Renta socjalna i chorobowa z ZUS w 2025 r. Czym się różnią?

• Dla kogo renta socjalna? Kto może dostać rentę chorobową?
• Ile wynosi renta z tytułu niezdolności do pracy, a ile renta socjalna?
• Czy do rent można dorabiać?
• Co z dodatkiem dopełniającym?

Dla kogo renta socjalna? Kto może dostać rentę chorobową?

Renta socjalna przysługuje osobom pełnoletnim całkowicie niezdolnym do pracy. W przypadku renty socjalnej ważne jest, by naruszenie sprawności organizmu powstało w określonym wieku, co do zasady przed ukończeniem 18. roku życia (25. roku życia - w czasie trwania nauki w szkole lub szkole wyższej). Renta socjalna przysługuje też, jeśli naruszenie sprawności organizmu powstało w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, podczas studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. ZUS może wypłacać rentę socjalną stałą lub okresową (jeżeli lekarz orzecznik lub komisja lekarska stwierdzą niezdolność do pracy na czas określony).

Do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy (potocznie nazywanej chorobową) również niezbędne jest odpowiednie orzeczenie. Warto pamiętać, iż lekarz orzecznik ZUS (lub komisja lekarska ZUS) orzeka niezdolność do pracy na maksymalnie 5 lat. Okres ten może być jednak dłuższy, jeśli według wiedzy medycznej ubezpieczony nie odzyska zdolności do pracy przed jego upływem. Renta chorobowa przysługuje w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, wskazanej w decyzji ZUS. Nie jest to jedyny wymóg. W przypadku rent chorobowych bierze się też pod uwagę staż ubezpieczeniowy, czyli sumę okresów składkowych i nieskładkowych. Poza określonymi wyjątkami renta przysługuje osobie, która stała się niezdolna do pracy w czasie okresu składkowego albo nieskładkowego wskazanego w ustawie emerytalnej lub w ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu. Jeśli niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, nie trzeba mieć określonego stażu, aby nabyć prawo do renty.

Ile wynosi renta z tytułu niezdolności do pracy, a ile renta socjalna?

Wysokość renty socjalnej odpowiada kwocie najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy i tak samo podlega waloryzacji. Od 1 marca 2025 r. renta socjalna wynosi 1878,91 zł miesięcznie.

Tyle samo wynosi obecnie najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a minimalna renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy - 1409,18 zł miesięcznie. Kwota renty chorobowej zależy m.in. od liczby przepracowanych okresów składkowych i nieskładkowych, a także od wysokości uzyskiwanych zarobków.

Czy do rent można dorabiać?

Zarówno do renty socjalnej, jak i renty z tytułu niezdolności do pracy można dorabiać. Jednak po przekroczeniu tzw. limitów dorabiania ZUS zmniejszy lub zawiesi wypłatę świadczeń. Progi te wzrosły od 1 marca 2025 r. Limit 70 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi teraz 5934,10 zł. Po przekroczeniu tej kwoty ZUS odpowiednio zmniejszy świadczenie. 130 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia aktualnie to 11 020,40 zł. Zarobki powyżej tej kwoty spowodują zawieszenie prawa do świadczenia. Od początku marca maksymalna kwota zmniejszenia renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi 939,61 zł, a dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 704,75 zł.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi aktualnie prac nad likwidacją tzw. pułapki rentowej. Tak wynika z odpowiedzi ministerstwa rodziny udzielonej 17 lutego 2025 r. na dezyderat sejmowej Komisji do Spraw Petycji.

Co z dodatkiem dopełniającym?

W 2025 r. istotna różnica pomiędzy dwiema grupami emerytów i rencistów dotyczy dodatku dopełniającego. Po marcowej waloryzacji dodatek dopełniający wynosi 2610,72 zł, a wcześniej 2520 zł. ZUS rozpocznie wypłaty tego nowego świadczenia w maju, z wyrównaniem od stycznia 2025 r. Podczas prac legislacyjnych nad wprowadzeniem dodatku dopełniającego Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiadało przygotowanie analogicznych rozwiązań również dla osób na rencie z tytułu niezdolności do pracy. Nowe przepisy nie zostały jednak jeszcze wprowadzone.

„Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma świadomość występowania nierówności między osobami uprawnionymi do renty socjalnej, będącymi całkowicie niezdolnymi do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, a osobami uprawnionymi do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. W związku z tym, w resorcie opracowano założenia projektu ustawy o dodatku dopełniającym dla osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy” – poinformował wiceminister Łukasz Krasoń w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7940 w sprawie dodatku dopełniającego dla osób pobierających rentę chorobową. „Do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów skierowano wniosek o wpis projektu ustawy o dodatku dopełniającym dla osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby do Wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Zespół do Spraw Programowania Prac Rządu w KPRM, który wydaje opinię w sprawie wpisu projektów do wykazu, zobowiązał projektodawcę do dokonania – przy udziale innych resortów – przeglądu już funkcjonujących instrumentów wsparcia skierowanych do osób z niepełnosprawnościami” – czytamy w odpowiedzi zamieszczonej na stronach Sejmu 25 lutego 2025 r. Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych zapewnia, iż aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeprowadzana jest - przy udziale Ministra Finansów - procedura przeglądu instrumentów wsparcia. „Dalsze decyzje dotyczące wsparcia kolejnych grup osób z niepełnosprawnościami zapadną po zakończeniu przeglądu” – podaje MRPiPS.