Zmiany od 2025 r. w zasadach przeprowadzenia egzaminów: maturalnego, ósmoklasisty, zawodowych

Omawiany projekt przewiduje wprowadzenie zmian dotyczących przede wszystkim przeprowadzania egzaminów zewnętrznych: egzaminu maturalnego oraz egzaminu zawodowego, opisanych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750, z późn. zm.), zwanej dalej „USO”.

Ponadto w projekcie proponuje się zmiany również w innych ustawach, tj.:
- ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 152, z późn. zm.), zwanej dalej „USIO”;
- ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2024 r. poz. 1068), zwanej dalej „UoBM”;
- ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.), zwanej dalej „UPO”;
- ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60, z późn. zm.);
- ustawie z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245, z późn. zm.);
- ustawie z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1116, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą z dnia 12 maja 2022 r.”.
Poniżej wskazujemy najważniejsze zmiany wynikające z tego projektu.

Odstąpienie od warunku uzyskania 30% punktów możliwych do uzyskania z jednego wybranego przedmiotu dodatkowego na egzaminie maturalnym

Przedłużone zostanie odstąpienie od warunku uzyskania 30% punktów możliwych do uzyskania z jednego wybranego przedmiotu dodatkowego na egzaminie maturalnym. To odstąpienie od ww. warunku będzie obowiązywać w latach szkolnych 2024/2025, 2025/2026 i 2026/2027.

Funkcja egzaminatora-weryfikatora

Wprowadzona zostanie funkcja egzaminatora-weryfikatora (czyli egzaminatora drugiego sprawdzania) i operatora pracowni informatycznej, jako osób biorących udział w przeprowadzaniu egzaminów zewnętrznych. Ta nowa funkcja ma na celu zapewnienie wysokiej jakości sprawdzania i oceniania prac egzaminacyjnych.
W projekcie określono warunki niezbędne do pełnienia funkcji egzaminatora-weryfikatora oraz określono zadania egzaminatora-weryfikatora.
Funkcję egzaminatora-weryfikatora może pełnić egzaminator, który w ostatnich 3 latach przynajmniej raz był egzaminatorem odpowiednio egzaminu ósmoklasisty z danego przedmiotu, egzaminu maturalnego z danego przedmiotu albo co najmniej jednokrotnie był egzaminatorem egzaminu zawodowego. Egzaminator, który wcześniej uczestniczył w sprawdzaniu i ocenianiu prac egzaminacyjnych, posiada już doświadczenie w prawidłowym stosowaniu zasad oceniania zadań egzaminacyjnych.

Urządzenie telekomunikacyjne na sali egzaminacyjnej

Na salę egzaminacyjną będzie można wnosić urządzenie telekomunikacyjne, które wyposażone jest w aplikację monitorującą stan zdrowia osoby zdającej. 

Obecnie przepisy art. 44zzt i art. 44zzzj USO zakazują wnoszenia do sali egzaminacyjnej urządzeń telekomunikacyjnych oraz korzystania z nich w trakcie odpowiednio egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego i egzaminu zawodowego. Złamanie tego zakazu skutkuje unieważnieniem danego egzaminu.

W zmianach przewidzianych w art. 44zzt ust. 2 i dodaniu ust. 2a USO oraz zmianach w art. 44zzzj ust. 2 i dodaniu ust. 2a USO (art. 1 pkt 14 i 21 projektu ustawy) proponuje się dodanie wyjątków, które umożliwią wniesienie urządzenia telekomunikacyjnego na salę egzaminacyjną w przypadku zainstalowania na nim aplikacji monitorującej stan zdrowia zdającego (np. aplikacji umożliwiającej odczyt poziomu cukru we krwi u osoby chorej na cukrzycę).

Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w komunikacie, o którym mowa w art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret trzecie USO, określi warunki wniesienia tego sprzętu. W związku z powyższym należało również wprowadzić zmiany w art. 44zzv pkt 2 i art. 44zzzp ust. 1 pkt 2 USO (art. 1 pkt 16 i 25 projektu ustawy), ustanawiające wyjątki od unieważnienia egzaminu danego zdającego w trakcie trwania tego egzaminu w związku z wniesieniem albo korzystaniem w sali egzaminacyjnej z takiego urządzenia telekomunikacyjnego. Dostosowano również przepisy art. 44zzr ust. 10 pkt 3 i 6 oraz art. 44zzzf ust. 8 pkt 3 i 5 USO (art. 1 pkt 11 i 19 projektu ustawy), określające rodzaje dostosowań warunków przeprowadzania odpowiednio egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego i egzaminu zawodowego, poprzez wskazanie możliwości wykorzystania w czasie egzaminu aplikacji mobilnej służącej do monitorowania stanu zdrowia zdającego.

Możliwość wyboru dowolnego języka obcego nowożytnego zdawanego jako przedmiot obowiązkowy na maturze

Omawiana nowelizacja zakłada wprowadzenie możliwości wyboru dowolnego języka obcego nowożytnego zdawanego na egzaminie maturalnym jako przedmiotu obowiązkowego, niezależnie od tego, jakiego języka absolwent uczył się w szkole – zmiana w art. 44zzd ust. 11 USO (art. 1 pkt 9 lit. b projektu ustawy).

Obecnie przepisy USO stanowią, że wybór przedmiotu dodatkowego, do którego absolwent przystępuje na egzaminie maturalnym, nie jest zależny od typu szkoły, do której absolwent uczęszczał, ani od przedmiotów, których uczył się w tej szkole (z wyjątkiem absolwentów oddziałów dwujęzycznych, którzy już obecnie mają obowiązek przystąpienia do egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego na poziomie dwujęzycznym jako przedmiotu dodatkowego). Ponieważ przepisy USO regulują tę zasadę wprost tylko w odniesieniu do przedmiotów dodatkowych, część dyrektorów szkół wywodzi z tego, że w przypadku języka obcego nowożytnego jako przedmiotu obowiązkowego absolwent może dokonać wyboru wyłącznie spośród tych języków obcych nowożytnych, których uczył się w szkole w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych (taka zasada obowiązuje w przypadku egzaminu ósmoklasisty). Natomiast w przypadku egzaminu maturalnego, intencją ustawodawcy nigdy nie było takie rozwiązanie. Konieczne jest zatem doprecyzowanie przepisów odnoszących się do wyboru języka obcego nowożytnego na egzaminie maturalnym również jako przedmiotu obowiązkowego.

Doprecyzowanie przepisów dotyczących przystępowania przez absolwentów oddziałów i szkół dwujęzycznych do egzaminu maturalnego

Proponuje się doprecyzowanie, że absolwenci oddziałów i szkół dwujęzycznych przystępują do egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego jako przedmiotu dodatkowego na poziomie dwujęzycznym, z tego języka obcego nowożytnego, którego uczyli się w szkole na poziomie dwujęzycznym i z którego jest przeprowadzany egzamin maturalny – zmiana w art. 44zzd ust. 4a USO (art. 1 pkt 9 lit. a projektu ustawy).

Ponadto zajdą zmiany dotyczące:
- przeprowadzenia egzaminów w części praktycznej egzaminu zawodowego z wykorzystaniem elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego,
- wykorzystania narzędzi elektronicznych do sprawdzania prac egzaminacyjnych zdających część praktyczną egzaminu zawodowego,
- skrócenia terminu umożliwiającego dokonanie wglądu do pracy egzaminacyjnej na egzaminie zawodowym.

Podręczniki

Wydawcy będą musieli zapewnić cyfrowe odzwierciedlenia wszystkich podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego w postaci papierowej (także tych sprzed przed 1 stycznia 2020 r.). Rozwiązanie pozwoli odciążyć tornistry uczniów.

Programy nauczania

Zmienią się warunki dopuszczania programów nauczania do użytku w szkole.

W przypadku, kiedy program wychowania przedszkolnego i programy nauczania do danych zajęć edukacyjnych obejmują treści nauczania, które wykraczają poza zakres ustalony w odpowiedniej podstawie programowej – wymagane będzie wyraźne zaznaczenie tych treści w programie nauczania, dopuszczonym do użytku szkolnego przez dyrektorów szkół. 
Chodzi o to, aby nie przeładowywać szkolnych zestawów programów nauczania.

Rozwiązanie będzie obowiązywać od 1 września 2025 roku.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Projekt przewiduje, że omawiana nowelizacja wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów, które wchodzą w życie z dniem: 

1 stycznia 2025 r.:
art. 1 pkt 2 – dotyczy dofinansowania ze środków Funduszu Pracy kosztów wynagradzania egzaminatorów-weryfikatorów i operatorów pracowni informatycznej na egzaminie zawodowym – termin wejścia w życie wynika z konieczności zastosowania nowych rozwiązań od początku roku budżetowego 2025,
art. 4 pkt 8 – dotyczy zmiany modelu dofinansowania dla pracodawców kosztów kształcenia młodocianych pracowników – termin wejścia w życie wynika z konieczności zastosowania nowych rozwiązań od nowego roku kalendarzowego (2025),
art. 6 pkt 5 i art. 25 – dotyczy maksymalnych limitów wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na zadania związane z przeprowadzaniem egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu zawodowego oraz egzaminów eksternistycznych na lata 2025–2034 – termin wejścia w życie wynika z konieczności zwiększenia aktualnego limitu wydatków od początku roku budżetowego 2025 r.,
art. 6 pkt 6 – dotyczy maksymalnych limitów wydatków z Funduszu Pracy związanych z dofinasowaniem kosztów kształcenia młodocianych pracowników w zawodach ujętych w prognozie zapotrzebowania na pracowników szkolnictwa branżowego na krajowym rynku pracy do projektowanych przepisów w art. 4 pkt 8 projektu ustawy. Dostosowanie polega na aktualizacji odniesień do przepisów projektowanych bez zmiany limitów wydatków z Funduszu Pracy,
art. 24 – dotyczy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników, zgodnie z którym art. 122 ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników w odniesieniu do wniosku, o którym mowa w art. 122 ust. 7, ustawy zmienianej w art. 4 złożonego od dnia 1 stycznia 2025 r. i w kolejnych latach. Do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników przyznawanego na wniosek pracodawcy, o którym mowa w art. 122 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, złożony do dnia 31 grudnia 2024 r., stosuje się przepisy dotychczasowe;

1 września 2025 r.:
art. 1 pkt 5 – dotyczy programów nauczania,
art. 1 pkt 9 i 10 – dotyczy absolwentów oddziałów i szkół dwujęzycznych przystępujących do egzaminu maturalnego.

Źródło: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (druk nr 759) - przebieg procedury legislacyjnej w Sejmie.