Najniższa krajowa 2026 (brutto-netto). Czy trzeba zmieniać umowy o pracę od nowego roku?

• Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 r. na cały etat. Minimalna stawka godzinowa w 2026 r.
• Pełne minimalne wynagrodzenie tylko dla pracowników pracujących na cały etat
• Minimalne wynagrodzenie 2026 r. – jakie netto (do ręki)
• Czy trzeba zmieniać (aneksować) umowy o pracę od nowego roku?
• Czy minimalne wynagrodzenie to to samo co wynagrodzenie zasadnicze? Czy w kwocie minimalnego wynagrodzenia może się zawierać premia?
• Nie tylko na zleceniu. W jakich umowach trzeba stosować minimalną stawkę godzinową
• Co może zrobić pracownik, gdy pracodawca nie wypłaca minimalnego wynagrodzenia?

Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 r. na cały etat. Minimalna stawka godzinowa w 2026 r.

Jak się okazało, rząd nie zmienił swojej pierwotnej propozycji z czerwca br, mimo, że związki zawodowe zgodnie obstawały przy tym by minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 roku (tzw. płaca minimalna, inaczej zwana też jako "najniższa krajowa") wyniosło nie mniej niż 5015 zł brutto.

W rozporządzeniu Rady Ministrów z 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., zapisano ostatecznie, że od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych – 31,40 zł. 
Rozporządzenie to zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z 15 września 2025 r. (poz. 1242) i weszło w życie 1 stycznia 2026 r.

W uzasadnieniu projektu omawianego rozporządzenia przypomniano, że w terminie ustawowym nie doszło do uzgodnienia na forum Rady Dialogu Społecznego wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej dla określonych umów cywilnoprawnych w przyszłym roku. 

Z tego powodu, na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207, z późn. zm.),, Rada Ministrów ma obowiązek ustalić obie ww. kwoty, w drodze rozporządzenia, w terminie do 15 września danego roku na rok następny – przy czym nie mogą być one niższe od wysokości zaproponowanych Radzie Dialogu Społecznego do negocjacji. 
Kwoty zaproponowane Radzie Dialogu Społecznego do negocjacji w 2025 r. były właśnie takie, jak zostały ostatecznie zapisane w rozporządzeniu na 2026 r.: 
4806 zł (minimalne wynagrodzenie za pracę) i 
31,40 zł (minimalna stawka godzinowa). 

Na podstawie art. 3 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, jeżeli prognozowany na rok następny wskaźnik cen, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy, przekazany Radzie Dialog Społecznego wraz z propozycją minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej wynosi mniej niż 105%, ustala się jeden termin zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej: od dnia 1 stycznia. Wskaźnik cen (średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem) z założeń do projektu ustawy budżetowej na 2026 r., przekazany Radzie Dialogu Społecznego, wynosił 103%.
 
Dla minimalnego wynagrodzenia za pracę w kwocie 4806 zł kwota minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., obliczona według reguł określonych w ustawie, po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy, wynosi 31,40 zł.

Pełne minimalne wynagrodzenie tylko dla pracowników pracujących na cały etat

Trzeba wiedzieć, że kwota minimalnego wynagrodzenia ustalona w rozporządzeniu Rady Ministrów na dany rok dotyczy pracowników zatrudnionych na cały etat. Wynika to z art. 6 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

Na podstawie art. 8 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, w przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, wysokość płacy minimalnej ustala się w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin pracy przypadającej do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu, biorąc za podstawę wysokość minimalnego wynagrodzenia (czyli proporcjonalnie do wymiaru etatu danego pracownika). 

Minimalne wynagrodzenie 2026 r. – jakie netto (do ręki)

Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów,  określających zasady opodatkowania wynagrodzeń i objęcia ich składkami na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (bez uwzględnienia PPK, dla pracownika po ukończeniu 26 roku życia, przy założeniu złożenia przez pracownika PIT-2 i osiąganiu przychodów przychody z jednego stosunku pracy w miejscu swojego zamieszkania) minimalne wynagrodzenie pracownika w kwocie 4806 zł brutto oznacza wypłatę kwoty 3605,85 zł - netto (do ręki). 

Kalkulator wynagrodzeń

Obliczenie wynagrodzenia netto wygląda następująco:

 Uwaga! W 2026 roku (tak samo jak w 2025 r.) kwota wolna od podatku wynosi 30.000 zł, a kwota zmniejszająca podatek PIT wynosi 3.600 zł. Zatem jeżeli pracownik nie złożył pracodawcy wypełnionego formularza PIT-2, to jego miesięczne wynagrodzenie netto będzie niższe o 1/12 kwoty zmniejszające podatek, czyli 300 zł. W takim przypadku kwota zmniejszająca podatek zostanie zwrócona dopiero przy rozliczeniu rocznym.

W 2026 r. nie można też nadal (od 2022 roku) odliczać składki zdrowotnej od zaliczki na podatek dochodowy.

Czy trzeba zmieniać (aneksować) umowy o pracę od nowego roku?

Państwowa Inspekcja Pracy od lat wyjaśnia, że aneks do umowy o pracę, podwyższający wynagrodzenie co najmniej do minimalnego wynagrodzenia wynikającego z obowiązującego w danym roku rozporządzenia - pracodawca powinien wręczyć wszystkim pracownikom, których wynagrodzenie (niższe niż minimalne wynagrodzenie) zostało określone kwotowo.

Jeżeli jednak wynagrodzenie pracownika nie zostało określone w umowie o pracę poprzez podanie konkretnej kwoty (np. w umowie o pracę jest zapis o tym, że pracownik otrzymuje minimalne wynagrodzenie zgodne z obowiązującą w danym roku stawką wynikającą z ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę), to w takiej sytuacji pracodawca nie ma obowiązku sporządzania aneksu do takiej umowy. Wtedy pracodawca powinien jedynie poinformować pracownika, że od 1 stycznia 2026 roku jego wynagrodzenie będzie wynosiło 4806 zł brutto.

Czy minimalne wynagrodzenie to to samo co wynagrodzenie zasadnicze? Czy w kwocie minimalnego wynagrodzenia może się zawierać premia?

Państwowa Inspekcja Pracy wyjaśnia, że minimalne wynagrodzenie za pracę, określone w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu, nie jest tożsame z wynagrodzeniem zasadniczym ustalonym w umowie o pracę. Z tego powodu zgodna z prawem jest praktyka, że pracodawca dopełnia do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę premią.

Aktualnie obowiązujące przepisy dot. wynagrodzeń pracowniczych nie określają sposobu ustalania wynagrodzenia za pracę, ani nie wyliczają wszystkich składników, które mogą się do niego zaliczać. Dlatego pracodawcy mają pewną swobodę w zakresie systemu naliczania wynagrodzenia jaki wprowadzą dla swoich pracowników.
Przy czym pewne ograniczenia wprowadza art. 6 ust.4-5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Zgodnie z tymi przepisami obliczenia wysokości wynagrodzenia pracownika przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych, z wyjątkiem:
- nagrody jubileuszowej;
- odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy;
- wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych;
- dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej;
- dodatku za staż pracy;
- dodatku za szczególne warunki pracy.

A zatem suma wszystkich składników wynagrodzenia (za wyjątkiem tych wyżej wymienionych art. 6 ust. 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę) musi wynosić co najmniej wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, wynoszącego od stycznia 2026 roku – 4806 zł brutto.

Nie tylko na zleceniu. W jakich umowach trzeba stosować minimalną stawkę godzinową

Trzeba wiedzieć, że na podstawie art. 1 pkt 1a ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, minimalna stawka godzinowa, to minimalna wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług, przysługująca przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi.

A na podstawie art. 8a tej ustawy minimalną stawkę godzinową stosuje się zarówno do umowy zlecenia o której mowa w art. 734 Kodeksu Cywilnego, jak również do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami i na mocy art. 750 Kodeksu cywilnego stosuje się do nich odpowiednio przepisy o zleceniu.

W przypadku tych umów - wykonywanych przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi - wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona w umowie w taki sposób, aby wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług nie była niższa niż wysokość minimalnej stawki godzinowej.

A jeżeli wysokość wynagrodzenia ustalonego w umowie nie zapewnia przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi otrzymania za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnej stawki godzinowej, to przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi przysługuje wynagrodzenie w wysokości obliczonej z uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej.

Co ciekawe, że jeżeli kilka osób przyjmuje zlecenie lub zobowiązuje się świadczyć usługi wspólnie, każdej z tych osób przysługuje wynagrodzenie ustalone z uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej.

Nie można się zrzec w umowie prawa do wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej albo przenieść prawa do tego wynagrodzenia na inną osobę.

Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu precyzuje też, że:
- wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej trzeba realizować w formie pieniężnej,
- w przypadku umów zawartych na czas dłuższy niż 1 miesiąc, wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej dokonuje się co najmniej raz w miesiącu.

Przepis art. 8b ustawy o minimalnym wynagrodzeniu precyzuje sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług.
W przypadku zleceń i ww. umów o świadczenie usług trzeba w umowie określić sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług. Jeżeli strony tych umów tego nie zrobią, to przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi ma obowiązek przedłożyć drugiej stronie umowy - w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej - informację o liczbie godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, w terminie poprzedzającym termin wypłaty wynagrodzenia.

Jeżeli kilka osób przyjmuje zlecenie lub zobowiązuje się świadczyć usługi wspólnie, potwierdzanie liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług następuje odrębnie w stosunku do każdej z tych osób.

Warto też wiedzieć, że przepisy zobowiązują przedsiębiorców i inne podmioty, na rzecz których jest wykonywane zlecenie lub są świadczone usługi, do przechowywania dokumentów określających sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług oraz dokumenty potwierdzające liczbę godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług przez okres 3 lat od dnia, w którym wynagrodzenie stało się wymagalne.

Co może zrobić pracownik, gdy pracodawca nie wypłaca minimalnego wynagrodzenia?

Na podstawie kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek wypłacania wynagrodzenia co najmniej raz w miesiącu, w stałym, z góry ustalonym terminie. Wynagrodzenie należy wypłacać za miesiąc z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jej wysokości, nie później niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.

Jednym z podstawowych obowiązków każdego pracodawcy jest terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzenia. Pracownik, który nie otrzymał pieniędzy za pracę, ma kilka możliwości dochodzenia swoich praw. Są to między innymi:
- zawiadomienie Państwowej Inspekcji Pracy albo
- pozew o zapłatę do sądu pracy.

Pracownik może zawiadomić w drodze skargi Państwową Inspekcję Pracy o tym, że pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia. Skargę na działalność pracodawcy należy kierować zgodnie z właściwością do okręgowego inspektoratu pracy lub oddziału okręgowego inspektoratu pracy właściwego do rozpatrzenia sprawy ze względu na siedzibę pracodawcy (szczegółowa informacja o siedzibach okręgowych inspektoratów pracy znajduje się na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Pracy). Warto podkreślić, że dane osoby wnoszącej skargę podlegają ochronie i nie są ujawniane w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych, chyba że skarżący wyrazi na to pisemną zgodę. Skarga kierowana do właściwego miejscowo okręgowego inspektoratu pracy powinna zawierać:
- miejscowość i datę sporządzenia skargi,
- dane osoby wnoszącej skargę, czyli imię, nazwisko oraz adres, 
- treść skargi - z dokładną nazwą i adresem pracodawcy oraz z krótkim opisem nieprawidłowości, które wystąpiły.

Inspektor, w związku z zawiadomieniem, może wszcząć kontrolę i zażądać od pracodawcy złożenia odpowiednich wyjaśnień. Jeśli stwierdzi, że pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia lub wypłaca je z opóźnieniem, może:
- nakazać pracodawcy wypłatę wynagrodzenia za pracę oraz innych świadczeń przysługujących pracownikowi (nakazy takie podlegają natychmiastowemu wykonaniu),
- wszcząć postępowanie w sprawie popełnienia wykroczenia przeciwko prawom pracownika.

Na podstawie art. 8e ustawy o minimalnym wynagrodzeniu: Kto, będąc przedsiębiorcą albo działając w imieniu przedsiębiorcy albo innej jednostki organizacyjnej, wypłaca przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi wynagrodzenie za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług w wysokości niższej niż obowiązująca wysokość minimalnej stawki godzinowej, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
Orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w art. 8e, następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.

Inną możliwością jest wniesienie pozwu do sądu pracy - będzie to pozew o zapłatę wynagrodzenia za pracę wraz z odsetkami z tytułu opóźnienia. Pismo procesowe należy zaadresować do odpowiedniego ze względu na właściwość miejscową sądu wg siedziby pracodawcy oraz podać w nim:
- swoje dane osobowe (imię nazwisko, PESEL, adres),
- dane strony pozwanej (dokładna nazwa i adres pracodawcy),
- treść roszczenia, w tym wartość przedmiotu sporu - czyli wysokość niewypłaconego wynagrodzenia za pracę.

W treści pisma należy wpisać, że domagamy się wypłaty zaległego wynagrodzenia wraz z odsetkami (od dnia wymagalności do dnia zapłaty). Pozew musi zawierać wysokość niewypłaconego wynagrodzenia. Zawarcie kwoty roszczenia jest o tyle ważne, że jej wysokość wpływa na możliwe opłaty sądowe. Jeżeli pracodawca jest nam winny sumę, która nie przekracza 50 000 zł, to jesteśmy zwolnieni z opłaty od wniesienia pozwu. W przeciwnym razie osoba składająca pozew musi uiścić opłatę w wysokości 5% dochodzonego roszczenia. Pracownik może złożyć pozew osobiście, pocztą lub przez pełnomocnika. Komplet dokumentów (wraz z kopią umowy) trzeba przygotować w trzech egzemplarzach: dla siebie, sądu oraz dla podmiotu pozwanego. Osoba, która dochodzi swoich praw przed sądem pracy, musi pamiętać, że roszczenia pracownicze ulegają przedawnieniu po upływie 3 lat od daty wymagalności (w przypadku niewypłaconego wynagrodzenia - od terminu wypłaty).

Podstawa prawna: 
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. - Dziennik Ustaw 2025 r. poz. 1242.
- Ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1773.