Kategorie

Ustawa inwigilacyjna zaskarżona przez Naczelną Radę Adwokacką

Ustawa inwigilacyjna zaskarżona przez Naczelną Radę Adwokacką /fot. Fotolia
Ustawa inwigilacyjna zaskarżona przez Naczelną Radę Adwokacką /fot. Fotolia
Naczelna Rada Adwokacka zaskarżyła do Trybunału Konstytucyjnego tzw. ustawę inwigilacyjną. Adwokatura uważa za niekonstytucyjne jej przepisy dotyczące postępowania tajnych służb z uzyskanymi przez nie materiałami, które zawierają tajemnicę obrończą i adwokacką.

Samorząd adwokacki zaskarżył uchwaloną w styczniu br. nowelizację ustaw o: Policji, Straży Granicznej, kontroli skarbowej, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.

Nowela co do pobierania przez te służby danych telekomunikacyjnych, internetowych i pocztowych oraz prowadzenia przez nie kontroli operacyjnej była wykonaniem wyroku TK z 2014 r. o częściowej niekonstytucyjności zasad inwigilacji. TK zakwestionował m.in. brak zasad niszczenia podsłuchów osób zaufania publicznego.

W noweli zapisano m.in., że jeśli służby w toku np. podsłuchu lub kontroli korespondencji uzyskają informacje będące tajemnicą obrończą, to będą one natychmiast przez nie niszczone. W przypadku innych tajemnic zawodowych (np. zwykłej adwokackiej, czy też dziennikarskiej lub lekarskiej) to sąd ma decydować, czy będą mogły być one wykorzystane w postępowaniu, czy też zniszczone. Wystąpi o to prokurator, który uzyska od służb te materiały. Od zgody sądu na wykorzystanie tajemnicy zawodowej osoba, której ona dotyczy, nie będzie się mogła odwołać (prawo takie ma tylko prokuratura).

Zobacz serwis: Sprawy karne

Podczas prac nad projektem negatywną ocenę zapisu wyrażały m.in. NRA i Krajowa Rada Radców Prawnych. Kwestionowały, że to oficer służb oceni, czy dana informacja jest chroniona tajemnicą.

We wniosku do TK NRA wnosi o uznanie za niekonstytucyjne zapisy noweli odnoszące się do gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji objętych zarówno tajemnicą obrończą, jak i adwokacką. Zdaniem NRA, są one niezgodne z zapisami konstytucji, że "władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym" oraz że "każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania".

NRA podkreśliła, że tajemnica obrończa i adwokacka nie służą ochronie interesów samych adwokatów, ale korzystających z ich usług. "Wiarygodność wykonywania zawodu adwokata opiera się w znacznym stopniu na możliwości zachowania tajemnicy co do tych informacji" - dodano.

Według NRA nowelizacja odchodzi od rygorystycznych zasad ochrony informacji uzyskanych podczas działań operacyjnych wobec obrońcy, bo to służba ocenia, czy zebrane informacje są tajemnicą obrończą. Dodano, że adwokat nie dowie się, że pozyskano wiedzę o faktach nią objętych, a nowela nie przewiduje żadnego mechanizmu uniemożliwiającego danej służbie "faktyczne wykorzystanie chronionych informacji". "Daje to w praktyce możliwość wykorzystania (w wymiarze operacyjnym, chociaż nie procesowym) informacji, które z istoty prawa do obrony powinny być niedostępne dla organów ścigania" - napisano.

We wniosku wyrażono też "zasadniczą wątpliwość" czy poszczególni funkcjonariusze służb mają odpowiednią wiedzę, konieczną dla oceny zakresu pojęcia tajemnicy obrończej. Ponadto, funkcjonariusz nie ma możliwości ustalenia, czy uzyskana korespondencja dotyczy prowadzonej obrony, porady prawnej w sprawie innej niż karna, czy też jest jedynie korespondencją prywatną, nie związaną z wykonywaniem zawodu. "Rzeczywisty charakter korespondencji jest znany wyłącznie stronom, a zwłaszcza adwokatowi - obrońcy" - dodano.

NRA zaznaczyła, że brak pewności poufności kontaktów klienta z jego obrońcą może prowadzić do zatajenia pewnych informacji przed obrońcą, a w konsekwencji - do niemożliwości skutecznej, rzetelnej obrony oskarżonego. "Nie wypowiadając się co do dopuszczalności stosowania działań operacyjnych wobec osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa, NRA uznaje jednak, że całkowita swoboda prowadzenia takich działań wobec obrońców, bez jakiegokolwiek nadzoru wstępnego, narusza prawo do obrony oraz zasadę proporcjonalności" - głosi wniosek.

Zobacz serwis: Prawo karne

Zdaniem NRA niekonstytucyjne są też zapisy co do tajemnicy adwokackiej - nie stanowiącej tajemnicy obrońcy. Tajemnica obrońcy jest bezwzględnie chroniona przez prawo karne. Tajemnicę zawodową adwokata sąd może zaś uchylić na wniosek prokuratora - wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a dana okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Od decyzji sądu adwokat może się zażalić.

Nowela stanowi, że w przypadku uzyskania przez służby tajemnicy adwokackiej, adwokat nie jest uczestnikiem postępowania co do dalszych losów informacji. O tym, czy informacje "są niezbędne dla wymiaru sprawiedliwości a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu" decyduje sąd, na wniosek prokuratora. Na negatywną decyzje sądu zażalić się może tylko organ procesowy. Pozytywna decyzja nie może być zaskarżona przez adwokata, nawet gdy w końcu, dowie się on o wykorzystaniu informacji objętych tajemnicą zawodową - dodano.

"Zarówno kwestia zaliczenia informacji do kategorii tajemnicy zawodowej, jak i nie przyznanie jej takiego statusu jest w swobodnym uznaniu funkcjonariusza" - napisała NRA. "Umożliwienie pełnego dostępu do informacji objętych tajemnicą zawodową adwokata, przy jednoczesnym braku procedury realnej kontroli nad zakresem ingerencji i sposobem wykorzystania tak pozyskanych informacji, stanowi wykraczającą poza zakres zasady proporcjonalności ingerencję w prawo do obrony oraz w prawo ochrony prywatności" - dodano.

Nowelę, przygotowaną przez posłów PiS, Sejm uchwalił 15 stycznia, przy sprzeciwie całej opozycji. Senat przyjął ją bez poprawek 29 stycznia, a prezydent Andrzej Duda podpisał ją 3 lutego.

W lutym, gdy nowela weszła w życie, RPO Adam Bodnar zaskarżył ją do TK. Zarzuty dotyczyły przede wszystkim braku granic czasowych lub nieproporcjonalnie długiego czasu trwania kontroli operacyjnej; ograniczenia tajemnicy zawodowej; nieograniczonego pobierania danych internetowych, telekomunikacyjnych i pocztowych; braku "realnej kontroli" pobierania tych danych oraz braku następczego powiadamiania osoby, której dane były sprawdzane lub pobierane.

Zobacz serwis: Adwokatura

Podczas prac nad projektem sekretarz stanu w KPRM Maciej Wąsik mówił, że "ustawa ogranicza uprawnienia służb, porządkuje je". Odnosząc się do zarzutów, że osoba której tajemnica dotyczy, nie będzie się mogła odwołać od decyzji sądu, dodał, że "tu chodzi o fazę postępowania operacyjnego, które jest niejawne; byłoby niedorzecznością zawiadamiać o tym osobę podsłuchiwaną".

Źródło: PAP

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    19 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.