Urlopowe kombinacje Polaków: tylko 48% pracowników korzysta z pełnego urlopu, a dwa tygodnie odpoczynku ma 37% zatrudnionych

• Urlop wypoczynkowy – co wynika z przepisów
• Za dużo urlopu?
• Niektórym urlopu jest za mało
• Dwutygodniowy odpoczynek nie dla każdego

Urlop wypoczynkowy – co wynika z przepisów

– Zgodnie z kodeksem pracy każdemu pracownikowi przysługuje coroczny, płatny urlop wypoczynkowy, którego celem jest realna regeneracja. W praktyce jednak sposób korzystania z urlopów w dużej mierze zależy od kultury organizacyjnej, specyfiki branży czy sezonowości pracy. Warto uwzględnić charakterystykę działalności firmy w pracy z polityką urlopową, a zwłaszcza w sposobie planowania urlopów. W niektórych sektorach, szczególnie produkcyjnych czy usługowych, końcówka roku może być okresem wyhamowania, a firmy zachęcają lub wręcz planowo kierują pracowników na urlopy właśnie w czasie świąteczno-noworocznej przerwy. Z kolei w turystyce i gastronomii grudzień to jeden z najbardziej intensywnych momentów w roku, dlatego o wypoczynek w tym czasie bywa najtrudniej. Jednak fakt, że tak duża część pracowników w ogóle nie wykorzystuje przysługujących im dni wolnych, jest sygnałem, że w wielu miejscach wciąż brakuje kultury wspierającej odpoczynek. Tymczasem niewyspani, przeciążeni i zestresowani pracownicy tracą zarówno prywatnie, jak i zawodowo, bo spada ich efektywność, rośnie ryzyko błędów i wypalenia, a w dłuższej perspektywie cierpią na tym także pracodawcy. Istotnym elementem jest znalezienie przestrzeni, w której potrzeby pracodawcy spotykają się z oczekiwaniami pracowników – mówi Alina Smolarek, dyrektorka HR enel-med.

Za dużo urlopu?

Choć urlop wypoczynkowy jest jednym z podstawowych narzędzi dbania o dobrostan pracownika, dane pokazują, że wielu Polaków wciąż nie korzysta z niego w pełni. 48% pracowników deklaruje, że wykorzystuje cały przysługujący im urlop, jednak 34% przyznaje, że nie jest w stanie tego zrobić w ciągu roku. Co więcej, 7% osób nie korzysta z urlopu w ogóle. Wyniki te pozostają niemal identyczne jak rok wcześniej, kiedy także 48% pracowników deklarowało pełne wykorzystanie urlopu, a 35% korzystało z niego tylko częściowo.

Spore różnice w „urlopowaniu” widoczne są, jeśli spojrzymy na wielkość firmy, w jakiej pracują Polacy. W dużych organizacjach (250 pracowników i więcej) 39% zatrudnionych nie wykorzystuje całej puli dni wolnych, podczas gdy w sektorze MŚP odsetek ten wynosi 31%.

Ekspertka HR zwraca uwagę, że w części organizacji wykorzystanie całego urlopu wciąż w Polsce bywa stygmatyzowane. – Pracownik, który planuje pełne 26 dni, postrzegany jest jako mniej obciążony obowiązkami albo mniej zaangażowany. To bardzo niebezpieczny wzorzec, uderzający bezpośrednio w zdrowie psychiczne i fizyczne zespołów. Obserwuję również, że częściej z urlopu korzystają osoby posiadające rodziny, które społecznie mają „przyzwolenie” na odpoczynek, niż osoby samotne, które w większym stopniu obawiają się oceny. Dlatego z punktu widzenia HR konieczne jest nie tylko zapewnienie formalnych procedur, ale przede wszystkim budowanie dojrzałej kultury pracy, w której urlop traktowany jest jako naturalny element dbania o dobrostan – mówi Adriana Rychter, HR poPrawnie.

Niektórym urlopu jest za mało

Raport enel-med „Łączy nas zdrowie 2025” uwidacznia urlopowy paradoks. Duża część Polaków nie wykorzystuje w pełni przysługującego im prawa do urlopu, a jednocześnie chciałaby go jeszcze więcej. Aż 67% badanych chciałoby zwiększenia przysługującej liczby dni urlopowych. Tylko co piąty pracownik (20%) nie odczuwa takiej potrzeby, a 13% nie potrafi zająć jednoznacznego stanowiska. Potrzeba większej liczby dni wolnych jest szczególnie silna wśród osób pracujących w korporacjach. Aż 79% z nich chciałoby dłuższego urlopu, podczas gdy w sektorze MŚP ten odsetek wynosi 62%.

Dwutygodniowy odpoczynek nie dla każdego

Zgodnie z polskim kodeksem pracy, każdy pracownik ma prawo do co najmniej jednego nieprzerwanego, 14-dniowego wypoczynku w ciągu roku. Rzeczywistość pokazuje, że skorzystanie z tego prawa nie wszystkim się udaje. Z badania enel-med wynika, że ponad połowa Polaków deklaruje, że regularnie korzysta z dwutygodniowego urlopu (55%) i wybiera się na taki wypoczynek co roku. Częściej są to pracownicy dużych firm (71%) niż reprezentujący sektor MŚP, gdzie tylko 47% pracowników korzysta z pełnych dwóch tygodni wolnego.

Co trzeci zatrudniony z różnych przyczyn nie wykorzystuje 14-dniowego urlopu (37%). Dotyczy to co piątego pracownika korporacji (22%) i aż co drugiego pracownika mikrofirmy (51%).

– W większych przedsiębiorstwach zdecydowanie więcej uwagi przykłada się formalnych zasad dotyczących urlopów, w tym rekomendacji, by pracownik raz w roku skorzystał z co najmniej 14 dni nieprzerwanego wypoczynku. W mniejszych firmach proces udzielania urlopów bywa znacznie mniej sformalizowany. W sektorze MŚP praca często naturalnie przeplata się z życiem prywatnym, a wiele obowiązków można wykonywać elastycznie. To jednak sprawia, że granica między pracą a odpoczynkiem staje się mniej wyraźna, a pracownicy rzadziej decydują się na dłuższy, w pełni odcięty od pracy urlop, który jest kluczowy dla regeneracji – mówi Alina Smolarek, dyrektorka HR enel-med.

***

Raport „Łączy nas zdrowie 2025” powstał na podstawie wyników badania opinii publicznej zleconego przez enel-med. Badanie zostało przeprowadzone na ogólnopolskim panelu Ariadna na reprezentatywnej grupie badawczej, którą stanowiły osoby aktywne zawodowo w wieku 18 lat i więcej. Próba liczyła N=1088 osoby. Wszystkie kwoty zostały dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Badanie przeprowadzono od 13 do 17 kwietnia 2025 roku. Metoda: CAWI.