Koniec z wykupem mieszkań na własność, aby nieruchomości wyprzedawane przez gminy, nie były „przedmiotem dalszego obrotu” ale – dla niektórych jest jeszcze „światełko w tunelu”

• Wykup mieszkania komunalnego, czyli – w jaki sposób można przejąć własność mieszkania komunalnego, zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami i czym są udzielane przez gminy bonifikaty od ceny zakupu nieruchomości?
• Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego, w celu – „zahamowania prywatyzacji nieruchomości, wzmocnienia mieszkalnictwa publicznego i zwiększenia dostępności lokali dla rodzin o niskich dochodach”
• Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – jakie zdanie, na temat zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami w zakresie gospodarowania gminnymi zasobami mieszkaniowymi, ma rząd?
• Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – co, na temat zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami w zakresie gospodarowania gminnymi zasobami mieszkaniowymi, sądzą Polacy?
• Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – ale nie dla osób, które wynajmują lokal przez co najmniej 25 lat?
• Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – od kiedy nowe przepisy miałyby wejść w życie?
• Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – sejmowa Komisja Infrastruktury sprzeciwia się zmianom w ustawie o gospodarce nieruchomościami w zakresie zniesienia uprawnienia gmin do stosowania bonifikat
• Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego to jednak nie wszystko – projekt Lewicy przewiduje również wprowadzenie tzw. „najmu senioralnego”

Wykup mieszkania komunalnego, czyli – w jaki sposób można przejąć własność mieszkania komunalnego, zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami i czym są udzielane przez gminy bonifikaty od ceny zakupu nieruchomości?

Warunki i zasady sprzedaży mieszkań komunalnych reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo, kwestie szczegółowe dotyczące sprzedaży lokali mieszkalnych określają poszczególne gminy w stosownych uchwałach rad gmin czy miast.

Do sprzedaży może być przeznaczony lokal o uregulowanym stanie prawnym, a więc lokal położony w budynku stanowiący własność gminy, w stosunku do którego, nie toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez gminę i do którego nie są zgłaszane żadne inne roszczenia.

Lokal przeznaczony do sprzedaży, musi mieć przy tym charakter samodzielny, a więc – musi to być wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi (pokoje), które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi (kuchnia, łazienka, przedpokój) służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Do lokalu jako jego części składowe, mogą przynależeć ponadto pomieszczenia, które nie muszą do niego bezpośrednio przylegać. Mogą być one położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem (np. piwnica, strych, komórka lokatorska czy garaż).

Decyzja o sprzedaży mieszkania komunalnego, należy do wyłącznej właściwości gminy. Oznacza to, że mieszkanie komunalne można wykupić jedynie wtedy, gdy gmina przeznaczyła je do sprzedaży. Najemcy – co do zasady – nie przysługuje roszczenie o sprzedaż zajmowanego mieszkania. Jeśli natomiast gmina podjęła decyzję o sprzedaży mieszkania, to wówczas musi respektować uprawnienia najemcy wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jeżeli nieruchomość jest zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w jej nabyciu (czyli właśnie np. najemcę tej nieruchomości) sprzedaż następuje w drodze bezprzetargowej. Zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy – cenę takiej nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż jej wartość określona przez rzeczoznawcę majątkowego.

Nabywca musi jednak gminie kwotę stanowiącą równowartość udzielonej bonifikaty (po jej waloryzacji), jeżeli sprzeda mieszkanie w ciągu 5 lat od daty jego nabycia. Zwrot ten, następuje na żądanie gminy. Bonifikata nie podlega jednak zwrotowi, w przypadku:

• zbycia mieszkania na rzecz osoby bliskiej,
• zamiany mieszkania na:
• • inny lokal mieszkalny będący przedmiotem prawa własności lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, albo
  • nieruchomość przeznaczoną lub wykorzystywaną na cele mieszkaniowe,
• sprzedaży lokalu mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży, w ciągu 12 miesięcy, zostaną przeznaczone na nabycie:
• • innego lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem prawa własności lub przedmiotem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, albo
  • nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystywanej na cele mieszkaniowe.

Organ gminy może również odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty w innych przypadkach niż wyżej wymienione – za zgodą odpowiednio wojewody, rady gminy (lub miasta) bądź sejmiku.

Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego, w celu – „zahamowania prywatyzacji nieruchomości, wzmocnienia mieszkalnictwa publicznego i zwiększenia dostępności lokali dla rodzin o niskich dochodach”

W dniu 15 maja 2025 r., przez grupę posłów Lewicy, do Sejmu został wniesiony poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (znak: RPW/16338/2025, a następnie druk sejmowy nr 1318), który przewiduje likwidację uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych, wchodzących w skład zasobów gminy. Z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – a konkretnie z jej art. 68 ust. 1 – miałby całkowicie „zniknąć” pkt 7, który aktualnie uprawnia gminy do udzielania bonifikat od ceny nieruchomości, jeżeli jest ona zbywana jako lokal mieszkalny, jak również inne przepisy powiązane z wyżej wymienionym (dotyczące zasad, na jakich udzielana jest wspomniana bonifikata, w przypadku lokalu mieszkalnego).

W uzasadnieniu ww. projektu posłowie argumentują, iż – „Od początku lat 90 polski zasób komunalny systematycznie się zmniejsza, ponieważ gminy sprzedawały mieszkania z wysokimi bonifikatami, uzasadniając to wówczas brakiem środków na remonty. Efekt jest dziś widoczny gołym okiem, liczba lokali komunalnych spadła z prawie dwóch milionów do niespełna ośmiuset tysięcy, przy oddanych do użytku ponad 45 tys. nowych mieszkań komunalnych. Gminy, zachęcone prawną możliwością obniżenia ceny nawet o 90%, wyprowadziły setki tysięcy lokali z mienia publicznego, co potwierdzają zarówno dane GUS, jak i raport Najwyższej Izby Kontroli. Charakterystyczny przykład Krakowa pokazuje skalę zjawiska, gdzie kilkaset mieszkań sprzedanych po cenie rynkowej dało podobny dochód jak kilka tysięcy sprzedanych z rabatem sięgającym dziewięćdziesięciu kilku procent.”

W ocenie autorów projektu – proponowane zmiany, polegające na likwidacji możliwości sprzedaży mieszkań komunalnych z bonifikatą, mają doprowadzić do – „zahamowania prywatyzacji, wzmocnienia mieszkalnictwa publicznego i zwiększenia dostępność lokali dla rodzin o niskich dochodach”, jak również – przeciwdziałać masowej wyprzedaży lokali komunalnych, które w niektórych sytuacjach, są przedmiotem dalszego obrotu, niejednokrotnie prowadzonego z pokrzywdzeniem osób starszych.

Warto również nadmienić, że jedną z posłanek Lewicy, która podpisała się pod ww. projektem – jest obecna Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – jakie zdanie, na temat zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami w zakresie gospodarowania gminnymi zasobami mieszkaniowymi, ma rząd?

Wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, zakładającego likwidację uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych – w dniu 18 listopada 2025 r., swoje stanowisko zajęła Rada Ministrów. W ocenie rządu – co do zasady – należy podzielić pogląd projektodawców o konieczności „racjonalizacji gospodarowani publicznym zasobem”. Jednocześnie jednak, przedstawiciel Rady Ministrów zwraca uwagę, że – „omawiane propozycje dotykają zasady ochrony praw nabytych, ponieważ – jak przewidzieli projektodawcy w art. 4 – dotychczasowe zasady udzielania bonifikat, w tym obowiązujący krótszy (5-letni) okres karencji, po upływie którego organ może żądać zwrotu bonifikaty, stosuje się wyłącznie do przypadków nabycia nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy. Nie obejmuje on zatem przypadków, gdy dotychczasowy najemca uzyskał własność lokalu wprawdzie po dniu wejścia ustawy w życie, ale przed tą datą podpisał protokół rokowań, uzyskując ekspektatywę nabycia go na określonych warunkach”. W związku z powyższym – rząd zasugerował zmianę art. 4 projektu w taki sposób, aby stanowił on, iż – „W przypadkach sprzedaży nieruchomości, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podpisany został protokół z rokować stanowiący podstawę zawarcia umowy sprzedaży, przepisy art. 68 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.”

W świetle powyższego – Rada Ministrów, co do zasady – pozytywnie oceniła rozwiązania zawarte w projekcie. „Idea, która przyświeca założeniom projektu zasługuje na aprobatę i uwzględnienie. Zaproponowany (…) kierunek zmian odpowiada na potrzebę powiększenia zasobu komunalnego” – podsumowano. W trakcie dalszych prac nad projektem – w ocenie rządu – należy jednak uwzględnić poczynione zastrzeżenia, aby „nie zaburzyły one transparentności gospodarowania majątkiem publicznym”.

Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – co, na temat zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami w zakresie gospodarowania gminnymi zasobami mieszkaniowymi, sądzą Polacy?

W dniu 15 czerwca 2025 r. zakończyły się konsultacje społeczne poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, który zakłada likwidację uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych, wchodzących w skład zasobów gminy. W konsultacjach tych wzięło udział łącznie 55 ankietowanych, w tym – 25 kobiet i 30 mężczyzn. 47% respondentów zdecydowanie sprzeciwia się przyjęciu ww. regulacji, a 40% uznało, że jej przyjęcie jest zdecydowanie potrzebne.

Wśród komentarzy do całości projektu ustawy, znalazły się zarówno opinie pozytywne na temat proponowanego rozwiązania, takie jak m.in.:

• „Projekt ustawy zasługuje na pełne poparcie, ponieważ skutecznie odpowiada na dwa kluczowe problemy: masową wyprzedaż mieszkań komunalnych za ułamek ich wartości oraz rosnące ubóstwo wśród osób starszych. Likwidacja bonifikat zatrzymuje drenowanie majątku publicznego, a nowe przepisy umożliwiają gminom bezpieczny wykup mieszkań od seniorów z gwarancją prawa do dalszego zamieszkiwania. To rozwiązania sprawiedliwe społecznie, racjonalne ekonomicznie i zgodne z interesem wspólnot lokalnych.”
• „Popieram, nie można najpierw budować czegoś za pieniądze podatników, a później przekazywać za niewielką kwotę w prywatne ręce. W ten sposób wyprzedaje się mienie.”

jak i opinie negatywne, a wśród nich m.in.:

• „Zgadzam się z potrzebą reformy w mieszkalnictwie komunalnym, natomiast obecny projekt ustawy w mojej opinii przyniesie więcej szkód niż pożytku. W wielu dużych miastach zasób komunalny składa się w dużej mierze z mieszkań w złym stanie technicznym, nieprzystosowanych do potrzeb ludzi starszych czy niepełnosprawnych. Samorządy nie mają środków na remonty, przez co mieszkania popadają w większą ruinę. Ekonomicznie zasadnym jest pozbycie się tych mieszkań na rzecz budowania nowych. Co więcej, wielu ludziom obiecano już wykup takich mieszkań, na tej podstawie mieszkańcy poczynili decyzje życiowe i zainwestowali swoje własne środki w remonty, po czym daleko posunięte przygotowania do sprzedaży ucięte zostały decyzja samorządu. Doszło do kuriozalnych sytuacji, gdzie jeden sąsiad zdążył wykupić, drugi nie - bez wyraźniej przyczyny, po prostu miał więcej szczęścia w procesie. Dodam też, że oczywiście lokalni prominenci zdążyli wykupić już mieszkania z bonifikatą. Jest to w mojej opinii duża niesprawiedliwość społeczna. Z tego względu popieram dokończenie zawieszonych decyzjami samorządowymi procesów sprzedaży i wprowadzenie zakazu sprzedaży z bonifikatą dla wszystkich nowo wybudowanych mieszkań z zasobu komunalnego. Kończąc ja i moja rodzina mieszkamy w lokalu komunalnym od 1945 roku! Budynek jest z 1907 roku i wymaga wielu inwestycji, na które miasto Poznań nie ma pieniędzy. Bardzo byśmy chcieli mieć możliwość uczciwego wykupu tego lokalu.”
• „Zanim ustawa wejdzie w życie, powinno umożliwić się długoletnim mieszkańcom, którzy faktycznie od ponad 20 lat nieprzerwanie zajmują daną nieruchomość, a wcześniej zajmowali ją jej przodkowie, dokonania zakupu tejże nieruchomości ze specjalną bonifikatą, tak jak miało to miejsce w przeszłości, kiedy Polacy mogli wykupić mieszkanie ze spółdzielni za tzw. złotówkę czy mieszkania z zasobów gmin z bardzo wysoką bonifikatą. Uzasadnienie dania takiej możliwości tkwi w przekonaniu, że są to mieszkania stanowiące centrum spraw życiowych tych mieszkańców, w których przeżyli wszystkie lata swojego życia, są z tym miejscem związane, a zabieranie mieszkania ze względów np. byłoby źródłem życiowej utraty istotnego elementu bytu tej osoby. Można by było wprowadzić uwarunkowanie wdrożenie bonifikaty zakazem późniejszej sprzedaży lokalu np. przez kolejne 20 lat i zakazem dzielenia lokali na mniejsze aby uniknąć powstania strefy handlowania tymi lokalami.”
• „Ustawa wprowadza niesprawiedliwość społeczną. Dlaczego jedni mogli wykupić mieszkania z bonifikatą a inni nie mogą, chociaż czekają od kilkunastu lat na decyzję - złożyli wnioski o wykup do 2008 roku. Jeśli wejdą te regulacje to powinna również wejść w życie regulacja o zwrocie uzyskanych bonifikat przez osoby które nabyły mieszkania komunalne na starych zasadach bo to wtedy jest równość społeczna. Przecież większość najemców utrzymuje mieszkania czasami przez kilkadziesiąt lat płacąc czynsz i je remontują za własne pieniądze.”
• „Projekt ustawy w proponowanym kształcie oznacza dramatyczne skutki społeczne - pozbawia dziesiątki tysięcy wieloletnich lokatorów mieszkań komunalnych prawa do wykupu, na które czekali nieraz od dekad. Likwiduje bonifikaty bez żadnych przepisów przejściowych, ignorując obowiązujące lokalnie uchwały i złożone wnioski. To ustawa, która łamie zasadę równości wobec prawa i zaufania obywatela do państwa. Zamiast rozwiązywać problem, wypycha ludzi z mieszkań i podważa sens dotychczasowej polityki mieszkaniowej wielu miast.”
• „Uważam, że sprzedaż mieszkań w kamienicach, w których większość została wykupiona powinna zostać dokończona. W mojej kamienicy na 13 mieszkań 3 są jeszcze w zasobach ZKZL w Poznaniu. Z informacji z ZKZL dowiedziałam się, że miastu nie zależy na trzymaniu mieszkań w swoich zasobach w kamienicach, w których mają mniej niż 50% udziału. Ludzie powinni mieć prawo do dokończenia wykupu mieszkania. Jest to kwestia sprawiedliwości społecznej oraz wiarygodności samorządu. Mieszkańcy zaufali miastu i jego obietnicom - składali wnioski i nie mogą ponosić konsekwencji wielokrotnie zmieniających się decyzji władz.”

Opinie negatywne na temat projektu – w znacznej części przypadków odnoszą się właśnie do proponowanej w projekcie likwidacji uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy wykupie komunalnych lokali mieszkalnych, a nie do – wprowadzenia specjalnej ochrony dla „osób starszych” (powyżej 60 roku życia) poprzez umożliwienie gminie wykupu od nich mieszkania z jednoczesnym zawarciem umowy najmu na czas nieoznaczony w tym samym lokalu, które również przewiduje omawiana regulacja.

Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – ale nie dla osób, które wynajmują lokal przez co najmniej 25 lat?

Podczas II czytania poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, zakładającego likwidację uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych, na posiedzeniu Sejmu, które odbyło się w dniu 17 grudnia 2025 r. – do ww. projektu została zgłoszona poprawka przez Klub Parlamentarny Prawi i Sprawiedliwość. Zgodnie z nią – likwidacja uprawnienia gminy do udzielenia bonifikaty w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego, nie miałaby dotyczyć przypadku, gdy spełniony jest warunek w postaci wynajmowania danego lokalu przez okres co najmniej 25 lat.

W art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie miałby zatem zostać usunięty pkt 7, a w ust. 1a ww. przepisu dodano by kolejne zdanie, w brzmieniu: „Bonifikata jest udzielana po upływie co najmniej 25 lat nieprzerwanego najmu lokalu mieszkalnego.”

Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – od kiedy nowe przepisy miałyby wejść w życie?

Zgodnie z art. 5 projektu – nowe przepisy, zakładające likwidację uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych – miałyby wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. Należy jednak mieć na względzie, że na chwilę obecną (po II czytaniu projektu na posiedzeniu Sejmu, które odbyło się w dniu 17 grudnia 2026 r. i zgłoszonej wówczas, wspomnianej powyżej poprawce przez PiS) – projekt został skierowany do rozpatrzenia przez sejmową Komisję Infrastruktury oraz Komisję Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Aktualnie, oczekuje on na III czytanie na posiedzeniu Komisji Infrastruktury. Jeżeli omawiana nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami zostanie ostatecznie przyjęta przez Sejm – zostanie ona jeszcze skierowana do dalszych prac w Senacie, zanim trafi do podpisu na biurko Prezydenta.

Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego – sejmowa Komisja Infrastruktury sprzeciwia się zmianom w ustawie o gospodarce nieruchomościami w zakresie zniesienia uprawnienia gmin do stosowania bonifikat

Jak zostało wspomniane powyżej – projekt aktualnie oczekuje na III czytanie na posiedzeniu sejmowej Komisji Infrastruktury. Podczas I czytania regulacji, które odbyło się 4 grudnia 2025 r. – posłowie, będący członkami ww. Komisji, zgłosili do niego poprawki, polegające na całkowitym wykreśleniu z projektu przepisów, na podstawie których miałaby zostać zniesiona możliwość stosowania przez gminy bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych. Poprawki te, zostały przyjęte przez ww. Komisję.

Jeżeli ww. poprawka zaproponowana przez ww. Komisję zostanie uwzględniona przez Sejm w projekcie (choć Sejm nie ma takiego obowiązku) – istnieje szansa, że wykup mieszkań komunalnych na własność przez ich najemców, z udzieloną przez gminę bonifikatą, nadal (tj. nawet jeżeli projekt doczeka się swojego wejścia w życie) – będzie możliwy.

Koniec z bonifikatami udzielanymi przez gminy od ceny mieszkania komunalnego to jednak nie wszystko – projekt Lewicy przewiduje również wprowadzenie tzw. „najmu senioralnego”

Poza likwidacją uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych – projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, autorstwa posłów Lewicy, przewiduje jeszcze – wprowadzenie tzw. „najmu senioralnego”. Ma on stanowić specjalną ochronę dla „osób starszych” (powyżej 60 roku życia), umożliwiając gminie wykupu od nich mieszkania, z jednoczesnym zawarciem umowy najmu na czas nieoznaczony w tym samym lokalu.

Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy – „pojawił się poważny problem społeczny dotyczący seniorów. Osoby, które ukończyły 60. rok życia, często samotne i dysponujące niewielkimi świadczeniami, bywają ofiarami wyłudzeń, pod pozorem pomocy przenoszą własność mieszkania na nieuczciwe podmioty (red.: W wielu przypadkach seniorzy nawet nie są świadomi przeniesienia własności nieruchomości i żyją z błędnym przekonaniem, iż użytkowane przez nich lokale wciąż stanowią ich własność). Jednocześnie wielu starszych właścicieli (red.: nieruchomości) żyje na granicy ubóstwa, mają cenny lokal, lecz brakuje im pieniędzy na codzienne potrzeby. Obowiązujące dziś przepisy nie pozwalają gminie kupić ich mieszkania w rozłożeniu płatności na raty, bo wsparcie z Funduszu Dopłat trzeba rozliczyć w ciągu zaledwie 60 dni, co praktycznie uniemożliwia elastyczne uregulowanie ceny.” Co więcej – z powodu możliwości wykupu, w przeszłości, przez miliony Polek i Polaków mieszkań z zasobu komunalnego lub spółdzielczego za ułamek wartości nieruchomości – wiele seniorów posiada mieszkania na własność, co jednak nie jest świadectwem ich dobrych zarobków w czasie aktywności zawodowej (i w konsekwencji wysokiej emerytury). Powszechnym zjawiskiem staje się sytuacja, w której seniorka bądź senior będący właścicielem mieszkania o dużej wartości, nie może sobie pozwolić na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a w tym m.in. kosztów ogrzewania czy energii elektrycznej w tym mieszkaniu. Wielu seniorów nie chce zwracać się o pomoc finansową do swoich bliskich, aby nie stanowić dla nich „obciążenia” lub po prostu ich nie posiada, stąd – pomimo dysponowania sporym majątkiem – jesień swojego życia, przeżywa w biedzie.

Z powyższych względów – autorzy projektu proponują wprowadzenie specjalnej ochrony dla osób starszych. „Osoba starsza”, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o osobach starszych – ma zostać zdefiniowana w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (jako osoba, która ukończyła 60 rok życia) i od ww. osób – gmina ma mieć możliwość wykupu mieszkania z jednoczesnym zawarciem umowy (na warunkach najmu komunalnego) w tym samym lokalu. Oznacza to, że senior nadal będzie mógł mieszkać „u siebie”, ale otrzyma wypłatę ceny mieszkania, jednorazowo lub w maksymalnie 240 miesięcznych ratach. W takiej umowie – nie będą stosowane żadne progi dochodowe, nie będzie dokonywana weryfikacja majątkowa ani nie będzie obowiązywał rygor powierzchniowy nieruchomości, ale prawo najmu mieszkania lub domu objętego „umową o dożywocie” zawartą z gminą, nie będzie przechodziło na spadkobierców, co będzie zabezpieczało interes gminy.

Zgodnie z powyższym – w projekcie przewidziano dodanie do ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego art. 21d w następującym brzmieniu: Nabywając do mieszkaniowego zasobu gminy lokal mieszkalny od osoby starszej, w umowie przenoszącej własność tego lokalu, gmina może zobowiązać się do wynajęcia tej osobie wskazanego lokalu mieszkalnego należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, w tym lokalu nabywanego w ramach tej umowy. Do umowy najmu zawieranej z osobą starszą w wyniku realizacji ww. zobowiązania, nie stosuje się art. 21 ust. 3 pkt 1 w zakresie kryterium wysokości dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającego oddanie w najem lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, art. 21a-21c oraz art. 691 kodeksu cywilnego. W ustawie z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych przewidziano natomiast dodanie w art. 3 ust. 3a w brzmieniu: Jeżeli przedmiotem przedsięwzięcia (...) są lokale mieszkalne nabywane na zasadach, o których mowa w art. 21d ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, finansowego wsparcia udziela się w przypadku, gdy zapłata ceny następuje w nie więcej niż 240 ratach miesięcznych, płatnych od dnia przeniesienia własności lokalu na gminę.

Więcej na ten temat, można przeczytać w poniższym artykule:

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 z późn. zm.)
• Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (druk sejmowy nr 1318)

Fot. Anna Strzyżak/Kancelaria Sejmu