Ważny element orzeczenia. Data powstania niepełnosprawności [Przykłady]

• Data powstania niepełnosprawności a zasiłek pielęgnacyjny
• Czym jest data powstania niepełnosprawności?
• Co w sytuacji, gdy daty nie da się ustalić?
• Brak daty powstania niepełnosprawności a zasiłek pielęgnacyjny. Wyrok NSA [Przykład]
• Brak daty powstania niepełnosprawności a orzeczenie z symbolem 12-C i zasiłek pielęgnacyjny [Przykład z sądu]
• Co trzeba wiedzieć o zasiłku pielęgnacyjnym? [FAQ]

Data powstania niepełnosprawności a zasiłek pielęgnacyjny

W przypadku osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ważne jest, by niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia. Jeśli stopień niepełnosprawności jest znaczny, to przepisy nie przewidują takiego wymogu.

Czym jest data powstania niepełnosprawności?

Data powstania niepełnosprawności jest jednym z elementów orzeczenia.

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera:

• oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie;

• datę wydania orzeczenia;

• datę złożenia wniosku;

• podstawę prawną wydania orzeczenia;

• imię i nazwisko osoby zainteresowanej oraz numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL);

• datę i miejsce urodzenia osoby zainteresowanej oraz adres zamieszkania lub pobytu;

• numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;

• ustalenie lub odmowę ustalenia stopnia niepełnosprawności;

• okres, na jaki orzeczono stopień niepełnosprawności;

• datę lub okres powstania niepełnosprawności;

• datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności;

• wskazania, określone przez skład orzekający;

• uzasadnienie;

• pouczenie o przysługującym odwołaniu;

• podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu orzekającego oraz pozostałych członków tego składu.

Zespoły orzekające datę powstania niepełnosprawności powinny ustalać m.in. na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub innych orzeczeń (np. o niezdolności do pracy).

Co w sytuacji, gdy daty nie da się ustalić?

Czy może się zdarzyć, że komisja nie będzie w stanie ustalić daty powstania niepełnosprawności? Tak, taką sytuację opisuje § 14 ust. 4 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Taki przypadek jest zatem zgodny z prawem, ale niestety może skomplikować proces ubiegania się o świadczenia. Z reguły ośrodki pomocy społecznej odmawiają w takich przypadkach przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Takie stanowisko ma też swoje poparcie w orzeczeniach sądów.

Brak daty powstania niepełnosprawności a zasiłek pielęgnacyjny. Wyrok NSA [Przykład]

Sprawa ta była dość skomplikowana. Orzeczenie zawierało bowiem datę powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i stwierdzenie, iż „nie da się ustalić” daty powstania samej niepełnosprawności. Z tego powodu burmistrz miasta odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, podobnie uczyniło samorządowe kolegium odwoławcze. Co ciekawe, innego zdania był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który uznał, że samo określenie w orzeczeniu, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić nie przesądza, że ta niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez kobietę 21 roku życia.

NSA uznał takie stanowisko za niezasadne. Podkreślił, że „ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz jej stopnia, następuje w sposób sformalizowany, na podstawie określonych prawem dokumentów medycznych. Ustalenia tego dokonują jedynie powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności”. Zdaniem sądu, jeżeli skarżąca nie zgadzała się z wydanym orzeczeniem, to mogła skorzystać z przysługującego jej szerokiego wachlarza środków zaskarżenia.

Warto wspomnieć, iż sądy często powołują się na brak podstaw do samodzielnego ustalania przez organy daty powstania niepełnosprawności. Tak przykładowo uznał w ostatnim czasie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 30 stycznia 2025 r. (II SA/Gl 1022/24).

Brak daty powstania niepełnosprawności a orzeczenie z symbolem 12-C i zasiłek pielęgnacyjny [Przykład z sądu]

Ale na szczególną uwagę zasługuje tu też inne ciekawe orzeczenie, które dotyczy symbolu przyczyny niepełnosprawności 12-C. Przypomnijmy, iż oznacza on całościowe zaburzenia rozwojowe. W związku z faktem, iż orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie zawierało daty powstania niepełnosprawności, zarówno gmina, jak i SKO odmówiły przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził jednak, iż orzeczenie to zawiera jeszcze jedną bardzo ważną informację, która została zapisana odpowiednim symbolem jednostki chorobowej (12 - C). Sąd pierwszej instancji przypomniał o § 32 ust. 1 pkt 12 w zw. z ust. 2 pkt 12 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z tymi przepisami, przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez: pkt 12) całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia. „Powyższe, zdaniem Sądu I instancji, prowadzi do wniosku, że Zespół Orzekający o niepełnosprawności wskazując symbol 12 - C ustalił okres powstania niepełnosprawności i datuje się on na wiek Skarżącego przed jego 16 rokiem życia, skoro tak to została spełniona również druga z przesłanek przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym u Skarżącego postała z całą pewnością przed 21 rokiem jego życia, czego wymaga dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przepis art. 16 ust. 3 u.ś.r.” – uznał WSA w Łodzi.

Z poglądem tym zgodził się też NSA, który w wyroku z 21 stycznia 2024 r. (I OSK 782/22) uznał, że „fragment: "Niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić" należy rozumieć, że konkretnej daty powstania niepełnosprawności nie był w stanie wskazać Zespół Orzekający. Nie można go odnosić do okresu postania niepełnosprawności, gdyż na tę okoliczność wskazuje symbol jednostki chorobowej (12 - C). Zatem organy orzekające w niniejszej sprawie w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego miały niezbędne informacje konieczne do wydania prawidłowego orzeczenia”.

Co trzeba wiedzieć o zasiłku pielęgnacyjnym? [FAQ]

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna