Przekazanie pieniędzy między partnerami (konkubentami). Jak rozliczyć po rozstaniu? Z waloryzacją?

• Przekazanie pieniędzy między konkubentami na zakup mieszkania
• Bezpodstawne wzbogacenie. Jak rozliczyć przekazanie pieniędzy po rozstaniu konkubentów?
• Czy konieczna jest waloryzacja uwzględniająca wzrost wartości mieszkania?

Przekazanie pieniędzy między konkubentami na zakup mieszkania

Sąd Najwyższy rozpatruje sprawę  - skargę kasacyjną (sygn. akt ​II CSKP 1611/22), której przedmiotem są rozliczenia między byłymi wieloletnimi konkubentami (partnerami życiowymi). Jeden z nich (powód) przekazał pozwanej byłej konkubentce spore kwoty pieniężne z przeznaczeniem na pokrycie części cen zakupu dwóch nieruchomości (mieszkania z garażem i garażu), nabytych przez pozwaną wyłącznie we własnym imieniu (na swoje nazwisko).

Mimo, że nieruchomości pozwana konkubentka nabyła tylko na swoje nazwisko, ustalono przy przekazaniu pieniędzy, że celem tego działania jest zaspokojenie potrzeb wspólnoty konkubenckiej łączącej strony, a nie indywidualnego interesu pozwanej. Zatem na pewno nie była to darowizna.

Bezpodstawne wzbogacenie. Jak rozliczyć przekazanie pieniędzy po rozstaniu konkubentów?

Pierwszy sprawę rozpatrywał Sąd Okręgowy, który na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i następne kodeksu cywilnego), zasądził na rzecz powoda kwotę odpowiadającą iloczynowi aktualnej wartości nieruchomości i procentowego udziału, jaki wręczone kwoty stanowiły w cenie zakupu nieruchomości. Czyli zdaniem Sądu Okręgowego zwrot pieniędzy powinien uwzględniać wzrost wartości nieruchomości zakupionej m.in. za te pieniądze.

Pozwana odwołała się do Sądu Apelacyjnego, który po rozpatrzeniu apelacji pozwanej zmienił wyrok Sądu Okręgowego i zasądził zwrot tylko nominalnej kwoty pieniędzy przekazanych w trakcie trwania konkubinatu. 
Sąd Apelacyjny powołał się m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2017 r. (sygn. V CSK 198/16). Zdaniem Sądu Apelacyjnego przyjęta przez Sąd Okręgowy metoda, polegająca na zasądzeniu z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia kwoty odpowiadającej aktualnemu stanowi wzbogacenia, jest właściwa wyłącznie w odniesieniu do świadczeń, które są świadczeniami niepieniężnymi. 
A jeżeli chodzi o świadczenia pieniężne potraktowane jako bezpodstawne wzbogacenie, to obowiązek ich zwrotu obejmuje co do zasady kwotę nominalną bez waloryzacji. Zdaniem Sądu Apelacyjnego tylko jeżeli powód zażąda tej waloryzacji, sąd może zasądzić zwrot z uwzględnieniem zmiany siły nabywczej pieniądza w trybie art. 358¹ § 3 kodeksu cywilnego. A w tym przypadku powód takiego żądania nie zgłosił. Dlatego w opinii Sądu Apelacyjnego, nie mógł on zasądzić waloryzacji świadczenia z powodu na zakaz orzekania ponad żądanie zapisany w art. 321 § 1 kodeksu postępowania cywilnego.

Czy konieczna jest waloryzacja uwzględniająca wzrost wartości mieszkania?

Powód złożył skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Sąd ten w toku rozpatrywania sprawy stwierdził brak jasnej linii orzeczniczej dotyczącego sposobu rozliczenia wartości bezpodstawnego wzbogacenia, przybierającego postać świadczenia pieniężnego. 
Zdaniem SN, istnieją argumenty prawne i aksjologiczne za oboma konkurencyjnymi stanowiskami co do rozliczenia konkubentów - waloryzacja albo jej brak.
Dlatego Sąd Najwyższy postanowił przekazać ten problem do rozpatrzenia przez rozszerzony skład SN, aby ten odpowiedział na następujące zagadnienie prawne:
"Czy rozliczenie pomiędzy byłymi konkubentami kwoty pieniężnej przekazanej przez jednego z nich na zakup nieruchomości przez drugiego konkubenta wyłącznie w jego własnym imieniu następuje w kwocie nominalnej, jeżeli nie zostało zgłoszone żądanie jej waloryzacji, czy z uwzględnieniem zmiany wartości nieruchomości po jej zakupie?".

Wyroku rozszerzonego składu Sądu Najwyższego w tej sprawie można oczekiwać najwcześniej w pierwszej połowie 2024 roku.