Świadczeń socjalnych nie trzeba projektować w oparciu o kryteria socjalne, wyjaśnił rzecznik Głównego Inspektoratu Pracy

• Działalność socjalna pracodawców na rzecz wypoczynku
• Fundusz socjalny może być niedostępny dla mniej zamożnych

W maju 2026 r. pisaliśmy o tym, że wobec wątpliwości, które narosły wokół tego, czy pracodawca może uzależnić prawo do świadczenia związanego z wypoczynkiem przysługującego w zakładzie pracy, od skorzystania przez osobę uprawnioną z wypoczynku zorganizowanego, a w dalszej kolejności od przedłożenia kopii rachunku potwierdzającego opłacenie należności z tego tytułu, skierowaliśmy do rzecznika prasowego Głównego Inspektoratu Pracy zapytanie dotyczące tej problematyki. W dniu 25 czerwca 2026 roku otrzymaliśmy na nie odpowiedź i zgodnie z obietnicą, przedstawimy ją Państwu. Jednak najpierw kilka słów przypomnienia w zakresie tego, co w analizowanym przypadku może być źródłem wątpliwości.

Działalność socjalna pracodawców na rzecz wypoczynku

Jak wynika z art. 8 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie. W praktyce nie budzi wątpliwości to, że to pracodawca podejmuje decyzję o tym, jaką formę przybierze prowadzona przez niego działalność socjalna i jakiego rodzaju usługi i świadczenia będą w tym zakresie dostępne dla osób uprawnionych. Jedną z możliwych do wprowadzenia form działalności socjalnej pracodawcy są usługi świadczone na rzecz różnych form wypoczynku, które w praktyce przybierają najczęściej formę świadczeń pieniężnych nazywanych potocznie wczasami pod gruszą. I znów, nie budzi wątpliwości to, że to pracodawca decyduje o wysokości i częstotliwości wypłaty takiego świadczenia. Tym co jednak od lat budzi kontrowersje jest to, czy pracodawca może uzależnić wypłatę tego świadczenia od przedłożenia mu rachunku potwierdzającego skorzystanie przez osobę uprawnioną z określonych form wypoczynku zorganizowanego. Wśród specjalistów kwestia ta budzi wątpliwości i często wskazuje się, że wspieranie przez pracodawców zorganizowanych form wypoczynku niedostępnych dla osób będących w najtrudniejszej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej, można budzić wątpliwości pod kątem zgodności z celem działalności socjalnej pracodawcy. Skoro bowiem zgodnie z wolą ustawodawcy przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu (art. 8 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych), to czy można uznać za dopuszczalne zapisy regulaminu, które z założenia odbierają dostęp do świadczenia osobom, które pozostając w najtrudniejszej sytuacji nie mogą pozwolić sobie na skorzystanie ze zorganizowanych form wypoczynku dostępnych na rynku komercyjnym i organizują go we własnym zakresie, czy to korzystając z powszechnie dostępnej bazy noclegowej, czy też z możliwości spędzenia czasu na rodzinnej działce, a nawet pozostając w domu i organizując sobie aktywny wypoczynek jak najmniejszym kosztem finansowym?

Fundusz socjalny może być niedostępny dla mniej zamożnych

W odpowiedzi z dnia 25 czerwca 2026 r. (nr GIP-GBI.0701.67.2026.3), której udzielił rzecznik prasowy Głównego Inspektoratu Pracy Mateusz Rzemek wskazano m.in., że:

Do stron regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych należy wskazanie konkretnych świadczeń, jakie będą wypłacane u danego pracodawcy. Wobec braku legalnej definicji pojęcia „wypoczynek”, dofinansowywane formy wypoczynku powinny zostać wskazane w ww. regulaminie.

Zaznaczyć należy, że obowiązek stosowania tzw. kryteriów socjalnych dotyczy przyznawania świadczeń z funduszu (tych, które zostały skonkretyzowane w regulaminie) i ustalania wysokości dopłat z funduszu (art. 8 ust. 1 ustawy). Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych nie nakłada na pracodawców obowiązku projektowania katalogu świadczeń i usług w oparciu o kryteria socjalne. Ważne jest jedynie, by świadczenia określone w regulaminie były przyznawane w oparciu o te kryteria.

Jak z tego wynika, projektowanie katalogu ulgowych świadczeń i usług przyznawanych z ZFŚS nie musi odbywać się z myślą o wsparciu osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji socjalnej, bo ustawa o ZFŚS tego nie wymaga. Jednocześnie zdaniem Głównego Inspektoratu Pracy zamieszczenie w regulaminie funduszu zapisów, które przewidują wsparcie wyłącznie wybrane formy wypoczynku, nawet jeśli pozbawia to dostępu do świadczeń osoby pozostające w gorszej sytuacji socjalnej, nie jest sprzeczne z celem działalności socjalnej prowadzonej przez pracodawcę.