Kategorie

Przywrócenie do pracy pracownika w wieku przedemerytalnym a zatrudnienie na czas określony

Przywrócenie do pracy pracownika w wieku przedemerytalnym a zatrudnienie na czas określony.
Pracownik w wieku przedemerytalnym może żądać przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach w przypadku wypowiedzenia mu umowy z naruszeniem przepisów prawa pracy. Dotyczy to także osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas określony.

Wyrok TK

Pozbawienie pracownika objętego ochroną przedemerytalną, któremu umowę o pracę wypowiedziano z naruszeniem przepisów, prawa żądania przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach tylko dlatego, że był zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony, narusza konstytucyjną zasadę równości.

11 grudnia 2018 r. o godz. 15:00 Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Koninie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dotyczącego prawa żądania przywrócenia do pracy pracownika objętego ochroną przedemerytalną.

Sąd Rejonowy w Koninie miał wątpliwość co do tego, czy zgodne z Konstytucją jest pozbawienie pracownika objętego ochroną przedemerytalną prawa żądania przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach w wypadku, gdy jego umowa o pracę zawarta na czas określony została wypowiedziana z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu takiej umowy.

Polecamy: Jak przygotować się do zmian 2019. Podatki, rachunkowość, prawo pracy i ZUS.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 50 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy w zakresie, w jakim nie przyznaje pracownikowi objętemu ochroną przedemerytalną wynikającą z art. 39 tej ustawy, któremu umowę o pracę zawartą na czas określony wypowiedziano z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu takiej umowy, prawa żądania orzeczenia przez sąd bezskuteczności wypowiedzenia tej umowy, a w razie jej rozwiązania – przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Orzeczenie zapadło jednogłośnie.

Zróżnicowanie na podstawie rodzaju umowy o pracę

Problem konstytucyjny przedstawiony w pytaniu prawnym dotyczył dopuszczalności zróżnicowania – na podstawie kryterium rodzaju umowy o pracę – zakresu ochrony pracowników w wieku przedemerytalnym przed niezgodnym z przepisami wypowiedzeniem umowy o pracę lub dotychczasowych warunków pracy i płacy.

Odszkodowanie lub przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach

Trybunał musiał rozważyć, czy z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości można pozbawić pracownika w wieku przedemerytalnym prawa żądania przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach w wypadku wypowiedzenia umowy o pracę z naruszeniem przepisów o jej wypowiadaniu tylko z tego powodu, że został on zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony. Pracownik taki ma możliwość żądania wyłącznie odszkodowania (zob. art. 50 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodek pracy; dalej: k.p.). Natomiast gdyby był zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, to miałby możliwość dochodzić – alternatywnie – przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach lub odszkodowania (zob. art. 45 k.p.).

Ochrona przedemerytalna

Reklama

Trybunał nie dokonywał w niniejszej sprawie oceny samej zasady zróżnicowania skutków zawarcia i wypowiedzenia umów o pracę zawieranych na czas nieokreślony lub określony. Zakres jego orzekania dotyczył jedynie grupy pracowników, których ustawodawca objął – z uwagi na podeszły wiek – szczególną ochroną trwałości stosunku pracy oraz warunków pracy i płacy. Zgodnie z art. 39 k.p., pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia temu pracownikowi uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Wysłowiona w tym przepisie ochrona przedemerytalna odnosi się zarówno do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, jak i do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony. Ponadto obejmuje nie tylko wypadki wypowiedzenia definitywnego, ale także wypadki wypowiedzenia zmieniającego dotychczasowe warunki pracy i płacy (zob. art. 42 § 1 k.p.).

Trybunał uwzględnił to, że podstawowym celem zasady ochrony trwałości stosunku pracy oraz warunków pracy i płacy przewidzianej w art. 39 k.p. jest zabezpieczenie pracownika w podeszłym wieku, który jest u progu uzyskania prawa do emerytury, przed ryzykiem utraty pracy. Przez przyznanie tej szczególnej ochrony ustawodawca nie tylko realizuje dyrektywę konstytucyjną dotyczącą ochrony pracy (zob. art. 24 Konstytucji), ale także stwarza pracownikowi w podeszłym wieku warunki do tego, aby mógł spełnić wszystkie przesłanki niezbędne do uzyskania prawa do emerytury, będącego elementem prawa do zabezpieczenia społecznego (zob. art. 67 ust. 1 Konstytucji). Nabycie prawa do emerytury jest uzależnione zarówno od osiągnięcia wieku emerytalnego, jak i od stażu pracy.

Roszczenie o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach

Reklama

Trybunał stwierdził również, że jednym z ustawowych środków ochrony pracownika przed wypowiedzeniem mu umowy o pracę z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu (w tym też z naruszeniem przepisów dotyczących zakazu wypowiadania, takich jak art. 39 lub art. 43 k.p.) jest roszczenie o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach. Tymczasem na gruncie przepisów ustawowych dochodzi do zróżnicowania pracowników należących do tej samej grupy (mianowicie pracowników objętych ochroną przedemerytalną), jeśli chodzi o prawo żądania przywrócenia do pracy.

Pracownik w wieku przedemerytalnym, zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, może żądać przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach lub odszkodowania (zob. art. 45 § 1 k.p.), natomiast inny pracownik, również objęty teoretycznie ochroną przedemerytalną, na mocy art. 39 k.p., tyle tylko że zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony, może przed sądem pracy dochodzić wyłącznie odszkodowania (zob. art. 50 § 3 k.p.). W jego wypadku szczególna ochrona trwałości stosunku pracy oraz warunków pracy i płacy staje się pozorna. Pracodawca, wypowiadając mu umowę o pracę z naruszeniem przepisów, „ryzykuje” jedynie konieczność wypłaty odszkodowania, którego wysokość nie może przekroczyć wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia (zob. art. 50 § 4 k.p.). Pracownik pozostaje jednak bez pracy. Okres pozostawania bez pracy zostanie mu wliczony do okresu zatrudnienia (stażu pracy), ale w zakresie nie większym niż odpowiadający okresowi, za jaki przyznano odszkodowanie, a więc do 3 miesięcy (zob. art. 51 § 2 k.p.).

Ocena zróżnicowania ochrony pracownika w wieku przedemerytalnym ze względu na rodzaj umowy

Zdaniem Trybunału, kryterium rodzaju zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony nie mogło być dostatecznym uzasadnieniem tak daleko idącego ograniczenia zakresu ochrony części pracowników w wieku przedemerytalnym. Po pierwsze, kryterium to nie miało żadnego związku z celem regulacji kodeksowej, jakim było zabezpieczenie osób w podeszłym wieku przed utratą pracy. Przeciwnie, wynikające z art. 50 § 3 k.p. ograniczenie, jeśli się je odniesie do pracowników w wieku przedemerytalnym, istotnie osłabia realność szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy oraz warunków pracy i płacy. Nie zabezpiecza pracownika przed trwałą utratą pracy w chwili, gdy jest on u progu uzyskania uprawnień do emerytury.

Po drugie, to ustawodawca przyjął, że w niektórych wypadkach pracownikom przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy nawet, jeśli byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony. Chodzi o szczególne sytuacje życiowe (m.in. związane z ciążą lub wychowaniem dziecka) lub zawodowe (tj. działalność w organizacji związkowej) wymienione w art. 50 § 5 k.p. W świetle przepisów prawa pracy, szczególną sytuacją jest też osiągnięcie wieku przedemerytalnego, które skutkuje tym, że pracownik zostaje objęty ochroną trwałości stosunku pracy oraz warunków pracy i płacy na podstawie art. 39 k.p. Tymczasem pracownicy będący w takim wieku przedemerytalnym nie zostali ujęci w katalogu wyjątków zawartym w art. 50 § 5 k.p.

Po trzecie, za podstawową zasadę prawa pracy ustawodawca uznał nakaz równego traktowania pracowników, który obejmuje również nakaz równego traktowania bez względu na rodzaj umowy o pracę. W świetle art. 183a § 1 k.p., pracownicy powinni być równo traktowani m.in. w zakresie rozwiązywania stosunku pracy, w szczególności bez względu na zróżnicowanie zatrudnienia na czas określony lub nieokreślony. Nie jest spójne z tymi założeniami rozwiązanie przyjęte w art. 50 § 3 k.p., które pozbawia część pracowników będących w wieku przedemerytalnym efektywnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę z naruszeniem zakazów wynikających z ochrony trwałości stosunku pracy oraz warunków pracy i płacy – tylko z tego powodu, że zostali zatrudnieniu na podstawie umów o pracę zawartych na czas określony.

Przewodniczącym składu orzekającego była sędzia TK Małgorzata Pyziak-Szafnicka, sprawozdawcą był sędzia TK Piotr Pszczółkowski.

Źródło: Trybunał Konstytucyjny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    1 sty 2000
    22 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r.

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r. rodzą wiele pytań m.in. o testy czy świadectwa szczepień. Jakie są aktualne zasady w poszczególnych krajach?

    Uznanie ojcostwa w 2021 r. – jak i kiedy?

    Zasady dotyczące uznania ojcostwa w 2021 r. nie zmieniły się. Na czym polega uznanie ojcostwa i jak tego dokonać?

    Kto ponosi odpowiedzialność za wypadek na basenie?

    Czy i od kogo można żądać odszkodowania za wypadek na basenie? Kwestię odpowiedzialności należy wywodzić z Kodeksu cywilnego.

    26.07.2021 wojewodowie ogłoszą termin kwalifikacji wojskowej

    26.07.2021 ogłoszony zostanie termin drugiej w tym roku kwalifikacji wojskowej. Kwalifikacja potrwa do 19.11.2021 i przeprowadzona zostanie przez powiatowe komisje lekarskie. Za powołanie tych komisji odpowiedzialni są wojewodowie.

    Upadłość konsumencka - koszty

    Upadłość konsumencka wiąże się z kilkoma kosztami, które dłużnik zobowiązany jest pokryć. Jak przygotować się do złożenia wniosku?

    RDOŚ powoła nowe strefy ochronne

    Nowe strefy ochronne dla rzadkich gatunków ptaków. Leśnicy z Nadleśnictwa Połczyn (RDLP w Szczecinku) znaleźli aż trzy nowe stanowiska ptaków chronionych, które wymagają ustalenia stref ochrony. Dwa gniazda są zajęte przez bociana czarnego (Ciconia nigra), a jedno przez orlika krzykliwego (Clanga pomarina).

    Delegowanie funkcjonariuszy SW do ośrodka w Gostyninie

    20.06.2021 weszła w życie ustawa mająca zapewnić środki na stworzenie tymczasowej placówki dla pacjentów ośrodka w Gostyninie, w którym przebywają najgroźniejsi przestępcy już po odbyciu kary. Przepisy pozwolą też na czasowe delegowanie tam funkcjonariuszy Służby Więziennej.

    Loty przeciwpożarowe i gaśnicze 2021 r.

    W 2021 r. zmieniły się przepisy ustawy – Prawo lotnicze. Umożliwiono Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydanie – na wniosek zainteresowanego podmiotu – zezwolenia na wykonywanie zarobkowych operacji specjalistycznych wysokiego ryzyka statkami powietrznymi pozostającymi pod nadzorem krajowym, a także na wykonywanie zarobkowych operacji polegających na wykonywaniu lotów przeciwpożarowych i gaśniczych.

    500 plus – czerwiec 2021 r.

    Dla świadczeń „500 plus” czerwiec 2021 r. jest ważnym miesiącem. O jakim terminie warto pamiętać?

    Zmiany w zawiadamianiu wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej od 29.06.2021

    Od 29.06.2021 obowiązywać będą nowe wzory zawiadomień wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej oraz wydawania przez pracodawców, szkoły i inne jednostki organizacyjne zaświadczeń w sprawach powszechnego obowiązku obrony.

    Nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej w Służbie Więziennej od 29.06.2021

    29.06.2021 r. w Służbie Więziennej obowiązywać będzie nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej. Skierowane dotyczy kandydata, funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego, emeryta oraz rencisty.

    Czy Policja nie będzie musiała już badać stanu trzeźwości pracownika?

    Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowało przepisy, które umożliwią pracodawcom - pod pewnymi warunkami - wprowadzenie prewencyjnego badania pracowników na obecność alkoholu lub podobnie działających środków, a także zasady jego przeprowadzania.

    30.06.2021 r. upływa termin na dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego do Centralnego Rejestru Podmiotów Akcyzowych

    Od 1 lipca 2021 r. podmioty, które nie zostały zarejestrowane w CRPA nie będą mogły prowadzić działalności gospodarczej w zakresie wyrobów akcyzowych. Z kolei podmioty zużywające wyroby akcyzowe nieprowadzące działalności gospodarczej i niebędące osobami fizycznymi (takie jak jednostki samorządu terytorialnego, wojsko, policja, straż graniczna) nie będą mogły nabywać zwolnionych od akcyzy - ze względu na ich przeznaczenie - paliw lotniczych, paliw żeglugowych i gazu LPG.

    NIK o resocjalizacji więźniów poprzez aktywizację zawodową

    Nastąpił wzrost aktywności pracowniczej i społecznej więźniów oraz zwiększenie ich zdolności do zatrudnienia. Przyczynił się do tego specjalny program szkoleń, które w ramach resocjalizacji prowadziła Służba Więzienna. Choć praca osadzonych po zakończonych szkoleniach była istotą projektu, to jednak jego założenia nie gwarantowały utrwalania zdobytych umiejętności. W konsekwencji większość uczestników projektu wykonywało nieodpłatne prace porządkowe i pomocnicze na rzecz zakładów karnych. W wielu przypadkach prace te pozostawały bez związku z tematem ukończonego szkolenia a wykonywane były przez krótkie okresy. Ograniczało to skuteczność wejścia na rynek pracy po opuszczeniu jednostki penitencjarnej.

    Podsumowanie operacji Labour Exploitation Empact Action Days 2021

    Od 31 maja do 6 czerwca 2021r. polska Policja uczestniczyła w międzynarodowej operacji Labour Exploitation Empact Action Days 2021 mającej na celu zwalczanie handlu ludźmi wykorzystywanymi do pracy przymusowej. Wydział dw. z Handlem Ludźmi Biura Kryminalnego Komendy Głównej Policji, jako krajowy koordynator platformy EMPACT THB, koordynował działania podjęte przez wszystkie Komendy Wojewódzkie Policji i Komendę Stołeczną Policji. W operacji wzięli udział również funkcjonariusze Straży Granicznej, pracownicy Okręgowych Inspekcji Pracy oraz Sanepidu. Całość działań koordynowana była przez Europol.

    Trwają prace nad projektem nowelizacji przepisów i zasad regulujących obszar przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz prowadzenia postępowań pokontrolnych

    18.06.2021 odbyło się spotkanie zespołu roboczego Komendanta Głównego PSP do spraw opracowania projektu nowelizacji przepisów i zasad regulujących obszar przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz prowadzenia postępowań pokontrolnych.

    Pobieranie torrentów - wyrok TSUE

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, iż dostawca internetu może systematycznie rejestrować adresy IP użytkowników oraz udostępniać ich nazwy i adresy pocztowe podmiotowi praw własności intelektualnej lub osobie trzeciej, zajmującej się windykacją tych praw.

    TSUE o dochodzeniu sprawiedliwości przed polskim sądem za zwrot "polskie obozy"

    Były więzień Auschwitz nie może dochodzić sprawiedliwości przed polskim sądem za zwrot "polskie obozy". Tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Pokazy dla seniorów – propozycje zmian

    Pokazy, często kierowane do seniorów, mogą być źródłem nieuczciwych praktyk przedsiębiorców. UOKiK przygotował propozycje zmian w przepisach.

    Zniesławienie – jak można dochodzić odpowiedzialności sprawcy?

    Zniesławienie to przestępstwo, a jego ofiara może dochodzić odpowiedzialności sprawcy w postępowaniu karnym. W jaki sposób?

    SN o kwalifikacji danego związku chemicznego w sprawie o narkotyki

    Zdaniem Sądu Najwyższego o tym jak kwalifikować dany związek chemiczny w sprawie o narkotyki decyduje sąd orzekający.

    Wakacje 2021 - prawa pasażerów

    W wakacje 2021 r. ruch pasażerski będzie zależał od sytuacji epidemiologicznej. O jakich prawach powinni pamiętać pasażerowie?

    Dobry start 2021 – wniosek

    Wniosek o świadczenie dobry start w 2021 r. rodzice złożą według zmienionych zasad. Od kiedy będą przyjmowane wnioski?

    PESEL w spisie powszechnym - UODO wystąpił do GUS

    Prezes UODO wystąpił do GUS w sprawie wątpliwości dotyczących procesu pozyskiwania numeru PESEL od osób dokonujących tzw. samospisu internetowego.

    Termin wdrożenia e-doręczeń przesunięty?

    Przesunięcie terminu wdrożenia e-doręczeń zakłada nowelizacja uchwalona przez Sejm. Kiedy mają wejść w życie nowe przepisy?