Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Miros: Każdego dnia zapadają korzystne dla frankowiczów wyroki

Wioleta Matela-Marszałek
Wioletta Miros, adwokat, ekspert kampanii społecznej „Prawo bez strachu”
Wioletta Miros, adwokat, ekspert kampanii społecznej „Prawo bez strachu”
Infor
„Wiele wątpliwości już zostało rozstrzygniętych na korzyść frankowiczów" - mówi adwokat Wioletta Miros. Zwraca też uwagę na rekordową ilość pozwów.

Wioleta Matela-Marszałek, Infor.pl: W jakiej obecnie sytuacji prawnej znajdują się tzw. frankowicze?

Wioletta Miros, adwokat, ekspert kampanii społecznej „Prawo bez strachu”: W ostatnim czasie za sprawą planów podjęcia przez Sąd Najwyższy 11 maja tego roku uchwały, która rozstrzygać miała wiele wątpliwości dotyczących spraw frankowych, o kwestii tej w mediach zrobiło się niezwykle głośno. W dużej mierze od kształtu tej uchwały zależał też los ugód, jakie, za rekomendacją KNF, miały być proponowane przez część banków frankowiczom. Do wydania samej uchwały jednak nie doszło, nie został też wyznaczony termin kolejnego posiedzenia Sądu Najwyższego, co spowodowało, że również banki wstrzymały swoje prace nad ugodami. Nie oznacza to jednak, że kredytobiorcy, którzy lata temu zawarli umowę kredytu frankowego, powrócili do punktu wyjścia. Do sądów trafia rekordowa ilość pozwów frankowych. Wyłącznie w I kwartale tego roku do polskich sądów rejonowych i okręgowych wpłynęło ponad 14 tys. nowych spraw. Co ważne, każdego dnia zapadają kolejne, korzystne dla frankowiczów wyroki i w sporach sądowych to właśnie kredytobiorcy pozostają górą. Pomimo braku uchwały Sądu Najwyższego uznać należy, że dotychczasowe orzecznictwo sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i TSUE pozostaje wystarczające, by wydawać coraz bardziej ujednolicone wyroki, a wiele wątpliwości już zostało rozstrzygniętych na korzyść frankowiczów.

Co zatem mogłaby zmienić uchwała Sądu Najwyższego?

Długo wyczekiwana przez wszystkich frankowiczów uchwała Sądu Najwyższego miała stanowić niejako panaceum na istniejące rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie. Od lat obserwować można było różnice w poglądach sądów orzekających w sprawach frankowych, m.in. dotyczących możliwości utrzymania w mocy umów kredytowych zawierających klauzule niedozwolone, zasad rozliczeń takich kredytów czy podstaw prawnych orzekania. Pytania zadane przez Pierwszego Prezesa SN zebrały najistotniejsze z ujawniających się wątpliwości.

W tym miejscu zauważyć należy, że zadaniem Sądu Najwyższego nie jest tworzenie prawa, ale wskazywanie jego właściwej interpretacji i w tym zakresie powstało oczekiwanie, że uchwała ta ujednolici kształtowane przez lata w różnych sądach stanowisko. Co jednak warte podkreślenia, część tych wątpliwości już została rozwiązana przez inne orzeczenia Sądu Najwyższego, TSUE czy sądów powszechnych.

I tak, cały skład Izby Cywilnej odpowiedzieć miał m.in. na pytanie, czy w przypadku uznania, że umowne postanowienie określające sposób ustalania kursu waluty obcej stanowi klauzulę abuzywną i nie wiąże konsumenta, możliwe jest zastąpienie luki powstałej po wyeliminowaniu kursu stosowanego przez bank innym, np. często sugerowanym przez banki kursem średnim NBP. Jeśli Sąd Najwyższy uznałby, że rozwiązanie takie nie jest możliwe (co byłoby spójne z przeważającym poglądem prezentowanym w dotychczasowo wydawanych wyrokach), Sąd Najwyższy kolejno ocenić miał, czy umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego mogą wiązać strony w pozostałym zakresie z wyłączeniem klauzul niedozwolonych (tzw. odfrankowienia umowy), czy też koniecznym będzie orzeczenie nieważności umowy w całości. Z pewnością jednoznaczna odpowiedź na to pytanie mogłaby zakończyć dyskusję o skutkach eliminacji klauzul abuzywnych, w tym aspekcie bowiem nadal istnieją pewne rozbieżności, choć ostatnie miesiące pokazują, że koncepcja upadku całej umowy staje się rozstrzygnięciem przeważającym.

Następnie Sąd Najwyższy miał zająć się kwestią rozliczeń, tj. rozstrzygnąć kwestię tego, czy w przypadku nieważności umowy kredytowej, w wykonaniu której bank wypłacił kredytobiorcy kwotę kapitału, a kredytobiorca spłacał tenże kredyt, powstają dwa odrębne roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia, czy też powstaje wyłącznie tylko jedno roszczenie na rzecz strony, której świadczenia pozostawały wyższe. Pytanie to zmierzało więc do jednoznacznej oceny tego, czy sądy orzekające w sprawach frankowych powinny opierać się na tzw. teorii salda czy teorii dwóch kondykcji. Jakkolwiek uchwała nie została wydana, Sąd Najwyższy już 7 maja w uchwale siedmiu sędziów opowiedział się jednoznacznie za teorią dwóch kondykcji.

Kolejne pytanie zmierza do uzyskania odpowiedzi na pytanie o przedawnienie roszczenia banku o zwrot kapitału. Sąd Najwyższy wyjaśnić ma, czy kredytobiorcy po uzyskaniu wyroku ustalającego nieważność umowy przez sąd mogą obawiać się dochodzenia przez bank zwrotu kwoty udzielonego kredytu, czy też roszczenie to będzie z uwagi na upływ terminu przedawnienia niezasadne. Ta kwestia jednak również została rozstrzygnięta uchwałą z 7 maja 2021 r., a z pewnością więcej w tym temacie można będzie powiedzieć po opublikowaniu jej uzasadnienia.

Końcowe pytanie zmierzało do wyjaśnienia tego, czy bank żądać może tzw. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału. Kwestia ta pozostaje o tyle newralgiczna, że w ostatnich miesiącach obserwować możemy kampanię medialną banków, które coraz silniej ostrzegają frankowiczów przed taką możliwością, podejmując próbę zniechęcenia kredytobiorców do podejmowania walki o swoje prawa. Tu jednak zauważyć należy, że na bezpodstawność takich roszczeń wskazują między innymi Rzecznik Finansowy, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Prezes UOKiK, również sądy powszechne nie znajdowały podstaw do zasądzenia takiej kwoty.

Jakkolwiek więc uchwała ta ma na celu ujednolicenie stanowiska sądów, ostatnie miesiące pokazują, że zarówno uchwały mniejszych składów Sądu Najwyższego, orzeczenia TSUE, jak też stanowiska sądów I i II instancji tworzą taką możliwość i pozwalają na zbudowanie spójnego stanowiska w sprawach frankowych.

Na czym – najprościej mówiąc – polega problem z kredytami frankowymi?

Najprościej można powiedzieć, że kredyty denominowane i indeksowane do franka szwajcarskiego były to kredyty wypłacane i najczęściej również spłacane w złotówkach, przelicznikiem był jednak frank szwajcarski. Pozwolę sobie na przytoczenie typowego przykładu kredytu indeksowanego na konkretnych kwotach: na umowie widniała kwota 250 tysięcy złotych, i taką też kwotę otrzymywał kredytobiorca. Saldo kredytu i poszczególne raty jednak określane były w walucie obcej. W takiej sytuacji klient banku do spłacenia miał realnie 100 tysięcy franków szwajcarskich kapitału, co – z uwagi na późniejszy wzrost kursu franka szwajcarskiego, jak też stosowanie przez bank kursu waluty w wysokości określanej wyłącznie zgodnie z jego zasadami, wartość kapitału do spłacenia podwajała się. Mamy więc do czynienia z sytuacją tragiczną dla większości kredytobiorców, w której po 15 latach wykonywania umowy kredytobiorcy, pomimo spłaty stanowiącej równowartość otrzymanej z banku kwoty, częstokroć nadal do spłaty mają kwotę samego kapitału przewyższającą 250 tysięcy złotych.

Kredyty te były niezwykle popularne w latach, gdy kurs franka szwajcarskiego znajdował się na wyjątkowo niskim poziomie - większość umów pochodzi więc z lat 2005-2008. Umowy takie były w tamtym okresie nie tylko, wydawałoby się, najbardziej korzystne, ale bardzo częstą była sytuacja, w której kredytobiorcy mogli uzyskać kredyt w niezbędnej wysokości wyłącznie w takiej formie.

Setki tysięcy klientów, zachęconych dostępnością kredytu, niższą ratą oraz zapewnieniami o stabilności kursu franka szwajcarskiego decydowało się na takie rozwiązanie. Po czasie kurs franka szwajcarskiego został jednak uwolniony i w konsekwencji wzrósł, co w pewnych okresach dawało niemal dwukrotną wartość w porównaniu do kursu z dnia zawarcia umowy, a w rezultacie również podwoiło wartość zadłużenia kredytobiorców.

Nie jest to jednak problem, który powodowałby nieważność umowy kredytu. Tu jednak pojawia się kwestia kursów, jakie banki stosowały przy dokonywaniu przeliczeń. Okazuje się bowiem, że najczęstszą sytuacją jest taka, w której banki dowolnie i jednostronnie ustalały odrębne kursy stosowane do wypłaty kredytu, odrębne zaś do jego spłaty, naliczając sobie dzięki temu – niezależnie od odsetek - dodatkowe wynagrodzenie w postaci tzw. spreadów walutowych. Kredytobiorcy nie byli informowani o tym, jaki jest mechanizm ustalania tychże kursów, co oczywiste – nie mieli również wpływu na ich ukształtowanie, zdani byli więc na decyzję banku, który w każdej chwili mógł zwiększyć wartość ich zadłużenia. Taki układ uderza w naturę umów, jak też powoduje, że klauzule te pozostawały względem konsumentów niedozwolone.

Innym problemem pozostają również zaniedbania na etapie zawierania umów kredytów frankowych. Typową sytuacją jest taka, w której kredytobiorcy nie byli informowani w ogóle, bądź też w sposób szczątkowy o mechanizmie funkcjonowania takiego kredytu, konsekwencjach konstrukcji opartej na kursie waluty obcej czy możliwych ryzykach. Zdarzało się również, że byli oni zachęcani do podpisania umowy zapewnieniami o braku zagrożeń związanych z tak sformułowaną umową i potencjalną stabilnością kursu na lata. Najczęściej nie mogli oni również negocjować przedstawianych im warunków.

Jest to oczywiście ujęcie niezwykle uproszczone, a same problemy związane z umowami frankowymi są dużo bardziej skomplikowane i spiętrzone, a trwająca od lat dyskusja ujawnia kolejne mankamenty umów kredytów frankowych.

Kto obecnie może wziąć kredyt w obcej walucie?

Aktualnie zarówno kredyty walutowe, jak też kredyty indeksowane czy denominowane do waluty obcej mogą być oferowane wyłącznie klientom, którzy uzyskują swoje dochody w walucie kredytu. Dla przykładu można wskazać, że kredyt w euro może być udzielony wyłącznie osobie, która zarabia właśnie w tej walucie. Co więcej, banki niezależnie od tego wprowadziły wiele dodatkowych obostrzeń, jak wyższy wkład własny czy podwyższony minimalny pułap zarobków. W obecnych czasach zabezpieczenie takie jest oczywiste i niezbędne, po 2000 roku jednak normą był udzielanie kredytów powiązanych z walutami obcymi bez względu na warunki finansowe, a oferty te, z uwagi na większą dostępność i korzystniejsze warunki, cieszyły się dużą popularnością. Często zdarzało się, że osoba nieposiadająca zdolności kredytowej dla kredytu złotówkowego mogła uzyskać kredyt w oczekiwanej wysokości – ale w powiązaniu z walutą obcą, jak frank szwajcarski czy jen. Sytuacja ta zmieniła się dopiero po 1 lipca 2014 r., kiedy w życie weszła Rekomendacja S IV wydana przez KNF. Czas pokazał, jak wiele szkód wywołało tak dowolne udzielanie kredytów zależnych od waluty obcej, bez jednoczesnej szczegółowej informacji chociażby o możliwych konsekwencjach i ryzykach płynących z konstrukcji takich umów.

Bardzo dziękuję za rozmowę.

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Inflacja a zdrowie psychiczne Polaków [BADANIE]
    Polacy przez inflację podupadają na zdrowiu psychicznym. Eksperci twierdzą, że sezon grzewczy jeszcze pogłębi ten problem.
    Dwucyfrowa waloryzacja rent i emerytur w 2023 r.?
    Przyszłoroczna waloryzacja rent i emerytur może być dwucyfrowa - zapowiedział we wtorek wiceszef MRiPS Stanisław Szwed. Dodał, że zapowiada się rekordowo ze względu na wysoką inflację.
    Lody Häagen-Dazs zanieczyszczone 2-chloroetanolem. GIS ostrzega
    Główny Inspektor Sanitarny przekazał 8 sierpnia 2022 r. w ramach ostrzeżenia publicznego o wycofaniu kolejnych kilku partii lodów firmy Häagen-Dazs. Powodem jest zastosowanie ekstraktu waniliowego zanieczyszczonego 2-chloroetanolem (który jest pochodną szkodliwego tlenku etylenu).
    Ceny w sklepach wciąż rosną
    Obecnie artykuły tłuszczowe najbardziej drenują portfele Polaków. Wzrosty rok do roku wynoszą w tym przypadku ponad 50 procent.
    Prywatny elektryk wykorzystywany w celach służbowych a zwrot kosztów
    Nowe przepisy wprowadzą możliwość zwrotu pracownikom kosztów używania do celów służbowych samochodów prywatnych z napędem elektrycznym lub hybrydowym, a także napędzanych wodorem.
    Karta Dużej Rodziny
    Karta Dużej Rodziny pozwala na korzystanie z różnorodnych zniżek. Kto może ją otrzymać?
    Ponaglenie w sprawie urzędowej - kiedy nie ma zastosowania?
    Pracodawcy oraz osoby bezrobotne, przed złożeniem ponaglenia na opieszałość urzędu pracy lub urzędu wojewódzkiego, powinny wcześniej upewnić się, że w ich sprawie będzie ono skuteczne.
    Na czym polega przygotowana likwidacja w upadłości konsumenckiej?
    Upadłość konsumencka bez wątpienia stanowi jeden najlepszych sposobów na oddłużenie osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W obecnych czasach zdecydowanie wzrasta zainteresowanie upadłością konsumencką. W tych ramach można skorzystać także z tzw. pre-pack’u – przygotowanej likwidacji. Na czym polega to rozwiązanie i kiedy jego zastosowanie jest opłacalne? Okazuje się, że przygotowana likwidacja jest procedurą, w ramach której konsument może uzyskać oddłużenie znacznie szybciej, niż w upadłości konsumenckiej.
    Podpis elektroniczny
    Podpis elektroniczny funkcjonuje w Polsce od ok. dwudziestu lat. W dobie informatyzacji powstanie takiej konstrukcji było nieuniknione. Najważniejszą zaletą jest oszczędność czasu.
    Opieka naprzemienna - MS planuje doprecyzowanie przepisów
    Czy opieka naprzemienna zostanie zdefiniowana? O planowanych zmianach przepisów poinformowało Ministerstwo Sprawiedliwości w odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich.
    Uprawianie seksu z małoletnim za jego zgodą
    W czasach, gdy granice dopuszczalnego zachowania znacznie się przesuwają, występuje dużo zwolenników postulujących za tym aby zmniejszyć próg wiekowy małoletnich, dopuszczający ich obcowanie płciowe. Czy jednak seks z małoletnim za jego zgodą może wyłączać bezkarność na gruncie polskiego prawa?
    Odszkodowanie za uszkodzenie pojazdu to nie tylko wydatki na jego naprawę - wyrok Sądu Najwyższego
    Odszkodowanie za uszkodzenie pojazdu to nie tylko kwota wydatków poniesionych na jego naprawę, ale też równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego - orzekł Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego.
    Zakupy online w sklepie internetowym – jak bezpiecznie kupować i płacić
    Oszuści zadają sobie trud tworzenia stron pozorujących działalność sklepów internetowych, by wyłudzić od nas pieniądze lub dane osobowe. Podpowiadamy, co zrobić, by nie dać się na to nabrać i jak odróżnić przestępcę od rzetelnego sprzedawcy.
    Czy banki utrudniają nadpłatę kredytu po wakacjach kredytowych?
    Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów sprawdza czy banki utrudniają nadpłatę kredytu po wakacjach kredytowych. Jakie skargi wpływają od konsumentów?
    Spółdzielnia mieszkaniowa
    Spółdzielnia mieszkaniowa to organizacja posiadająca osobowość prawną. Jej celem jest prowadzenie działalności polegającej na zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na rzecz zrzeszonych mieszkańców. Może posiadać nieograniczoną liczbę członków.
    Biedronka otwarta w niedzielę? Zapowiedź wzmożonych kontroli
    O przeprowadzenie przez Państwową Inspekcję Pracy wzmożonych kontroli przestrzegania ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i w święta zwróciła się do głównej inspektor pracy Katarzyny Łażewskiej-Hrycko minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg. To już kolejne pismo MRiPS w tej sprawie.
    Sejm: Głosowanie nad wetem Senatu do Kodeksu karnego przełożone
    Marszałek Sejmu Elżbieta Witek poinformowała w piątek podczas głosowań w Sejmie, że podjęła decyzję o zdjęciu z porządku obrad rozpatrzenia weta Senatu do nowelizacji Kodeksu karnego.
    Koniec z opłatą za czas oczekiwania na wpis hipoteki do KW
    Sejm uchwalił ustawę, przyjmując część poprawek Senatu, mocą której banki będą zobowiązane do zwrotu opłat naliczanych w czasie oczekiwania na wpis do księgi wieczystej hipoteki zabezpieczającej kredyt hipoteczny.
    Nowelizacja o bezpieczeństwie gazowym uchwalona przez Sejm
    Nowelizacja ustawy o bezpieczeństwie gazowym m.in przedłuża do końca 2027 r. obowiązek zatwierdzania przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki taryf na sprzedaż gazu do odbiorców domowych i strategicznych instytucji pożytku publicznego, takich jak np. szpitale, szkoły i przedszkola.
    Dodatek do ogrzewania drewnem, olejem opałowym, LPG nie został uwzględniony w ustawie o dodatku węglowym. Ale będą inne dopłaty na nie
    Sejm zdecydował, że 3 tys. zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym ogrzewającym się węglem kamiennym. Dla domostw z innymi źródłami ciepła zostaną przygotowane odrębne świadczenia pieniężne.
    Czy banki utrudniają skorzystanie z wakacji kredytowych?
    W wyniku działań Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wiele banków zmieniło niekorzystne dla konsumentów praktyki, np. umożliwia złożenie wniosków o zawieszenie rat na dowolny, ustawowy okres.
    Jakie zmiany w karcie wędkarskiej?
    Karta wędkarska ma ulec likwidacji – to jedna ze zmian nad, którymi pracuje Departament Rybactwa Wód Polskich i Ministerstwo Infrastruktury.
    Rzeczkowska: skorzystanie z wakacji kredytowych nie wpłynie na zdolność kredytową
    - Bardzo nas cieszy, że kolejne banki oraz BIK potwierdzają, że skorzystanie z wakacji kredytowych nie wiąże się z automatycznymi kłopotami z uzyskaniem innego kredytu – powiedziała PAP minister finansów Magdalena Rzeczkowska.
    Trwają prace nad ustawą o działalności lombardów
    Celem prac nad ustawą tzw. lombardową jest wzmocnienie monitoringu nad rynkiem lombardów oraz zwiększenie ochrony dla klientów.
    To nie koniec koronawirusa w Polsce - kolejna fala na przłomie listopada i grudnia
    Kolejna fala koronawirusa grozi Polsce na przełomie listopada i grudnia - ocenił podczas czwartkowej konferencji minister zdrowia.