Kategorie

Co warto wiedzieć o umowie agencji

Monika  Kępczyńska
Prawnik, aplikantka radcowska Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie.
Umowa agencyjna fot. Fotolia
Umowa agencyjna fot. Fotolia
Coraz częściej świadczymy usługi na podstawie umowy agencyjnej. Umowa ta jest coraz bardziej popularna w Polsce dlatego też warto wiedzieć o niej coś więcej.

Strony umowy

Stronami umowy agencyjnej są przyjmujący zlecenie (agent) i dający zlecenie przedsiębiorca. Umowa agencji jest umową dwustronnie podmiotowo kwalifikowaną. Oznacza to, że umowę agencyjną może zawrzeć tylko agent w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa z innym przedsiębiorcą.

Natomiast nie ma znaczenia to, w jakiej formie organizacyjno – prawnej strony prowadzą swoją działalność gospodarczą. Może to być osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, ale posiadająca z mocy przepisów szczególnych zdolność prawną (np. osobowe spółki handlowe, wspólnoty mieszkaniowe, stowarzyszenia zwykłe).

POBIERZ WZÓR: Umowa agencyjna

Rodzaje umów

Kodeks cywilny konstruuje równolegle dwie postaci agencji: agencję połączoną z pełnomocnictwem (jeśli przedmiotem jest dokonywanie przez agenta czynności prawnych w imieniu dającego zlecenie) oraz agencję pośredniczą (jeśli przedmiotem jest pośredniczenie).

Umowa agencyjna należy do umów o świadczenie usług. Jeśli będzie to agencja przedstawicielska, to usługi agenta, polegające na zawieraniu umów w imieniu dającego zlecenie, obejmą dokonywanie czynności prawnych oraz niejednokrotnie związanych z nimi czynności o charakterze faktycznym (np. wyszukiwanie osób, z którymi można zawierać umowy określonego rodzaju; ułatwianie spotkań z takimi osobami celem prowadzenia z nimi rokowań; sprowadzanie do dającego zlecenie osób pragnących zawrzeć umowę oznaczonego rodzaju; przekazywanie prospektów i próbek; informowanie o warunkach umów i właściwościach towaru).

Wynagrodzenie

Umowa agencyjna jest umową odpłatną o stałe świadczenie usług agencyjnych. Agent ma prawo do wynagrodzenia za spełnione usługi agencyjne. Termin „wynagrodzenie” jest nazwą szerszą od „prowizji”. Nie każde bowiem wynagrodzenie agenta będzie prowizją.

Ustalane w ramach konkretnej umowy wynagrodzenie agenta może być ustalone w systemie nieprowizyjnym, np. wynagrodzenie ryczałtowe. Natomiast prowizja pozostanie niewątpliwie podstawowym wynagrodzeniem agenta. Wskazuje na to przepis ustanawiający domniemanie, że jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja (art. 758¹ § 1 k.c.).

Przepisy Kodeksu cywilnego przez prowizję rozumieją wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów. Jest to więc wynagrodzenie o charakterze wynikowym, wzrastające wraz ze wzrostem liczby lub wartości zawieranych umów.

Wysokość prowizji zależy od woli stron konkretnej umowy agencyjnej. W braku oznaczenia wysokości prowizji w umowie, jej wysokość ustala się według wysokości prowizji zwyczajowo przyjętej w stosunkach danego rodzaju i przy uwzględnieniu miejsca, w którym działalność agencyjna jest prowadzona.

Szczególnym rodzajem wynagrodzenia jest „prowizja del credere”. Prawo do tej prowizji należy się agentowi, jeśli przyjmie na siebie odpowiedzialność za to, że klient spełni świadczenie. Agent odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Prowizja del credere jest dodatkowym wynagrodzeniem agenta. Zakres obowiązywania tej prowizji jest ograniczony tylko do oznaczonej umowy lub umów z oznaczonym klientem.

Pełnomocnictwo

Umowa agencyjna obejmuje świadczenie usług wymagających obdarzenia agenta szczególnym zaufaniem. Do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie. Umocowanie to wypływa z udzielonego agentowi pełnomocnictwa.

Na agenta, w ramach umowy agencyjnej, nałożone są trzy obowiązki:

  • obowiązek przekazywania informacji mających znaczenie dla dającego zlecenie;
  • obowiązek przestrzegania wskazówek dającego zlecenie;
  • obowiązek podejmowania czynności potrzebnych do ochrony praw dającego zlecenie.

Obowiązek przekazywania informacji obejmuje wszelkie informacje mające znaczenie dla dającego zlecenie, tj. o stanie spraw prowadzonych przez agenta, a w szczególności: o zawartych umowach, o otrzymanych propozycjach, o aktualnej i potencjalnej klienteli, o konkurencji na rynku.

Obowiązki agenta

Agent ma obowiązek przestrzegania wskazówek dającego zlecenie uzasadnionych w danych okolicznościach. Przepis ten godzi dwie zasady: zasadę samodzielności działania agenta oraz zasadę podporządkowania wskazówkom dającego zlecenie.

Obowiązek podejmowania czynności potrzebnych do ochrony praw dającego zlecenie w zakresie prowadzonych spraw obciąża agenta zarówno w fazie przygotowania zawarcia umowy, jak i w fazie realizacji zawartej już umowy (np. zawiadomienie o wadzie towaru, informowanie o stanie majątkowym kontrahentów dającego zlecenie, żądanie zaliczki albo odmowa jej wypłaty). Uchybienie temu obowiązkowi może agenta narazić na odpowiedzialność odszkodowawczą.

Obowiązki dającego zlecenie

Do obowiązków dającego zlecenie należy:

  • przekazywanie dokumentów i informacji potrzebnych do prawidłowego wykonania umowy;
  • zawiadamianie o umowach z klientami.

Dający zlecenie ma obowiązek przekazywania agentowi dokumentów i informacji potrzebnych do prawidłowego wykonania zobowiązania. Obowiązek ten dotyczy przykładowo przekazywania informacji o ilościach towarów przeznaczonych na sprzedaż, czy o warunkach płatności.

Informacje o zawartych przez dającego zlecenie umowach z klientami mają dla agenta duże znaczenie. Nie mniej ważne będą informacje o tym, że niektóre umowy nie doszły do skutku i z jakich powodów. Dający zlecenie musi również zawiadomić agenta o tym, że liczba lub wartość przedmiotu przewidywanych do zawarcia umów będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie spodziewać.

Prawo do prowizji nie powstaje w sytuacji, kiedy staje się oczywiste, że umowa dającego zlecenie z klientem nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności. W takiej sytuacji wypłacona prowizja podlega zwrotowi.

Utrata prawa do prowizji ma miejsce, gdy wystąpią łącznie następujące okoliczności:

  • dający zlecenie zawarł skutecznie umowę z klientem,
  • umowa nie została wykonana i oczywiste staje się, że nie zostanie już wykonana,
  • niewykonanie umowy jest następstwem okoliczności, za które dający zlecenie nie odpowiada.

Wypowiedzenie

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują minimalne terminy wypowiedzenia umowy powiązane ściśle z czasem trwania stosunku agencyjnego (jeden miesiąc naprzód w pierwszym roku, dwa miesiące naprzód w drugim roku, trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach).

Natomiast umowę agencyjną zawartą na czas nieoznaczony lub przekształconą w taką umowę (na mocy art. 764 k.c.) można wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia z powodu niewykonania zobowiązania przez jedną ze stron w całości lub znacznej części, a także w wypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności.

Z tych powodów można wypowiedzieć również umowę zawartą na czas oznaczony. Uprawnienia tego nie można wyłączyć w umowie stron. Strona odpowiedzialna za zaistnienie okoliczności usprawiedliwiających wypowiedzenie umowy ze skutkiem natychmiastowym jest zobowiązana do naprawienia szkody poniesionej przez stronę wypowiadającą umowę przez to, że stosunek agencyjny uległ rozwiązaniu.

Świadczenie wyrównawcze

Po wygaśnięciu umowy agencyjnej, dający zlecenie nadal odnosi wymierne korzyści z dotychczasowej działalności agenta w postaci korzystania ze zdobytej przez niego klienteli, wyrobionych stosunków czy reputacji, na którą zapracował także agent.

W związku z tym Kodeks cywilny przewiduje świadczenie wyrównawcze w wysokości nieprzekraczającej wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeśli umowa agencyjna trwała krócej niż pięć lat, to będzie to średnie wynagrodzenie z całego okresu związania umową.

Przesłankami świadczenia wyrównawczego są:

  • wygaśnięcie stosunku agencji w rezultacie rozwiązania umowy agencyjnej;
  • pozyskanie przez agenta w trakcie trwania stosunku agencji nowych klientów lub doprowadzenie w tym czasie do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami;
  • osiąganie przez dającego zlecenie nadal znacznych korzyści z umów z pozyskanymi przez agenta nowymi klientami lub dotychczasowymi.

Roszczenie o świadczenie wyrównawcze przysługuje jednak agentowi dopiero wtedy, gdy przemawiają za tym względy słuszności. Należy dochodzić go w ciągu roku od rozwiązania umowy, poprzez przedstawienie dającemu zlecenie stosownego żądania.

Zakaz konkurencji

Dający zlecenie i agent mogą zawrzeć umowę o ograniczeniu działalności konkurencyjnej po rozwiązaniu umowy agencyjnej. Jej przedmiotem mogą być objęte określone grupy klientów lub obszar geograficzny, a także określone rodzaje towarów lub usług.

Umowa o ograniczeniu działalności konkurencyjnej nie może przewidywać dłuższego terminu działania zastrzeżenia o ograniczeniu działalności konkurencyjnej niż dwa lata od rozwiązania umowy. W związku z tym dający zlecenie obowiązany jest wypłacać agentowi odpowiednią sumę pieniężną za czas trwania tego ograniczenia.

Gdy strony w umowie nie ustaliły tej sumy pieniężnej, to agentowi należy się suma w wysokości odpowiedniej do:

  • korzyści osiągniętych przez dającego zlecenie na skutek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz
  • utraconych przez agenta możliwości zarobkowych z powodu ograniczenia działalności konkurencyjnej.

Dający zlecenie może być zwolniony z obowiązku wypłacania tej sumy, jeżeli strony w umowie uwolniły dającego zlecenie od tego obowiązku albo umowa agencyjna została rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.

            

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. )

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    20 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.