| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Infor.pl > Prawo > Konsument i umowy > Umowy > Postanowienia ogólne > Miarkowanie kary umownej

Miarkowanie kary umownej

Nawet w przypadku zastrzeżenia wysokiej kary umownej, sąd może zmniejszyć jej wysokość. Nazywa się to miarkowaniem kary umownej. Sąd miarkuje karę umowną, jeśli okaże się, że jest ona rażąco wygórowana, ma niewielki związek z faktyczną realizacją zlecenia, wierzyciel nie poniósł szkody.

Zastrzeżenie kary umownej

Zastrzeżenie kary umownej co do zasady ma mobilizować drugą stronę umowy, aby wywiązała się ze swoich zobowiązań. Zastrzeżenie kary umownej może dotyczyć jedynie obowiązku niepieniężnego, np. terminowego pomalowania ściany czy uszycia sukienki. Częstym błędem jest formułowanie kary umownej w miejsce odsetek w przypadku braku realizacji zobowiązania pieniężnego.

Polecamy: Twój urlop. To Ci się należy! - Kolekcja Poznaj swoje prawa!

Kara umowna może zostać ustanowiona w różnej wysokości, jednakże górna granica kary umownej winna być w umowie jasno określona. W przeciwnym razie w przypadku sporu zapis dotyczący kary umownej może zostać uznany za nieważny.

Miarkowanie kary umownej przez sąd

Nawet w przypadku zastrzeżenia wysokiej kary umownej, sąd może zmniejszyć jej wysokość. Nazywa się to miarkowaniem kary umownej. Sąd miarkuje karę umowną, jeśli okaże się, że jest ona rażąco wygórowana, ma niewielki związek z faktyczną realizacją zlecenia, wierzyciel nie poniósł szkody.

W rozumieniu Sądu Najwyższego miarkowanie kary umownej jest przejawem prawa sądu do ingerencji w stosunki umowne równorzędnych podmiotów, a katalog kryteriów pozwalających na zmniejszenie kary umownej jest otwarty. Oceniając wysokość kary umownej w związku z podniesieniem zarzutu jej miarkowania, z uwagi na jej rażące wygórowanie, należy brać pod uwagę szereg kryteriów, w tym istnienie szkody oraz jej rozmiar. Względy aksjologiczne przemawiają bowiem za tym, że zastrzeżenie kary nie powinno prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela. Szkoda spowodowana niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania determinuje interes wierzyciela chroniony przez zapłatę kary umownej, a przewidziane w art. 484 § 2 KC miarkowanie kary umownej ma przeciwdziałać dysproporcjom między wysokością zastrzeżonej kary umownej a godnym ochrony interesem wierzyciela (IV CSK 621/17 - postanowienie SN - Izba Cywilna z dnia 29-05-2018).

Zdaniem sądu fakt poniesienia szkody nie jest oczywiście warunkiem naliczenia kary umownej, jednakże niewielka wysokość poniesionego uszczerbku lub jego brak, może mieć w okolicznościach konkretnej sprawy wpływ na stopień miarkowania kary. Podkreślenia wymaga, że miarkowanie kary umownej należy do sfery uznania sędziowskiego (I ACa 608/17 - wyrok SA Kraków z dnia 03-11-2017).

Żądanie zmniejszenia kary umownej

Sąd nie miarkuje kary z urzędu, dlatego pozwany dłużnik musi w tej materii złożyć odpowiedni wniosek. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach, np. wyrok SA w Szczecinie z dnia 5.12.2017 r., sygn. akt I ACa 590/17, w którym sąd wskazał, że przewidziane w art. 484 § 2 Kodeksu cywilnego uprawnienie dłużnika do żądania zmniejszenia kary umownej jest materialnoprawnym środkiem jego obrony przed żądaniem wierzyciela zapłaty tej kary. Skorzystanie z tego środka obrony zależy od woli dłużnika. Jeżeli dłużnik chce z uprawnienia tego skorzystać musi złożyć w tym przedmiocie określone oświadczenie woli, które, zgodnie z art. 60 Kodeksu cywilnego, może być wyrażone przez każde zachowanie, byleby ujawniło jego wolę w dostatecznie zrozumiały dla wierzyciela sposób. Jeżeli dojdzie do procesu sądowego, w którym wierzyciel żąda zasądzenia kary umownej, żądanie dłużnika miarkowania tej kary musi przybrać odpowiednią formę procesową - zarzutu procesowego miarkowania kary umownej. Skoro bowiem miarkowanie kary umownej jest dopuszczalne tylko na żądanie dłużnika, sąd nie może w tym zakresie działać z urzędu.

Czytaj także

Data publikacji:

Ekspert:

Małgorzata Pundyk-Glet

dr nauk prawnych

Źródło:

INFOR

Zdjęcia

Kara umowna może zostać ustanowiona w różnej wysokości, jednakże górna granica kary umownej winna być w umowie jasno określona./Fot. Shutterstock
Kara umowna może zostać ustanowiona w różnej wysokości, jednakże górna granica kary umownej winna być w umowie jasno określona./Fot. Shutterstock

PPK dla pracownika24.90 zł

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Radców Prawnych Zdanowicz i Wspólnicy Sp.K.

Profesjonalista w zakresie szeroko rozumianego prawa gospodarczego i cywilnego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »