REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Darowizna na wypadek śmierci (mortis causa)– czy jest możliwa?

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji o tematyce prawnej
Darowizna na wypadek śmierci (mortis causa)– czy jest możliwa?/Fot. Shutterstock
Darowizna na wypadek śmierci (mortis causa)– czy jest możliwa?/Fot. Shutterstock
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Darowizna na wypadek śmieci (mortis causa) nie została uregulowana ustawowo. Z tego powodu możliwość jej zawarcia wciąż budzi wątpliwości. Czy kwestie dotyczące darowizny na wypadek śmierci zostaną prawnie uregulowane? Czym darowizna mortis causa różni się od zapisu windykacyjnego?

Darowizna na wypadek śmierci

„Ostatnio martwię się o swoje zdrowie i zastanawiam jak najlepiej rozdysponować moim majątkiem na wypadek śmierci. Czy mógłbym w drodze darowizny przekazać mojej córce dom, który stałby się jej własnością dopiero od momentu mojej śmierci?” (Jan)

REKLAMA

Możliwość zawarcia umowy darowizny na wypadek śmierci wciąż i budzi wiele kontrowersji.

W obecnym stanie prawnym instytucja ta nie została uregulowana. Brak jest zarówno przepisów pozwalających na zawarcie takiej umowy, jak i całkowicie jej zakazujących.

Polecamy: Darowizny, spadki, testamenty (PDF)

Uchwała Sądu Najwyższego

W 2013 r. w sprawie tego rodzaju umów wypowiedział się Sąd Najwyższy. Podjął on następującą uchwałę:

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA

„Dopuszczalne jest zawarcie umowy darowizny na wypadek śmierci, jeżeli jej przedmiotem są konkretne rzeczy lub prawa, a umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.” (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r , III CZP 79/13).

Zdaniem SN umowa darowizny mortis causa byłaby niedopuszczalną umową o spadek po osobie żyjącej jedynie wówczas, gdyby jej przedmiotem był cały spadek albo jego ułamkowa część. Gdy przedmiotem darowizny są konkretne rzeczy lub prawa, umowy takiej nie można uznać za umowę o spadek, choćby te rzeczy lub prawa wyczerpywały cały albo prawie cały majątek darczyńcy.

W kwestii sprzeczności takiej umowy z zasadami współżycia społecznego Sąd Najwyższy uznał:

„W niektórych wypowiedziach doktryny podnosi się, że dopuszczenie zawarcia umowy darowizny mortis causa jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, zawarcie bowiem takiej umowy może okazać się niemoralne i ryzykowne dla życia darczyńcy, skoro od jego śmierci zależy, czy i kiedy umowa taka wywrze przewidziane w niej skutki.

REKLAMA

Taka argumentacja podważa jednak sens wszystkich czynności prawnych, które mają wywrzeć skutek z chwilą śmierci podmiotu je dokonującego, w szczególności testamentu. Badanie zgodności umowy darowizny na wypadek śmierci z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) jest oczywiście nie tylko możliwe, ale również konieczne, musi jednak być każdorazowo dokonywane z uwzględnieniem okoliczności faktycznych konkretnej sprawy”.

W wyroku z dnia 7 maja 2014 r. (I ACa 148/13) Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał, iż „sam fakt pogorszenia sytuacji spadkobiercy w następstwie zawarcia przedmiotowych umów nie stanowi o ich sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, bowiem każda umowa darowizny taki skutek wywołuje. Umowy nie można uznać za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, skoro realizuje ona zgodny cel obu stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2013 r., II CSK 106/13, LEX nr 1418879)”.

W praktyce jednak uchwała Sądu Najwyższego nie rozwiała istniejących wątpliwości. Przede wszystkim nie zastępuje ona ustawy. Wiele głosów krytycznych wobec rozstrzygnięcia sądu pojawiło się w doktrynie.

Zastrzeżenia dotyczą m.in. problemów, jakie wiążą się z nieodwołalnością darowizny oraz odpowiedzialnością z tytułu wad darowizny.

Czy darowizna mortis causa zostanie uregulowana w ustawie?

Kwestia uregulowania statusu prawnego darowizn mortis causa była przedmiotem interpelacji poselskiej (nr 1386. Odpowiedzi na nią udzieliła 3 lutego 2020 r. Anna Dalkowska - podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości.

„Aktualnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są prowadzone prace legislacyjne dotyczące darowizny mortis causa” – czytamy w odpowiedzi na interpelację.

Zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości „tak delikatna i doniosła materia jak stosunki prawne po śmierci, istotna nowość jaką niesie ze sobą ta czynność prawna, oraz okoliczność, że jest ona wyjątkiem od zasady sukcesji uniwersalnej, przemawiają za koniecznością głębszej refleksji nad potrzebą uzupełnienia polskiego systemu prawnego o instytucję darowizny na wypadek śmierci, mającej istnieć obok zapisu windykacyjnego. Należy w tych okolicznościach zapewnić, że Ministerstwo Sprawiedliwości będzie analizowało zasygnalizowane w interpelacji zagadnienie prawne w celu rozważenia potrzeby podjęcia działań legislacyjnych pozwalających rozwiązać swego rodzaju normatywną niepewność związaną z dopuszczalnością dokonania darowizny na wypadek śmierci w polskim systemie prawnym”.

Darowizna mortis causa a zapis windykacyjny

Darowizna mortis causa oraz zapis windykacyjny realizują podobny cel, jakim jest rozdysponowanie poszczególnych składników majątku na wypadek śmierci.

W praktyce jednak darowizna na wypadek śmierci mogłaby zostać odwołana tylko w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanego. Do odwołania zapisu windykacyjnego stosuje się zaś przepisy dotyczące odwołania testamentu.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

1) rzecz oznaczona co do tożsamości;

2) zbywalne prawo majątkowe;

3) przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;

4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności;

5) ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej.

Takie zawężenie nie ma zastosowania do darowizn.

Polecamy serwis: Darowizny

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(1)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
  • tola
    2022-08-28 13:57:03
    W takiej sprawie zwróciłam się do kancelarii notariusz Cejrowskiej, która szybko rozwiązała mój problem.
    0
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Reklamacja konsumencka 2024 - termin, zasady. Kiedy reklamacja jest złożona? Co powinien zrobić sprzedawca?

Reklamacja konsumencka zakupionego towaru to ważna kwestia dla każdego sprzedawcy. Ma obowiązek odpowiedzieć na reklamację konsumenta w terminie 14 dni, a brak reakcji może być dla niego bardzo bolesny. A zatem jak sprzedawca powinien zareagować?

Zwiększy się liczba osób uprawnionych do świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa

Świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobom pełniącym tę funkcję co najmniej przez dwie kadencje i nie mniej niż przez 8 lat. W Sejmie na rozpatrzenie czeka projekt ustawy zmieniającej sposób ustalania okresu pełnienia tej funkcji. Dzięki temu więcej osób będzie uprawnionych do świadczenia.

Netto od 3676 zł (początkujący) do 4363 zł (dyplomowany). Min. B. Nowacka zatwierdziła podwyżki 30% i 33% na 2024 r. dla nauczycieli [rozporządzenie]

Rozporządzenie o podwyżkach 33% i 30% podpisane. Nauczycielom pozostaje czekać na opóźnione wypłaty (z wyrównaniem od 1 stycznia 2024 r.). Nauczyciel dyplomowany po podwyżce o 30% zarabia pensji zasadniczej  4363 zł. Dla nauczycieli ze stażem pensję zwiększy dodatek stażowy (1% za każdy rok pracy, maksymalnie 20%). 

Ustawa przedłużająca legalności pobytu ukraińskich uchodźców wojennych podpisana przez Prezydenta

Nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przedłuża legalności pobytu ukraińskich uchodźców wojennych do 30 czerwca 2024 r.

REKLAMA

Zdolność kredytowa 2024 . Ile można pożyczyć na mieszkanie w II. połowie lutego?

Aktualnie (II połowa lutego 2024 r.) trzyosobowa rodzina z dochodem na poziomie dwóch średnich krających może dziś pożyczyć na zakup mieszkania 687 tysięcy złotych. Okazuje się, że to jedynie kilkanaście tysięcy złotych mniej niż tuż przed serią podwyżek stóp procentowych zapoczątkowanych w październiku 2021 roku. To przede wszystkim skutek niemal 30-proc. wzrostu średniej pensji. 

Trwa nabór wniosków o świadczenie wychowawcze. Sprawdź, jakie dokumenty należy złożyć do ZUS w celu uzyskania 800+

ZUS przyjmuje wnioski o 800+ na okres świadczeniowy 2024/2025. Przepisy wymagają też złożenia odpowiednich załączników do wniosku. Jakie zatem dokumenty są wymagane w celu uzyskania świadczenia wychowawczego? Sprawdźmy!

Waloryzacja emerytur, rent i dodatków 2024. Pierwsze wyższe wypłaty od marca. Jakie kwoty po waloryzacji? Jak czytać decyzję ZUS?

ZUS informuje, że od 1 marca nastąpi waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych. ZUS przeprowadzi ją z urzędu, a zatem nie trzeba składać żadnego wniosku. Emerytury i renty wzrosną o 12,12 procent. 

 

Czy i co można zrobić, żeby nie męczyć się ze zbyt głośnym sąsiadem?

Mieszkanie/dom jest tym miejscem, w którym ludzie odpoczywają. Z pewnością wiele osób bardzo lubi, a nawet potrzebuje posiedzieć w ciszy po ciężkim dniu albo tygodniu pracy. Nie zawsze jest to jednak możliwe. Czasami może być głośno w domu z powodu hałasu od sąsiadów. Może to być spowodowane wieloma przyczynami np. remontem, głośnymi zabawami.

REKLAMA

Czy twoje dziecko dostanie się do wybranego przedszkola? Sprawdź, jakie kryteria będą obowiązywały w roku szkolnym 2024/2025.

Lada moment rozpoczną się rekrutacje do przedszkoli publicznych. Choć na terenie gminy miejsc zwykle wystarcza dla wszystkich dzieci, to nie każdy ma szansę na to, by jego dziecko mogło uczęszczać do wybranej placówki, np. znajdującej się najbliżej miejsca zamieszkania. Jakie kryteria decydują o przyjęciu do przedszkola w pierwszej kolejności?

Wynajmujesz prywatne mieszkanie? Dziś jest ostatni dzień na złożenie ważnego oświadczenia. Sprawdź, czy dopełniłeś obowiązków.

Małżonkowie objęci wspólnością majątkową małżeńską, którzy wynajmują należące do nich nieruchomości w ramach najmu prywatnego, mogą złożyć oświadczenie o tym, że uzyskane z tego tytułu przychody rozliczy tylko jedno z nich. To jednak pociąga za sobą określone konsekwencje.

REKLAMA