaźnikiem przez banki. Tymczasem WIBOR stanowi wskaźnik o charakterze obiektywnym i rynkowym, którego poziom jest uzależniony od polityki pieniężnej prowadzonej przez bank centralny. Procedura ustalania wartości WIBOR odbywa się w sposób jawny. Opis mechanizmu jego wyznaczania pozostaje publicznie dostępny na stronie internetowej GPW Benchmark.

WIBOR jest kluczowym wskaźnikiem referencyjnym w rozumieniu unijnego rozporządzenia BMR. Opracowywany jest przez administratora, czyli GPW Benchmark, który jest wpisany do rejestru Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych. WIBOR jest zgodny zarówno z polską ustawą o kredycie hipotecznym, jak i z unijnym rozporządzeniem BMR. Podlega w związku z tym szczególnym wymogom informacyjnym i zaostrzonej kontroli jego wyznaczania. Wykluczone więc wydaje się, aby postanowienia odwołujące się do WIBOR zostały przez Trybunał Sprawiedliwości lub sąd krajowy kwalifikowane jako niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu tzw. abuzywności.

dr hab. Paweł Szczęśniak - Katedra Prawa Finansowego, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej