Kategorie

Zmiana ustawy karnej – podstawowe informacje

Sylwia Uścimiak
Prawnik, specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu prawa i postępowania karnego
Zmiana ustawy karnej – podstawowe informacje
fot. Shutterstock
Zmiana przepisów ustawy karnej ma na celu m.in. penalizację nowych czynów zabronionych jak również podniesienie wymiaru kar za popełnienie konkretnego przestępstwa. Niestety w opinii publicznej często można spotkać pogląd, że sprawca poniósł niską karę, albo w ogóle jej nie poniósł. Co oznacza zmiana przepisów ustawy karnej dla sprawcy, którą ustawę należy wówczas stosować i co się dzieje z wyrokiem w przypadku depenalizacji?

Podstawa prawna i komentarz

Niniejsza problematyka została uregulowana w art. 4 Kodeksu karnego (dalej: k.k.). W czasie orzekania stosuje się przepisy ustawy karnej, która obecnie obowiązuje, co nie stanowi żadnych wątpliwości. Problem pojawia się w momencie, gdy sprawca popełnił przestępstwo w czasie obowiązywania „starej” ustawy karnej. Aby uniknąć wątpliwości co do wykładni, ustawodawca przyjął, że stosuje się wówczas przepisy „nowej” czyli obecnie obowiązującej ustawy karnej, ale w sytuacji gdy uprzednia ustawa była korzystniejsza dla sprawcy przestępstwa, to wówczas stosuje się przepisy ustawy uprzednio obowiązującej (art. 4 §1 k.k.). Celem uzupełnienia omawianego wątku, należy przytoczyć fragment wyroku SN o sygn. IV KK 267/18 z dnia 27 czerwca 2019 roku, w którym uznano, iż „w wypadku zmiany ustawy w czasie popełniania czynu ciągłego należy stosować do całości zachowania sprawcy ustawę obowiązującą w czasie zakończenia czynu.”

Polecamy: Seria 5 książek. Poznaj swoje prawa!

Następną kwestią na którą należy zwrócić uwagę, jest problematyka różnego zagrożenia karnego. W sytuacji, gdy w nowej ustawie za czyn objęty wyrokiem nie można orzec kary w wysokości kary orzeczonej, to wówczas wymierzoną karę obniża się do wysokości najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie nowej ustawy (art. 4 § 2 k.k.), ale gdy w nowej ustawie karnej czyn objęty wyrokiem nie jest już zagrożony karą pozbawienia wolności, to wówczas wymierzoną karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu zamienia się na grzywnę albo karę ograniczenia wolności, uznając że jeden miesiąc pozbawienia wolności równa się 60 stawkom dziennym grzywny albo 2 miesiącom ograniczenia wolności (art. 4 § 3 k.k.).

Jeżeli w nowej ustawie karnej czyn objęty wyrokiem nie jest już czynem zabronionym pod groźbą kary, to wówczas takie skazanie ulega zatarciu z mocy prawa (art. 4 § 4 k.k.).

Niealimentacja - czy mamy do czynienia z tym samym przestępstwem?

Szeroko znanym problemem dotyczącym wykładni przepisu art. 4 §4 k.k. jest przestępstwo niealimentacji (art. 209 k.k.), który w nowym brzmieniu doprowadził do wątpliwości, czy mamy do czynienia z tym samym przestępstwem czy może doszło do depenalizacji. Wątpliwości było sporo, ale ostatecznie zostały rozstrzygnięte m.in. postanowieniem SN o sygn. III KK 300/18 z dnia 5 listopada 2019 roku, w którym orzeczono, iż nowa redakcja przepisu art. 209 §1 k.k. w sposób wyraźny penalizuje zachowanie polegające na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, a nie opisuje już źródeł normatywnych obowiązku alimentacyjnego, tak jak czyniła to poprzednia regulacja. Porównując, co jest konieczne przy procedowaniu w trybie art. 4 §4 k.k., obie te redakcje przepisu art. 209 §1 k.k., nie można było zatem nie dostrzec zupełnie innej formuły znamion przedmiotowych czynu z art. 209 §1 k.k. od dnia 31 maja 2017 r. Trzeba było na tym tle dostrzec, że nie doszło po dniu 30 maja 2017 r. do depenalizacji zachowania polegającego na niełożeniu alimentów określonych co do wysokości w wyroku sądowym, gdy źródłem obowiązku alimentacyjnego była ustawa. Dalej takie zachowanie było przecież przestępstwem.

Polecamy serwis: Prawo karne

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    17 maja 2021
    Zakres dat:

    Emerytura bez podatku - od kiedy?

    Emerytura bez podatku to jedno z rozwiązań "Polskiego Ładu". Od kiedy miałyby obowiązywać nowe zasady?

    Dowód osobisty dla seniora ważny bezterminowo?

    Dowód osobisty dla seniorów, którzy ukończyli 70. rok życia ma być ważny bezterminowo. Taką poprawkę wprowadził Senat do nowelizacji ustawy o dowodach osobistych.

    Odsetki ustawowe za opóźnienie w 2021 r.

    Ile wynoszą odsetki ustawowe za opóźnienie w 2021 r.? Jaka jest aktualna wysokość maksymalnych odsetek za opóźnienie?

    500 plus nadal bez kryterium dochodu

    Świadczenie 500 plus przysługuje bez kryterium dochodowego. Minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg zapewnia, iż to się nie zmieni.

    Krajowy Rejestr Zadłużonych - termin może być przesunięty

    Termin uruchomienia Krajowego Rejestru Zadłużonych może ponownie zostać przesunięty. Jakie dane będzie zawierał rejestr?

    500 plus dla seniora - czy wlicza się do dochodu?

    „500 plus dla seniora" wlicza się do dochodu przy niektórych świadczeniach z pomocy społecznej. Czy te przepisy się zmienią?

    Nowy standard telewizji naziemnej w 2022 r. - co oznacza?

    Nowy standard naziemnej telewizji cyfrowej w 2022 r. rodzi wiele pytań. Czy będzie trzeba wymienić telewizor?

    Alimenty na dziecko – do kiedy [ZMIANY]

    Alimenty na dziecko. Do kiedy rodzice mają płacić świadczenia alimentacyjne? Zmiany przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości.

    Testament notarialny – cena, zmiana, wskazówki [WYWIAD]

    Testament notarialny pomaga uniknąć problemów związanych z jego zaginięciem– przekonują notariusze Maciej Celichowski i Joanna Zawrotniak.

    Bezpłatne leki dla kobiet w połogu?

    Bezpłatne leki dla kobiet w połogu? Nad takim rozwiązaniem pracuje Senat. Obecnie uprawnienie to przysługuje kobietom w ciąży.

    Alimenty natychmiastowe. Ministerstwo Sprawiedliwości o reformie

    Alimenty natychmiastowe zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości mają poprawić sytuację dzieci. Ile będą wynosiły takie alimenty?

    Od kiedy bez maseczek na powietrzu?

    Od kiedy bez maseczek na powietrzu? To pytanie pojawia się często w związku z wejściem w życie nowego rozporządzenia dotyczącego obostrzeń.

    Jak radzić sobie z komornikiem?

    Jak radzić sobie z komornikiem? Co w chwili, kiedy dłużnik stał się kompletnie niewypłacalny?

    Bon turystyczny - czy termin ważności zostanie wydłużony?

    Bon turystyczny z dłuższym terminem ważności? Analizy dotyczące wprowadzenia takiego rozwiązania prowadzi resort rozwoju.

    Fundusz kompensacyjny - co z projektem ustawy?

    Co z ustawą, która wprowadza fundusz kompensacyjny? Kiedy projekt trafi do Sejmu? Kto będzie mógł uzyskać rekompensatę?

    Ile może zająć komornik z emerytury w 2021 r.?

    Ile może zająć komornik z emerytury w 2021 r.? Jakie są aktualne kwoty świadczeń wolnych od egzekucji i potrąceń?

    Dzieciobójstwo w polskim prawie karnym

    Dzieciobójstwo w praktyce stanowi uprzywilejowany typ zabójstwa. Kto może być sprawcą dzieciobójstwa i co za nie grozi?

    Świadek koronny, czyli jaki?

    „Świadek koronny” jest pojęciem dość znanym. Zazwyczaj ludziom kojarzy się, że przysługują mu „jakieś korzyści”.

    Kiedy Boże Ciało w 2021 r.?

    Kiedy wypada Boże Ciało w 2021 r.? Czy jest to dzień wolny od pracy? Co z długim weekendem i zakupami?

    W pandemii konsumenci częściej zgłaszają problemy

    W pandemii konsumenci częściej zgłaszają się o pomoc w rozwiązywaniu transgranicznych problemów. Czego dotychczas dotyczyły skargi?

    ETPCz o wyborze polskiego TK

    Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) uznał, iż wybór polskiego Trybunału Konstytucyjnego był nieprawidłowy, co spowodowało niezgodność z prawem składu orzekającego.

    Bon turystyczny. Czym jest Certyfikat Dobrych Praktyk?

    Podmiot realizujący bon turystyczny może otrzymać Certyfikat Dobrych Praktyk. Co to oznacza dla turysty?

    Maseczki na świeżym powietrzu? Zmiany od 15 maja 2021 r.

    Maseczki na świeżym powietrzu nie będą obowiązkowe od 15 maja 2021 r. pod warunkiem zachowania odpowiedniego dystansu.

    Emerytury stażowe. Prezydent powołał Radę ds. Społecznych

    Wypracowanie propozycji tzw. emerytury stażowej ma być jednym z zadań Rady ds. Społecznych, którą powołał prezydent.

    Czy biuro podróży może wymagać od turysty szczepienia?

    Szczepień przeciw COVID-19 może wymagać organizujące wyjazd biuro podróży, przyjmujący turystę hotel czy przewoźnik. Czy jest to zgodne z prawem?