Darowizna pieniężna od rodziców zastępczych. Co pozwoli uniknąć konieczności zapłaty podatku?

• Warunki zwolnienia podatkowego dla darowizn pieniężnych wśród najbliższych
• Darowizna pieniężna od rodziców zastępczych jako zstępnych w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn
• Warunki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia otrzymanych od rodziców zastępczych darowizn środków pieniężnych, przekraczających kwotę wolną od podatku

Zwolnienie podatkowe na darowizny pieniężne od rodziny zastępczej przysługuje, gdy spełnione zostaną odpowiednie warunki wynikające z ustawy o podatku od spadków i darowizn. Obejmuje to nie tylko udokumentowanie przekazania środków, ale także zgłoszenie ich do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy. Przekroczenie progu 36 120 zł nie oznacza więc automatycznie konieczności zapłaty podatku.

Warunki zwolnienia podatkowego dla darowizn pieniężnych wśród najbliższych

Jeżeli nabywcą darowizny jest osoba zaliczona do najbliższej rodziny to opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł. Do osób z najbliższego otoczenia ustawodawca zalicza małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

Przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn przewidują jednak zwolnienie od podatku dla darowizn pieniężnych wśród najbliższych. Zwolnienie będzie możliwe w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę 36 120 zł - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. Jest też warunek zgłoszenia, o którym poniżej.

Darowizna pieniężna od rodziców zastępczych jako zstępnych w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn

Z treści przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn jednoznacznie wynika, że zwolnieniem podatkowym objęte jest nabycie przez osoby, których łączą relacje ściśle w przepisie określone (tzw. grupa zerowa). Między innymi są to zstępni.

Temat darowizny pieniężnej od rodziców zastępczych pojawił się niedawno w jednej z indywidualnych interpretacji podatkowych. Wskazano w niej, że od 9 roku życia (tj. 2002 roku) po śmierci biologicznych rodziców wraz z siostrą podatniczka przebywała w rodzinie zastępczej, która została ustanowiona przez sąd. Do dnia dzisiejszego, mimo że podatniczka ma 30 lat utrzymuje relacje rodzinne z rodzicami zastępczymi ustanowionymi. Rodzina zastępcza, w której przebywała podatniczka chce przekazać jej darowiznę pieniężną w wysokości 300 000 zł (w dwóch transzach).

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że podatniczka będzie miała prawo do skorzystania ze zwolnienia otrzymanych od rodziców zastępczych darowizn środków pieniężnych na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli zostaną spełnione przesłanki określone w analizowanym przepisie, czyli:

• ich przekazanie będzie udokumentowane wpływem rachunek bankowy;

• zostanie złożone zgłoszenie o ich nabyciu do organu podatkowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. 

W przypadku nabycia darowizn w różnych datach (w dwóch transzach) – w sytuacji, gdy obowiązek podatkowy powstał także w różnych datach – podatniczka powinna z tego tytułu złożyć druk SD-Z2 dla każdej z otrzymanych darowizn środków pieniężnych w terminie 6 miesięcy liczonego od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Ponadto, jak wskazał organ skarbowy, otrzymując darowiznę pieniężną od obojga rodziców zastępczych podatniczka powinna złożyć odrębne zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2. Wynika to z § 2 pkt 5 ww. rozporządzenia z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych wydanego w oparciu o art. 4a ust. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn.