Kategorie

Zmiana ustawy karnej – podstawowe informacje

Sylwia Uścimiak
Prawnik, specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu prawa i postępowania karnego
Zmiana ustawy karnej – podstawowe informacje
Zmiana ustawy karnej – podstawowe informacje
fot. Shutterstock
Zmiana przepisów ustawy karnej ma na celu m.in. penalizację nowych czynów zabronionych jak również podniesienie wymiaru kar za popełnienie konkretnego przestępstwa. Niestety w opinii publicznej często można spotkać pogląd, że sprawca poniósł niską karę, albo w ogóle jej nie poniósł. Co oznacza zmiana przepisów ustawy karnej dla sprawcy, którą ustawę należy wówczas stosować i co się dzieje z wyrokiem w przypadku depenalizacji?

Podstawa prawna i komentarz

Niniejsza problematyka została uregulowana w art. 4 Kodeksu karnego (dalej: k.k.). W czasie orzekania stosuje się przepisy ustawy karnej, która obecnie obowiązuje, co nie stanowi żadnych wątpliwości. Problem pojawia się w momencie, gdy sprawca popełnił przestępstwo w czasie obowiązywania „starej” ustawy karnej. Aby uniknąć wątpliwości co do wykładni, ustawodawca przyjął, że stosuje się wówczas przepisy „nowej” czyli obecnie obowiązującej ustawy karnej, ale w sytuacji gdy uprzednia ustawa była korzystniejsza dla sprawcy przestępstwa, to wówczas stosuje się przepisy ustawy uprzednio obowiązującej (art. 4 §1 k.k.). Celem uzupełnienia omawianego wątku, należy przytoczyć fragment wyroku SN o sygn. IV KK 267/18 z dnia 27 czerwca 2019 roku, w którym uznano, iż „w wypadku zmiany ustawy w czasie popełniania czynu ciągłego należy stosować do całości zachowania sprawcy ustawę obowiązującą w czasie zakończenia czynu.”

Polecamy: Seria 5 książek. Poznaj swoje prawa!

Następną kwestią na którą należy zwrócić uwagę, jest problematyka różnego zagrożenia karnego. W sytuacji, gdy w nowej ustawie za czyn objęty wyrokiem nie można orzec kary w wysokości kary orzeczonej, to wówczas wymierzoną karę obniża się do wysokości najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie nowej ustawy (art. 4 § 2 k.k.), ale gdy w nowej ustawie karnej czyn objęty wyrokiem nie jest już zagrożony karą pozbawienia wolności, to wówczas wymierzoną karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu zamienia się na grzywnę albo karę ograniczenia wolności, uznając że jeden miesiąc pozbawienia wolności równa się 60 stawkom dziennym grzywny albo 2 miesiącom ograniczenia wolności (art. 4 § 3 k.k.).

Jeżeli w nowej ustawie karnej czyn objęty wyrokiem nie jest już czynem zabronionym pod groźbą kary, to wówczas takie skazanie ulega zatarciu z mocy prawa (art. 4 § 4 k.k.).

Niealimentacja - czy mamy do czynienia z tym samym przestępstwem?

Szeroko znanym problemem dotyczącym wykładni przepisu art. 4 §4 k.k. jest przestępstwo niealimentacji (art. 209 k.k.), który w nowym brzmieniu doprowadził do wątpliwości, czy mamy do czynienia z tym samym przestępstwem czy może doszło do depenalizacji. Wątpliwości było sporo, ale ostatecznie zostały rozstrzygnięte m.in. postanowieniem SN o sygn. III KK 300/18 z dnia 5 listopada 2019 roku, w którym orzeczono, iż nowa redakcja przepisu art. 209 §1 k.k. w sposób wyraźny penalizuje zachowanie polegające na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, a nie opisuje już źródeł normatywnych obowiązku alimentacyjnego, tak jak czyniła to poprzednia regulacja. Porównując, co jest konieczne przy procedowaniu w trybie art. 4 §4 k.k., obie te redakcje przepisu art. 209 §1 k.k., nie można było zatem nie dostrzec zupełnie innej formuły znamion przedmiotowych czynu z art. 209 §1 k.k. od dnia 31 maja 2017 r. Trzeba było na tym tle dostrzec, że nie doszło po dniu 30 maja 2017 r. do depenalizacji zachowania polegającego na niełożeniu alimentów określonych co do wysokości w wyroku sądowym, gdy źródłem obowiązku alimentacyjnego była ustawa. Dalej takie zachowanie było przecież przestępstwem.

Polecamy serwis: Prawo karne

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    19 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.