Była wypożyczalnia PFRON. Można za darmo dostać z niej sprzęt dla osób niepełnosprawnych [Projekt]

• Jak odbędzie się przekazanie sprzętu osobom niepełnosprawnym (albo fundacjom, które będą pośredniczyły w tej operacji)
• Komentarz do zasady nr 4:
• Poniżej pełne uzasadnienie projektu ustawy:

O jaki sprzęt chodzi. Są to m.in:

1. wózki elektryczne,
2. urządzenia do komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC),
3. specjalistyczne komputery i oprogramowanie,
4. powiększalniki i sprzęt dla osób z dysfunkcją wzroku,
5. urządzenia wspomagające słyszenie,
6. inne technologie zwiększające samodzielność.

Np. w wypożyczalni były oferowane:

• Wózek inwalidzki ręczny Simba (rozmiar 24, 26, 28, 30, 32, 34, 36)
• Wózek inwalidzki ręczny Argon2 (rozmiar 36, 38 ,40, 42, 44)
• Wózek inwalidzki ręczny Sagitta kids (Rozmiar 26, 28, 30, 32, 34)
• Wózek inwalidzki ręczny Sagitta (Rozmiar 36, 38, 40, 42, 44)
• Wózek inwalidzki ręczny Ventus (Rozmiar 30, 32, 34, 36, 38, 40, 42, 44)
• Wózek inwalidzki ręczny Kuschall K-Series (Rozmiar 36, 38, 40, 42)
• Wózek aktywny Meyra Nano (szerokość siedziska 40cm).
• Podnośnik transportowy Ulisse EL 150 Ci
• Podnośnik transportowo-kąpielowy VITEACARE DAWID z chustą kąpielową maksymalnie 150kg (DRVF1)
• Podnośnik elektryczny Birdie - INVACARE
• Linijka brajlowska Brailliant Bl 40 X
• Drukarka brajlowska Index Basic D V5
• Powiększalnik przenośny Ruby 10 HD
• Powiększalnik przenośny Ruby
• Powiększalnik przenośny Ruby HD
• Powiększalnik przenośny Ruby XL HD
• Powiększalnik przenośny Ruby 7 HD
• Powiększalnik stacjonarny MagniLink MLVBASIC-S24-TTS
• Program do translacji brajla na czarnodruk
• Urządzenie wspomagające słyszenie EDUMIC, 2.4G OTICON
• System wspomagający słyszenie Phonak Roger Clip-On Mic 1.1 + Roger Neckloop
• Aparat Słuchowy Magnify 100 BB 3D
• Aparat Słuchowy Moment 110 BB 3D
• Aparat Słuchowy Moment 440 BB 3D
• Aparat Słuchowy Alpha 5 miniBTE T
• Aparat Słuchowy Alpha 9 miniBTE T
• Aparat słuchowy Phonak Sky M90-SP
• Aparat słuchowy Phonak Sky M70-SP
• Aparat słuchowy Phonak Sky M50-SP
• Aparat słuchowy Phonak Naida M30-SP
• Aparat Słuchowy Bernafon, Viron 9 B 105
• Aparat Słuchowy Bernafon, Entra A 2 B 105
• Aparat Słuchowy LEOX 7, LX7 SP
• Aparat Słuchowy LEOX 7, LX7 UP

Jak odbędzie się przekazanie sprzętu osobom niepełnosprawnym (albo fundacjom, które będą pośredniczyły w tej operacji)

Zasada 1. Przekazanie asortymentu następuje na podstawie umowy o nieodpłatnym przekazaniu, zawartej przez Fundusz działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, w formie pisemnej.

Zasada 2. W przypadku nieodpłatnego przekazania asortymentu zlikwidowanej rezerwy strategicznej w sposób wskazany w ust. 8, nie pobiera się danin publicznych od żadnego z podmiotów będących stronami umowy.

Zasada 3. Wartość przekazywanego asortymentu ustala się według jego wartości księgowej, przez którą rozumie się wartość początkową brutto pomniejszoną o odpisy amortyzacyjne.

Zasada 4. Przed przekazaniem asortymentu Fundusz na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 4 i art. 47a ust. 2 finansuje dokonywane przez Agencję niezbędne i ekonomicznie uzasadnione nakłady, polegające w szczególności na przeglądach, przechowywaniu oraz koniecznych naprawach.

Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy

Kalkulator dat

Komentarz do zasady nr 4:

Z uzasadnienia projektu nowelizacji:

"Wskazać należy, że znaczną część asortymentu stanowią wyroby medyczne, które zgodnie obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie nie mogą być przekazywane osobom potrzebującym, w sytuacji choćby minimalnych wątpliwości, co do ich sprawności, bowiem wiązałoby się to z ryzykiem wyrządzenia szkody. W przypadku dystrybucji niesprawnych wyrobów medycznych, odpowiedzialność obejmuje również dystrybutorów, którzy są zobowiązani do sprawdzenia zgodności wyrobów z wymogami MDR przed ich wprowadzeniem na rynek.

Kierując się misją Funduszu, polegającą na wspieraniu osób z niepełnosprawnościami oraz mając na względzie konieczność zabezpieczenia właściwego stanu technicznego przekazywanego sprzętu, Fundusz w myśl projektowanych przepisów będzie finansować niezbędne i ekonomicznie uzasadnione nakłady ponoszone przez Agencję. W ramach powyższych wydatków prowadzone mogą być przeglądy oraz konieczne naprawy, tak aby do osób wymagających wsparcia trafił sprzęt w pełni sprawny i gotowy do użytkowania."

Poniżej pełne uzasadnienie projektu ustawy:

"Dotychczasowa regulacja prawna w zakresie możliwości wypożyczania technologii wspomagających osobom z niepełnosprawnościami oraz członkom ich rodzin nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, dlatego też konieczne jest wprowadzenie przepisów prawa, które umożliwiłyby skuteczne rozdysponowanie technologii wspomagających do osób ze szczególnymi potrzebami.

Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że funkcjonowanie ogólnopolskiej wypożyczalni generowało bardzo wysokie koszty, niewspółmierne do efektów. Zakupione technologie w większości nie nadają się do wypożyczenia. Dotyczy to w szczególności sprzętu osobistego użytku, jak aparaty słuchowe lub sprzętu o zbyt niskiej wartości, dla którego koszt obsługi logistycznej jest niewspółmiernie wysoki, jak wózki ręczne.

W takiej sytuacji, w większości przypadków optymalnym rozwiązaniem będzie przekazanie zakupionego sprzętu bezpośrednio osobom ze szczególnymi potrzebami lub poprzez organizacje społeczne lub jednostki samorządu terytorialnego, które będą mogły efektywnie rozdysponować zakupione technologie. W efekcie rozdysponowania sprzętu Skarb Państwa znacząco ograniczy nieracjonalne wydatki ponoszone na utrzymywanie wypożyczalni. Wartość sprzętu zakupionego w ramach rezerwy strategicznej wyniosła 95 587 575,80 zł. Mając na uwadze skalę i znaczenie zrealizowanych zakupów, a także fakt, że technologie te stanowią majątek Skarbu Państwa, konieczne jest wdrożenie rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich maksymalne i racjonalne wykorzystanie.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. całkowity koszt utrzymania wypożyczalni wyniósł 7 325 975,67 zł, z czego aż 1 892 472,62 zł stanowiły wydatki na magazynowanie.

Dodatkowo proces dostosowania i montażu wielu technologii okazał się ekonomicznie nieuzasadniony. Przykładowo przy wózkach ręcznych, których cena zakupu wynosiła od 792,96 zł do 15 655,91 zł brutto, koszt dostosowania pojedynczego egzemplarza wynosił 1 353,00 zł brutto. W przypadku wszystkich zakupionych wózków ręcznych o łącznej wartości 7 829 035,45 zł oznaczałoby to koszt dostosowania na poziomie 2 461 107,00 zł, czyli aż 31,44% ich ceny zakupu.

Powyższe wydatki trudno uznać za efektywne i oszczędne, zwłaszcza w kontekście bardzo niskiego stopnia wykorzystania zasobów wypożyczalni. Do końca grudnia 2025 r. z jej usług skorzystało 1964 beneficjentów, którzy wypożyczyli jedynie 2717 sprzętów, spośród 14 555 dostępnych.

Przedstawione dane potwierdzają, że dotychczasowy model funkcjonowania wypożyczalni był nieefektywny zarówno pod względem kosztów, jak i praktycznego wykorzystania. Dodatkowo, część udostępnianych technologii w ogóle nie spełniała warunków umożliwiających ich wielokrotne wypożyczanie. Dotyczyło to m.in. urządzeń wyposażonych w jednorazowe kody dostępu, które uniemożliwiały ich ponowne wykorzystanie w systemie rotacyjnym, a także sprzętu medycznego wymagającego indywidualnego dopasowania i przeznaczonego do stałego, osobistego użytku (takiego jak aparaty słuchowe).

Tym bardziej zasadne jest podjęcie działań legislacyjnych, które umożliwią racjonalne zagospodarowanie posiadanego majątku Skarbu Państwa i lepsze dostosowanie mechanizmów dystrybucji sprzętu, do rzeczywistych potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Racjonalnym i zgodnym z interesem publicznym rozwiązaniem jest docelowe przekazanie asortymentu zakupionego w ramach rezerwy strategicznej, bezpośrednio osobom ze szczególnymi potrzebami, ponieważ technologie wspomagające są im niezbędne do codziennego funkcjonowania oraz utrzymania samodzielności. Formuła wypożyczania nie odpowiada specyfice tych urządzeń ani realnym potrzebom ich użytkowników, dla których stały dostęp do technologii wspomagających jest kluczowy.

Brak przepisów umożliwiających przekazanie asortymentu na własność beneficjentom, powoduje ryzyko niewykorzystania ich pełnego potencjału oraz ogranicza możliwość trwałego wsparcia osób, które wymagają takich rozwiązań w sposób ciągły. Stanowi to wyzwanie w kontekście realizacji celu publicznego, jakim jest przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i technologicznemu oraz wzmacnianie samodzielności osób ze szczególnymi potrzebami. Powyższe uzasadni dodatkowo koszty poniesione dotychczas na dostosowanie sprzętów, z których aktualnie korzystają osoby z niepełnosprawnościami.

Celem projektowanych art. 68h - 68j jest stworzenie odrębnej, szczególnej podstawy prawnej umożliwiającej Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), nieodpłatne przekazywanie osobom z niepełnosprawnościami oraz rodzinom, których członkami są osoby z niepełnosprawnościami, środków materialnych i niematerialnych pochodzących z rezerw strategicznych, udostępnionych Funduszowi w celu realizacji programów, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 47a.

Nowe przepisy w sposób jednoznaczny określają tryb likwidacji rezerwy strategicznej udostępnionej Funduszowi, zasady nieodpłatnego przekazywania asortymentu z tej rezerwy oraz udział Ministra właściwego do spraw wewnętrznych i PFRON w procesie. Wprowadzenie regulacji jest konieczne z uwagi na to, że obowiązujące przepisy dotyczące rezerw strategicznych nie przewidują szczególnej procedury ich kierowania bezpośrednio do osób z niepełnosprawnością.

Projektowane rozwiązanie w zakresie art. 68i umożliwia jednocześnie ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz Agencji nieodpłatne przekazanie zwróconych przez Fundusz asortymentów rezerwy strategicznej, podmiotom wskazanym w ust. 2 tego artykułu.

Przeprowadzona analiza skuteczności i zasadności dotychczasowego modelu wypożyczania wykazała, że zakładane cele nie zostały osiągnięte, a jego dalsze funkcjonowanie nie znajdowało uzasadnienia w świetle stwierdzonej niskiej efektywności oraz nadmiernych kosztów realizacji.

Wskazać należy, że znaczną część asortymentu stanowią wyroby medyczne, które zgodnie obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie nie mogą być przekazywane osobom potrzebującym, w sytuacji choćby minimalnych wątpliwości, co do ich sprawności, bowiem wiązałoby się to z ryzykiem wyrządzenia szkody. W przypadku dystrybucji niesprawnych wyrobów medycznych, odpowiedzialność obejmuje również dystrybutorów, którzy są zobowiązani do sprawdzenia zgodności wyrobów z wymogami MDR przed ich wprowadzeniem na rynek.

Kierując się misją Funduszu, polegającą na wspieraniu osób z niepełnosprawnościami oraz mając na względzie konieczność zabezpieczenia właściwego stanu technicznego przekazywanego sprzętu, Fundusz w myśl projektowanych przepisów będzie finansować niezbędne i ekonomicznie uzasadnione nakłady ponoszone przez Agencję. W ramach powyższych wydatków prowadzone mogą być przeglądy oraz konieczne naprawy, tak aby do osób wymagających wsparcia trafił sprzęt w pełni sprawny i gotowy do użytkowania.

Wydatkowanie środków na ten cel pozostaje więc zasadne, celowe i gospodarne – pozwala maksymalnie wykorzystać likwidowany asortyment, zapewnić jego pełną funkcjonalność oraz dostarczyć osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami sprzęt, który realnie poprawi ich komfort życia i zwiększy możliwości uczestnictwa w społeczeństwie.

Projekt zakłada, że ustawa wejdzie w życie dzień po dniu jej ogłoszenia. Przepisy mają jednak charakter epizodyczny i dlatego po ich zastosowaniu zasadne wydaje się ich uchylenie. Mając na względzie opisane w uzasadnieniu doświadczenia w pracy wypożyczalni założono, że w okresie do 31 grudnia 2028 r. możliwa będzie likwidacja rezerwy, a następnie rozdysponowanie sprzętu osobom ze szczególnymi potrzebami. Po tym czasie wskazane przepisy art. 47a i 47b, jak również 68h - 68j staną się zbędne, co oznacza, że należy je usunąć z porządku prawnego.

Przewidziany w ustawie okres obowiązywania przepisów do 31 grudnia 2028 r. wydaje się wystarczający do osiągnięcia celów ustawy.

Rozwiązanie nie generuje dodatkowych kosztów dla budżetu państwa, gdyż opiera się na wykorzystaniu rezerwy strategicznej udostępnionej Funduszowi.

Celem ustawy jest zagospodarowanie pozyskanego przez Skarb Państwa mienia i uniknięcie dalszych kosztów jego magazynowania, a w razie potrzeby kosztów jego utylizacji, które musiałyby zostać poniesione, jeśli projektowane przepisy nie weszłyby w życie.

Koszty związane z przeglądami i naprawą sprzętu, w tym koszty wymiany akumulatorów wózków i skuterów elektrycznych i napędów do wózków ręcznych zostaną sfinansowane przez PFRON. Jeśli w wyniku przeglądów okaże się, że sprzęt nie nadaje się do wykorzystania, wówczas będzie podlegał utylizacji. Pozostały sprzęt zostanie po ewentualnych naprawach przekazany osobom potrzebującym. Wyłączenie obowiązku uiszczania danin publicznych nie wpływa negatywnie na dochody państwa, ponieważ dotyczy czynności nieodpłatnych i wąskiej grupy odbiorców.

Analizując skutki finansowe projektowanej ustawy trzeba zauważyć, że w okresie od 2023 r. do dnia 31.12.2025 r. z tytułu prowadzenia wypożyczalni PFRON wydatkował łącznie kwotę 7.325.975,67 zł brutto, na którą składają się koszty usługi logistycznej realizowanej przez RARS, obejmującej w szczególności przechowywanie technologii, a ponadto ubezpieczenie, transport, montaż i dostosowanie do potrzeb beneficjentów i koszty administracyjne.

Wejście w życie projektowanej ustawy pozwoliłoby na zatrzymanie tych wydatków, które w przeciwnym razie będą z czasem rosły, bowiem koszty obsługi starzejących się technologii będą również z czasem wzrastały.

Według stanu na dzień 31.12.2025 r., po uwzględnieniu amortyzacji, wartość księgowa technologii wynosiła 22.637.908,55 złotych netto. Wartość ta nie uwzględnia technologii, które w dniu zakupu kosztowały do 10 tysięcy złotych - te technologie zostały w całości zamortyzowane. Przy takich samych założeniach, wartość tych technologii na dzień 31.12.2026 r. wyniesie 14.405.941,38 złotych netto.

Przekazanie technologii osobom fizycznym i organizacjom oznaczać będzie zatem zmniejszenie wartości majątku należącego do Skarbu Państwa.

Dodatkowo, część technologii wymagać będzie w szczególności przeglądów i napraw, a ponadto dalszego magazynowania i ubezpieczenia. Szacuje się, że koszty PFRON związane z tymi działaniami wyniosą w latach 2027 i 2028 łącznie 18.133.687,69 złotych brutto.

Trzeba jednak zauważyć, że dalsze prowadzenie wypożyczalni oznaczałoby, że koszty te byłyby jeszcze znacząco wyższe. Dodatkowo prowadzenie wypożyczalni wymagałoby bowiem ponoszenia kosztów związanych z kolejnymi naprawami zużywającego się wciąż sprzętu, coraz wyższych kosztów obsługi administracyjnej i logistyki posiadanych technologii, a także nieustannie ponoszonych kosztów magazynowania, które pozostawałyby na wysokim poziomie, bez perspektywy na ich ograniczenie.

W ostatecznym rozrachunku, efektem projektowanej ustawy będzie bardziej efektywne wykorzystanie zakupionego majątku i zmniejszenie przyszłych wydatków po stronie budżetu państwa i PFRON.

Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych.

Projekt nie był poddany konsultacjom, o których mowa w art. 34 ust. 3 Regulaminu Sejmu RP.

Przedkładany projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Zawarte w projekcie regulacje nie mają wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt nie podlega procedurze notyfikacji."