REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kary umowne – jak zapisać w umowie, aby były skuteczne?

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Kary umowne – jak zapisać w umowie, aby były skuteczne?
Kary umowne – jak zapisać w umowie, aby były skuteczne?

REKLAMA

REKLAMA

Kary umowne są popularną metodą wzmocnienia pozycji wierzyciela i zmobilizowanie dłużnika do prawidłowego i terminowego wykonania zobowiązania. Przy pomocy kary umownej można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (art. 483 Kodeksu cywilnego). Zapłata kary umownej co do zasady nie zwalnia przy tym dłużnika z konieczności wykonania zobowiązania. Jakie wymagania należy spełnić, by prawidłowo zastrzec karę umowną?

Określenie kwoty kary umownej

Za wyrokiem Sądu Najwyższego z 3.10.2019 r., sygn. akt I CSK 280/18, do elementów niezbędnych do zastrzeżenia kary umownej należy zaliczyć:

REKLAMA

  1. zobowiązanie, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie rodzi obowiązek zapłaty kary umownej, czyli tytuł do naliczenia kary umownej,
  2. wskazanie kwoty, jaką w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy jest zobowiązany zapłacić dłużnik.

REKLAMA

Kara umowna powinna zostać zastrzeżona w określonej sumie, tj. w pieniądzu. Nie jest jednak konieczne ustalenie wysokości kary umownej wprost poprzez określoną sumę pieniędzy – można bowiem posłużyć się innymi miernikami wysokości kary umownej np. wysokością określoną ułamkiem z wynagrodzenia. Należy jednak określić w jednoznaczny sposób podstawę do finalnego określenia wysokości kary umownej, w taki sposób, by kara umowna była możliwa do obliczenia w momencie zawarcia umowy. Innymi słowy, kara umowna powinna zostać określona w taki sposób, by podejmowane w przyszłości ewentualne działania (gdy zajdą przesłanki do naliczenia kary umownej) ograniczały się wyłącznie do działań o charakterze arytmetycznym.

Kwota zastrzeżonej kary umownej nie powinna być także rażąco wygórowana. Nie może ona prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela. W innym przypadku dłużnik będzie mógł żądać zmniejszenia kary umownej. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 3.08.2021 r., sygn. akt I NSNc 232/21 nie może dochodzić do nieusprawiedliwionej dysproporcji między wysokością kary umownej a godną ochroną interesu wierzyciela. W judykaturze dość powszechne jest stanowisko, zgodnie z którym rażące wygórowanie kary umownej ocenia się poprzez zbadanie stosunku pomiędzy wartością kary umownej a wartością całego zobowiązania głównego. Aby uniknąć zarzutu rażącego wygórowania kary umownej warto zatem wziąć pod uwagę wartość głównego zobowiązania i dostosować do niej wysokość kary umownej w taki sposób, by nie była ona równa bądź zbliżona do wartości całego zobowiązania.

Górna granica kary umownej

Z kwestią określoności kwoty kary umownej wiąże się również pojęcie górnej granicy kary umownej. W obrocie gospodarczym niejednokrotnie można spotkać z karami umownymi zastrzeganymi za każdy dzień opóźnienia lub za każdy przypadek naruszenia, gdzie nie ma określonego końcowego momentu naliczana kary umownej lub maksymalnej kwoty kary umownej.

np.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W przypadku opóźnienia w realizacji dostawy, wykonawca zapłaci karę umowną w wysokości 1% wartości umowy za każdy rozpoczęty dzień opóźnienia.

Wykonawca zapłaci karę umowną w wysokości 1 000 zł (słownie: tysiąc złotych) za każdy przypadek stwierdzonego naruszenia postanowienia §4 ust. 10 Umowy.

REKLAMA

Postanowienia te budziły wątpliwości z uwagi na brak określenia maksymalnej kwoty kary umownej bądź też maksymalnego terminu naliczania kar umownych. Jeszcze do niedawna, postanowienia takie, według jednej z linii orzeczeń Sądu Najwyższego, mogły zostać uznane za nieważne, bowiem tworzą one zobowiązanie wieczne, niekończące się. Zgodnie z tym stanowiskiem „takie ukształtowanie zobowiązania zapłaty kary umownej nie spełnia należącego do jego istoty wynikającego z art. 483 § 1 KC wymagania określenia sumy pieniężnej podlegającej zapłacie w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania niepieniężnego.” (wyrok SN z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV CSK 687/14).

Powyższe wątpliwości rozstrzygnęła uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt III CZP 16/21), która przesądziła, że dopuszczalne jest zastrzeżenie kary umownej w postaci określonego procentu ustalonego wynagrodzenia umownego za każdy dzień zwłoki, nawet jeżeli nie określono końcowego terminu naliczania kary umownej ani jej kwoty maksymalnej. Zgodnie z uchwałą, wystarczającym rozwiązaniem chroniącym dłużnika przed ewentualną nadmiernością kary umownej jest instytucja miarkowania kary umownej.

Kara umowna tylko za zobowiązania niepieniężne

Kolejnym wymogiem dotyczącym kar umownych jest brak możliwość jej zastrzeżenia w przypadku zobowiązań pieniężnych. Choć w doktrynie coraz częściej podnosi się zasadność takiego rozwiązania, to art. 484 § 1 k.c. wprost stanowi, że karę umowną można zastrzec jedynie za zobowiązania niepieniężne. Tym samym kara umowna zastrzeżona za zwłokę w zapłacie wynagrodzenia jest niedopuszczalna. Odszkodowania za zwłokę w zapłacie określonej sumy pieniężnej można dochodzić poprzez instytucję odsetek za opóźnienie. Zastrzeżenie kary umownej przy zobowiązaniu pieniężnym będzie skutkować zatem nieważnością postanowienia lub interpretowaniem go jako klauzuli dotyczącej odsetek za opóźnienie.

Kara umowna za zwłokę czy opóźnienie?

W celu prawidłowego zastrzeżenia kary umownej warto zwrócić uwagę na to czy kara umowna ma być zastrzeżona za zwłokę czy opóźnienie.

Pod pojęciem zwłoki w spełnieniu zobowiązania rozumiemy niewykonanie zobowiązania będące następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność np. przyjęcie zbyt wielu zamówień i niedotrzymanie z tego powodu ustalonego w umowie terminu.

Z kolei w przypadku opóźnienia mamy do czynienia z niewykonaniem zobowiązania niezależnie od przyczyny, czyli nawet z przyczyn niezależnych od dłużnika. Aby uniknąć ewentualnych wątpliwości co do treści kary umownej, strony już na etapie tworzenia umowy powinny świadomie posługiwać się pojęciami opóźnienia i zwłoki w spełnieniu świadczenia.

Naprawienie szkody ponad kwotę zastrzeżonej kary umownej

Kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. W praktyce szkoda spowodowana przez dłużnika może przewyższyć kwotę zastrzeżonej kary umownej. Zgodnie z art. 484 § 1 k.c. żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. Jeżeli wierzyciel chciałby dochodzić od dłużnik naprawienia szkody ponad kwotę zastrzeżonej kary umownej, należy pamiętać by zamieścić stosowną klauzulę, zgodnie z którą strony umowy dopuszczą taką ewentualność.

Podsumowując, kary umowne są dla wierzycieli nieocenionym narzędziem ułatwiającym dochodzenie odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Aby jednak postanowienia dotyczące kary umownej okazały się skuteczne, należy zwrócić uwagę m.in. na sposób wyliczenia wysokości kary umownej, charakter zobowiązania, za którego niewypełnienie będzie przewidziana kara umowna, a także samą wysokość zastrzeżonej kary umownej.

Anna Nowak, aplikantka radcowska, Lubasz i Wspólnicy – Kancelaria Radców Prawnych sp. k.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/15
    Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
    od 1 stycznia i od 1 lipca
    od 1 stycznia i od 1 czerwca
    od 1 lutego i od 1 lipca
    Następne
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Minister edukacji narodowej zapowiada: Nauczyciele otrzymają podwyżki już w marcu, a od września uczniowie bez prac domowych

    Nauczyciele powinni godnie zarabiać. Otrzymają podwyżki już w marcu z wyrównaniem od 1 stycznia – zapowiada Barbara Nowacka. Szefowa resortu oświaty obiecuje też, że od 1 września nastąpi odejście od obowiązkowych i ocenianych prac domowych.

    Phishing – co to jest, jak się bronić i odzyskać pieniądze?

    Phishing to rodzaj cyberataku prowadzący do wyłudzenia wrażliwych danych i kradzieży oszczędności zgromadzonych na koncie. Jak bronić się przed phishingiem, gdy padło się jego ofiarą? Można wyróżnić dwie drogi – karną i cywilną. Jak odzyskać pieniądze skradzione z konta bankowego?

    Odprawa emerytalna. Raz podlega opodatkowaniu, a innym razem nie. Sprawdź, czego powinieneś dopilnować, by nie stracić pieniędzy.

    Odprawa emerytalna może podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ale może też być od niego zwolniona. Decydują szczegóły i czasami pojedyncze dni. Warto wiedzieć, czego trzeba dopilnować.

    Umowa przedwstępna – przepisy, orzecznictwo, przykłady

    Jest wiele różnych umów, które można zawrzeć. Część z nich to umowy nazwane, a inne to nienazwane. Specyficzną umową jest umowa przedwstępna. Ma ona na celu zawarcie w przyszłości kolejnej, docelowej, konkretnej umowy, która ma być podstawą określonych praw i zobowiązań. Nie każdy bowiem jest w stanie zawrzeć planowaną umowę już teraz, ale chciałby uczynić konkretne przygotowania do tego.

    REKLAMA

    Ważny obowiązek dla dorabiających rencistów i wcześniejszych emerytów. ZUS przypomina o terminie

    Do 29 lutego 2024 r. renciści i wcześniejsi emeryci muszą rozliczyć się z dodatkowych zarobków. W jakiej formie trzeba to zrobić? Kto może dorabiać bez limitów?

    Te same ładowarki do telefonów komórkowych, laptopów, tabletów, słuchawek, konsol i innych urządzeń. Jednolite, uniwersalne gniazdo USB-C. Od kiedy? Jest już projekt polskich przepisów

    W dniu 26 lutego 2024 r. został opublikowany projekt nowej ustawy - Prawo komunikacji elektronicznej. Oprócz bardzo licznych zmian kompleksowo regulujących sektor łączności elektronicznej, w tym projekcie znalazły się też przepisy wdrażające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2022/2380, której celem jest stosowanie wspólnych ładowarek do telefonów komórkowych i innych podobnych urządzeń i wprowadzenie jednolitego, uniwersalnego gniazda ładowania urządzeń elektronicznych (USB typu C). Przepisy te mają też uregulować  wprowadzenie zharmonizowanej technologii szybkiego ładowania – poprzez wymóg stosowania ujednoliconego protokołu komunikacyjnego w zakresie ładowania.

    Trasa protestu rolników 27 lutego w Warszawie. Kolejna manifestacja w marcu? [E. Plater, A.Jerozolimskie, Rondo de Gaulle’a .....]

    Na Facebooku Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Rolników i Organizacji Rolniczych poinformowało o trasie protestu rolników 27 lutego 2024 r. Jest jednak zapowiadany kolejny protest na 7 i 8 marca 2024 r. Współorganizują go centralne związków zawodowych, które przystąpiły do strajku. 

    Wyższe dodatki do emerytur i rent 2024. Jakie kwoty od 1 marca? Pielęgnacyjny 330,07 zł, ryczałt energetyczny 299,82 zł

    ZUS informuje, że od 1 marca 2024 r. nastąpi coroczna waloryzacja emerytur i rent, a także dodatków do tych świadczeń. W 2024 roku podwyżka będzie wyłącznie procentowa, a wskaźnik waloryzacji wyniesie 112,12 proc. Ile wyniosą po waloryzacji dodatki do emerytur i rent? ZUS podał już te kwoty. 

    REKLAMA

    Rada rodziców – jej status budzi wątpliwości. Sprawdź, czy w szkole twojego dziecka prawidłowo dokumentuje się wydatki ze wspólnych pieniędzy.

    Rady rodziców są organami pomocniczymi szkół. Choć działają na ich terenie, to reprezentują ogół rodziców. Skoro nie mogą posiadać NIP i być podatnikami VAT, to jak powinny dokumentować dokonywane zakupy?

    Jak zastrzec PESEL? Po co to robić?

    Po co się zastrzega PESEL? Jak to zrobić? Czy można cofnąć zastrzeżenie PESEL-u? Podpowiadamy.

    REKLAMA