Zmiany w testamentach 2024 - będzie testament w formie nagrania wideo, nowy testament wojskowy i co jeszcze?

• Zmiany w testamentach
• Testament ustny - będą większe wymagania
• Testament ustny w postaci wideo będzie można stworzyć bez świadków
• Stwierdzenie treści testamentu ustnego
• Zmiany w testamentach szczególnych
• Nowy testament - wojskowy
• Więcej osób które nie mogą być świadkami testamentu
• Zmiany zapobiegające wydawaniu dwóch postanowień o nabycie tego samego spadku

Zmiany w testamentach

W związku z pytaniami dotyczącymi zmian w prawie spadkowym, nad którymi pracuje Ministerstwo Sprawiedliwości, informujemy, że zmiany dotyczą m.in. przesłanek sporządzenia testamentu ustnego, uregulowania testamentu wojskowego w Kodeksie cywilnym oraz rozszerzenia katalogu podmiotów, które nie mogą być świadkami testamentu.

Testament ustny - będą większe wymagania

Proponowane zmiany w prawie spadkowym zaostrzą przesłanki umożliwiające sporządzenie testamentu ustnego. Nowe rozwiązania mają zminimalizować ryzyko fałszowania tego rodzaju testamentów. Testament ustny będzie można sporządzić jedynie w sytuacjach, w których sporządzenie testamentu w formie pisemnej jest niemożliwe lub znacznie utrudnione z powodu wystąpienia szczególnych i nagłych okoliczności (np. nagła poważna choroba). Dodatkowo będzie musiała istnieć obawa rychłej śmierci osoby sporządzającej testament. Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości łączy te dwie przesłanki – dotychczas do sporządzenia testamentu ustnego musiała zaistnieć jedna z nich.

Testament ustny w postaci wideo będzie można stworzyć bez świadków

Rozwiązania Ministerstwa Sprawiedliwości uregulują także sposób sporządzenia testamentu ustnego audiowizualnego, który będzie można sporządzić za pomocą technik audiowizualnych, takich jak nagranie wideo. W odróżnieniu od jego „zwykłej” formy, testament ustny audiowizualny będzie można sporządzić bez konieczności angażowania świadków.

Stwierdzenie treści testamentu ustnego

Proponowane zmiany znacznie skrócą termin, w jakim stwierdza się treść testamentu ustnego. W myśl projektowanych przepisów treść testamentu ma być stwierdzona niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od jego sporządzenia. Jeśli zaś spadkodawca umrze, treść testamentu będzie można stwierdzić wyłącznie przed sądem, w terminie 3 miesięcy od śmierci spadkodawcy.

Zmiany w testamentach szczególnych

Zmiany będą także dotyczyć ważności testamentów szczególnych. Obecnie zachowują one moc przez maksymalnie 6 miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały sporządzenie takiego testamentu. Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości skraca ten czas do 3 miesięcy (1 miesiąca w przypadku testamentu audiowizualnego).

Nowy testament - wojskowy

Do Kodeksu cywilnego wprowadzona zostanie także instytucja testamentu wojskowego. Tę formę testamentu dotychczas regulowało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej. Zmiana sprawi, że wszystkie formy testamentu będą uregulowane w Kodeksie cywilnym. Dotychczas istniały wątpliwości konstytucyjne odnośnie do tego, czy testament wojskowy powinno regulować rozporządzenie. Ponadto zlikwidowany zostanie testament podróżny, gdyż taka forma testamentu znajdowała niewielkie zastosowanie w praktyce.

Więcej osób które nie mogą być świadkami testamentu

Rozszerzony zostanie także katalog podmiotów, które nie mogą być świadkami testamentu. Będą to np. partner bądź partnerka osoby, dla której została przewidziana w testamencie jakakolwiek korzyść, krewni lub powinowaci takiej osoby do czwartego stopnia czy osoba uprawniona do reprezentacji osoby prawnej, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść.

Zmiany zapobiegające wydawaniu dwóch postanowień o nabycie tego samego spadku

Znowelizowany zostanie również Kodeks postępowania cywilnego. Poza zmianami związanymi z regulacją testamentu ustnego audiowizualnego, projekt odpowiada na postulat Rzecznika Praw Obywatelskich, który dotyczy problemu tzw. podwójnych postanowień spadkowych. Proponowane zmiany zapobiegną sytuacjom, w których istnieją w obrocie prawnym dwa postanowienia o nabyciu spadku po tej samej osobie. Rodziło to problemy przed urzędami z powodu rozbieżności w zakresie podstawy tytułu prawnego do spadku. Proponowane rozwiązanie daje sądowi kompetencję do uchylenia – także z urzędu i na posiedzeniu niejawnym – prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jeżeli w odniesieniu do tego samego spadku zostało wcześniej wydane prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Obecnie projekt Ministerstwa Sprawiedliwości znajduje się na etapie uzgodnień wewnątrzresortowych.