Do kogo należy ziemia pod Stadionem Narodowym?

4 lipca 2012 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę spadkobierców właścicieli terenu pod Stadionem Narodowym i uchylił decyzje ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej odmawiające im prawa do tych gruntów. Wyrok nie jest ostateczny. Resort transportu podejmie decyzję, co do ewentualnej skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego po zapoznaniu się z pisemnym uzasadnieniem wyroku.

Arpad Chowańczyk i Aurelia Czarnowska kupili teren o powierzchni ok. 10 ha w 1920 roku. Stracili go jednak na mocy tzw. dekretu Bieruta (Dekret z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy). Zgodnie z postanowieniami dekretu, wszystkie grunty znajdujące się w granicach miasta zostały przejęte przez gminę m.st. Warszawy, w 1950 roku – przez Skarb Państwa. Właściciele gruntów mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia działek w posiadanie przez gminę zgłosić wnioski o przyznanie im na tych terenach "prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za symboliczną opłatą".

W 1954 roku Rada Narodowa odmówiła przyznania Arpadowi Chowańczykowi i Aurelii Czarnowskiej prawa własności czasowej (obecnie - użytkowania wieczystego) do odebranych gruntów, uznając, że korzystania z tego gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego.

Zobacz serwis: Nieruchomości

W 2004 roku spadkobiercy właścicieli wnieśli o unieważnienie tej decyzji do ówczesnego Ministerstwa Infrastruktury. W 2009 roku minister infrastruktury nie wyraził zgody na unieważnienie orzeczenia z 1954 roku, argumentując swoją decyzję faktem, że skoro od 1931 roku teren był konsekwentnie przeznaczony pod użyteczność publiczną, gmina mogła oddalić wniosek dotychczasowych właścicieli o przyznanie im prawa wieczystej dzierżawy. Niestety ministerstwo nie dysponuje planem zagospodarowania przestrzennego, który mógłby uzasadniać decyzję z 1954 roku. Po tym jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy, we wrześniu 2011 roku minister podtrzymał swoją decyzję. Spadkobiercy Arpada Chowańczyka i Aurelii Czarnowskiej ponownie zaskarżyli decyzję do sądu.

Spór dotyczący terenów, na których obecnie znajduje się Stadion Narodowy jest tylko jednym z wielu podobnych. Na mocy dekretu Bieruta na własność Warszawy przeszło ok. 40 tys. prywatnych gruntów, leżących w granicach miasta z 1939 roku. Z danych Skarbu Państwa wynika, że wartość roszczeń odszkodowawczych na terenie Warszawy wynosi ok. 40 mld zł. Co roku Skarb Państwa wypłaca odszkodowania w wysokości od 250 do 600 mln zł.

Sądy często przychylają się do roszczeń spadkobierców dawnych właścicieli zajętych nieruchomości. Wypłacane odszkodowania stanowią znaczne obciążenie finansowe dla państwa, w związku z czym pojawiają się pomysły ustawowego rozwiązania tego problemu, które usprawniłoby procedury i jednocześnie zniwelowało koszty wypłaty odszkodowań.

Zobacz serwis: Problematyka gruntów warszawskich