Nieruchomość, Prawo budowlane

Zgodnie z interpretacją Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB) z dnia 10 lutego 2026 r. – kompostownik ogrodowy, służący do okresowego gromadzenia odpadków roślinnych, należy uznać za obiekt małej architektury, który – w myśl art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – stanowi obiekt budowlany. Czy w związku z powyższym – posadowienie na swojej nieruchomości kompostownika, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej?

W mediach pojawiają się co jakiś czas informacje trwożące mieszkańców bloków, którzy postanowili zabudować sobie balkon. Czy faktycznie muszą się bać, że nie wystąpili o pozwolenie na budowę, czy rozbudowę? Czy muszą obawiać się nakazu usunięcia tej zabudowy (rozbiórki) na własny koszt? Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrażonym w cytowanym niżej wyroku - zabudowa balkonu witryną szklaną w ramach PCV nie daje podstaw do kwalifikacji robót do rozbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane. NSA uznał, że tego typu konstrukcji nie regulują wprost przepisy Prawa budowlanego. A zatem - zdaniem sądu - nie trzeba występować o pozwolenie na budowę ani zgłaszać takich prac do nadzoru budowlanego. Ponadto § 14a ust. 2 rozporządzenia MSWiA w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych dopuszcza wprost instalowanie na budynku mieszkalnym wielorodzinnym urządzeń związanych z użytkowaniem budynku lub mieszkania, jak: kraty, żaluzje, rolety, zabudowy balkonów i loggii. Jak rozumie tę kwestię Ministerstwo Rozwoju i Technologii, do którego właściwości należy m.in. nadzór architektoniczno-budowlany - uzyskaliśmy stanowisko resortu w tym zakresie.

Zadaszenie przydomowego tarasu to praktyczne rozwiązanie, dzięki któremu można spędzać czas na świeżym powietrzu, we własnym ogrodzie, również podczas niepogody, a w słoneczne i upalne dni może ono dodatkowo pomagać w utrzymaniu komfortowej temperatury wewnątrz domu (dzięki większej powierzchni zacienienia). Czy jednak taki dach nad tarasem, można wykonać bez uprzedniego uzyskania wymaganych zgód administracyjnych (takich jak decyzja o pozwoleniu na budowę czy decyzja o warunkach zabudowy) oraz bez dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej? Wszystko zależy przede wszystkim od powierzchni tarasu, nad którym wykonywane będzie zadaszenie, jak również powierzchni samego dachu. Przed poczynieniem takiej inwestycji – lepiej zatem dokładnie sprawdzić przepisy prawa budowlanego, ponieważ samowola budowlana, jaką jest wykonanie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia – to spory koszt dla właściciela nieruchomości.

Na najbliższe dni, w całej Polsce, prognozowane są ekstremalnie wysokie temperatury. W związku z tym, że to dopiero początek tegorocznego lata – wiele osób, którym doskwiera upał, może rozważać montaż klimatyzacji w domu lub mieszkaniu (jeżeli jeszcze jej nie posiadają). Warto zatem mieć świadomość, że przepisy prawa budowlanego nie są w tym temacie zupełnie obojętne. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, jeżeli klimatyzacja ma zostać zamontowana w budynku wielorodzinnym.

Od 13 czerwca 2025 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad nowym rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które ma wprowadzić obowiązek wyposażania budynków mieszkalnych wielorodzinnych, które posiadają trzy lub więcej kondygnacji w dźwig osobowy (czyli – w windę). W odpowiedzi na uwagę zgłoszoną przez Krajową Radę Izby Architektów RP w ramach opiniowania ww. projektu – resort, będący autorem ww. projektu, poinformował jednak, że od powyższego wymogu będzie można odstąpić.

W drugim kwartale br. spadł popyt na nowe mieszkania wobec początku roku - wynika z danych BIG DATA RynekPierwotny.pl. W tym czasie sprzedaż najbardziej spadła w Łodzi, Trójmieście i we Wrocławiu. Ceny mieszkań w większości metropolii pozostały stabilne.

Przy zakupie lokalu lub domu, trzeba zwracać uwagę na legalność wykonanych prac budowlanych. Samowola oznacza bowiem problem dla nowego właściciela - ostrzega Leszek Markiewicz, prowadzący agencję nieruchomości w Warszawie, NieruchomosciSzybko.pl.

Jednym ze skutecznych sposobów na poradzenie sobie z nadmiarem wód opadowych (i jednocześnie na oszczędność wody, z korzyścią dla przydomowego ogrodu) jest montaż, w obrębie własnej nieruchomości, zbiornika retencyjnego na deszczówkę. Czy jednak taki zbiornik na deszczówkę, można wykonać bez uprzedniego uzyskania wymaganych zgód administracyjnych (takich jak decyzja o pozwoleniu na budowę czy decyzja o warunkach zabudowy) oraz bez dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej? Wszystko zależy przede wszystkim od jego pojemności, a przepisy prawa budowlanego w tym zakresie zmieniły się 7 stycznia 2026 r. Przed poczynieniem takiej inwestycji – warto zatem dokładnie sprawdzić przepisy prawa budowlanego.

Rozliczenia związane z bezumownym korzystaniem z nieruchomości mogą budzić wątpliwości w zakresie ich odpowiedniej kwalifikacji. Spółki często stoją przed pytaniem czy wynagrodzenie za korzystanie z takiej nieruchomości należy uznać za wynagrodzenie za świadczenie usług czy też uzyskane pieniądze będą stanowić odszkodowanie za korzystanie z gruntu bez umowy. Dyrektor KIS wskazał w swojej interpretacji, że nawet w przypadku, w którym Spółka otwarcie sprzeciwia się korzystaniu z gruntu i wzywa do wydania gruntu, korzystanie z gruntu może być dorozumianie zakwalifikowane jako świadczenie usług.

Choć zadaszenie miejsca postojowego wydaje się nieskomplikowane od strony technicznej – zdecydowanie nie jest takie w świetle prawa budowlanego i w praktyce – wiele wiat (zarówno tych samochodowych, jak i przeznaczonych do przechowywania drewna, czyli tzw. drewutni) znajdujących się przy polskich domach, posadowionych jest niezgodnie z przepisami i może zostać zakwalifikowanych jako samowola budowlana, która może znacznie uszczuplić portfel właściciela takiej wiaty. Zabronione jest zwłaszcza „stawianie” wiat w zbyt bliskiej odległości od granicy nieruchomości i okien domu sąsiada (co bywa w Polsce częstą praktyką).

Przepisy prawa budowlanego są na tyle rozbudowane, a ograniczenia w wykonywaniu prawa własności obostrzone tak, że można już zapomnieć o powiedzeniu „wolnoć Tomku w swoim domku”. Przepisy dotykają też zasad stawiania ogrodzeń. Szczególnie ważne są też zasady dotyczące stawiania ostro zakończonych płotów. Jakie zasady obowiązują tej wiosny?

Po roku od nowelizacji przepisów o podatku od nieruchomości sytuacja ogrodzeń nadal budzi wątpliwości, choć obecnie są inne niż na początku 2025 roku. W sprawie wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Do jakich doszedł wniosków?

Trwa wiosna, a wraz z nią mieszkańcy budynków wielomieszkaniowych rozpoczęli aktywne użytkowanie balkonów. Rozpoczęło się sadzenie roślin i suszenie prania, a niektórzy zastanawiają się, czy nie aby nie należy przeprowadzić remontu. Trzeba przy tym pamiętać, co wolno na balkonie, a czego nie.

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą wszelkimi sposobami starają się udowadniać, że ich nieruchomości nie są związane z jej prowadzeniem. To pozwala im istotnie zmniejszyć obciążenia podatkowe. Jednak organy podatkowe i sądy nie mają wątpliwości jak postępować.

Rynek najmu w Polsce wyraźnie przyspieszył, ale jednocześnie stał się znacznie bardziej wymagający dla właścicieli mieszkań. Liczba zapytań o najem wzrosła, ale równolegle rośnie też liczba ofert. Oznacza to, że choć popyt jest wysoki, konkurencja na rynku najmu staje się coraz większa.

Wojna w Ukrainie zmieniła sposób, w jaki myślimy o bezpieczeństwie. Obrazy zbombardowanych osiedli, zrujnowanych domów jednorodzinnych i rodzin, które w kilka minut tracą wszystko, przestały być abstrakcją. Stały się codziennością tuż za naszą granicą. Rekordowe jak nigdy poczucie zagrożenia wojną powoduje, że Polacy coraz częściej decydują się na budowę prywatnego schronu. A rząd wychodzi im naprzeciw upraszczając od początku 2026 roku przepisy administracyjne.

Podejmując decyzję o ustawieniu na terenie firmy jakiegokolwiek obiektu, warto zawczasu rozważyć, czy posiada on cechy budowli w rozumieniu podatku od nieruchomości. Zdarza się bowiem, że instalacje, które mają mieć głównie walory estetyczne, pociągają za sobą konieczność zapłaty niemałego podatku.

Niektóre osoby mogą mieć pomysł na powiększenie swojego mieszkania poprzez włączenie do niego części korytarza. Taka zmiana bez zgody sąsiadów kończy się źle.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii poinformowało w komunikacie, że 7 stycznia 2026 r. wchodzi w życie większość przepisów nowelizacji Prawa budowlanego oraz niektórych innych ustaw. Ta nowelizacja ma uprościć proces budowlany (tj. formalności prawno-administracyjne związane z inwestycją budowlaną. Więcej inwestycji będzie mogło być realizowanych bez pozwolenia na budowę a nawet bez zgłoszenia.

Co zmieniło się w 2025 r. w prawie budowlanym i nieruchomościach? Czy można ocenić je pozytywnie? Przedstawiamy komentarz Marcina Nosińskiego, eksperta BCC ds. prawa budowlanego i nieruchomości, przewodniczącego Komisji Budownictwa BCC.

Sprzedaż nieruchomości rzadko przegrywa z powodu braku kupujących – znacznie częściej przez błędy popełnione jeszcze zanim oferta trafi na rynek. Niewłaściwa cena, brak strategii i nieprzygotowany stan prawny mogą kosztować właściciela nie tylko pieniądze, ale i bezpieczeństwo całej transakcji. Dlatego skuteczna sprzedaż to nie przypadek, lecz proces wymagający profesjonalnego zarządzania od pierwszej decyzji.

W dniu 4 grudnia 2025 r. Sejm zakończył proces legislacyjny i przyjął ustawę upraszczającą procedury budowlane po uwzględnieniu poprawek Senatu. Chodzi o ustawę z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta czeka obecnie na podpis Prezydenta RP.

W prawie budowlanym funkcjonują pojęcia rozbudowy oraz nadbudowy. Sprawdzamy, czy różnice między nimi są tak oczywiste, jak można by sądzić.

Pierwszym krokiem w rozwiązywaniu sporów budowlanych będą mediacje, na które sąd będzie miał obowiązek skierować obie strony przed posiedzeniem przygotowawczym bądź też przed pierwszą rozprawą. Przepisy wprowadzające nowe procedury wejdą w życie już 1 marca 2026 roku.

Czy zbiorniki i silosy wykorzystywane w procesach produkcyjnych mogą być traktowane jako budowle podlegające opodatkowaniu, czy jedynie jako urządzenia techniczne? Najnowsze orzecznictwo, w tym wyrok NSA z 7 października 2025 r. (sygn. III FSK 738/24), wskazuje, że nawet, gdy obiekty te służą procesom technologicznym, ich podstawowa funkcja i konstrukcja kwalifikują je jako budowle, co przekłada się na konieczność opodatkowania ich podatkiem od nieruchomości.