Zachowek, Darowizna

Uznanie za niegodnego dziedziczenia i wydziedziczenie mają podobne skutki i zdarza się, że są mylone. Trzeba jednak wiedzieć, iż to odmienne instytucje prawa spadkowego. Czym się różnią? Jakie są aktualne przepisy?

W artykule przedstawiam przykład (za wyrokiem sądu) obliczania zachowku dla rodziny, w której spadkodawca miał trójkę dzieci i trójkę wnuków. Córka przejęła mieszkanie po ojcu na podstawie testamentu, pozostałe dzieci (i wnuki) nie otrzymali nic. Wnuki (3 osoby) dziedziczą dlatego, że ich ojciec (syn zmarłego spadkobiercy) także zmarł. Jak sąd obliczył zachowek? Przedstawiam to krok po kroku.

Wiele osób jest przekonanych, że darowizna od przyjaciela, partnera czy dalszego krewnego nie rodzi żadnych obowiązków wobec fiskusa. To błąd. W przypadku osób spoza najbliższej rodziny podatek może pojawić się już po przekroczeniu stosunkowo niskiego limitu, a urząd skarbowy bierze pod uwagę także wcześniejsze wpłaty z ostatnich pięciu lat. Sprawdź, kiedy trzeba zgłosić darowiznę i ile może kosztować przeoczenie tego obowiązku.

Czy pieniądze z kopert ślubnych trzeba zgłaszać do skarbówki? Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał jasną interpretację. Nowożeńcy mogą odetchnąć z ulgą, jeśli kwoty od pojedynczych gości nie przekraczają ustawowych limitów, nie ma obowiązku płacenia podatku ani składania dokumentów do urzędu.

Darowizny dokonywane między członkami najbliższej rodziny są objęte preferencjami podatkowymi. I choć dla większości osób jasne jest to, że gdy podarują coś dzieciom czy wnukom, to niekoniecznie będą musieli zapłacić podatek, to jednak pojawia się pytanie, co z podatkiem od pieniędzy przekazywanych rodzicom i dziadkom? Możliwych komplikacji jest wiele.

Scheda spadkowa i zachowek to dwie różne instytucje pojęcia prawa spadkowego. Scheda chroni przed darowiznami za życia spadkodawcy, które krzywdzą innych spadkobierców (np. ojciec za życia wyróżnił darowizną córkę krzywdząc syna). Scheda nie działa przy zachowku. Przy zachowku darowizny za życia spadkodawcy krzywdzące finansowo rodzinę uwzględnia się przy pomocy innych przepisów niż o schedzie (art. 993. § 1 k.c.)

Kto obejmie spadek z ustawy, gdy w małżeństwie nie ma dzieci? Czy dobrym rozwiązaniem jest tzw. testament wzajemny? Co z zachowkiem? To ważne pytania, które często zadają sobie małżonkowie. Jakie są odpowiedzi?

Zgodnie z polską ustawą o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy przy nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny ciąży na nabywcy. W przypadku darowizny pieniężnej istotne znaczenie ma moment wykonania darowizny, a jeżeli nabycie następuje w częściach – obowiązek podatkowy powstaje odrębnie w odniesieniu do poszczególnych części.

Jak uniknąć podatku od darowizn? Kiedy darowizna jest zwolniona z podatku? Jakie grypy podatkowe zostały określone przez ustawodawcę? Jakie aktualnie kwoty wolne obowiązują, a także, jakie są stawki podatku od darowizn? Poznaj szczegóły!

W świecie platform internetowych, gdzie granica między wsparciem a wynagrodzeniem bywa cienka jak nigdy wcześniej, pojawiła się interpretacja, która może wywrócić do góry nogami sposób twojego myślenia o napiwkach i darowiznach. Sprawa dotyczy osoby fizycznej działającej w modelu nierejestrowanym, która otrzymywała środki od internautów zarówno w formie subskrypcji, jak i dobrowolnych wpłat (tipów).

Wiele osób obawia się, że przelew z prywatnego konta na wspólny rachunek z małżonkiem może zostać uznany za darowiznę. Nowa interpretacja Krajowej Informacji Skarbowej rozwiewa te wątpliwości i wskazuje, kiedy taka operacja jest całkowicie neutralna podatkowo oraz nie wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego.

Wiele osób żyjących w związkach nieformalnych decyduje się na budowę domu na działce jednego z partnerów z myślą o wspólnym tam zamieszkiwaniu. Wzniesiony ze wspólnych pieniędzy dom stanowi część składową gruntu zgodnie z treścią art. 47 kodeksu cywilnego, a więc w całości własność tego z nich, do którego należy działka. W przypadku rozpadu związku pojawia się problem wzajemnych rozliczeń poczynionych w ten sposób nakładów przez partnera niebędącego właścicielem nieruchomości. Niejednokrotnie dodatkowo rozliczenie to rodzi niepewność co do skutków podatkowych jak wywołuje ów zwrot równowartości tych nakładów.

Samo pominięcie bliskiej osoby w testamencie nie wystarczy, żeby pozbawić ją zachowku. Obowiązujące przepisy przewidują jednak sytuacje, w których roszczenie o zachowek może w ogóle nie powstać albo jego dochodzenie będzie wyłączone. Zasady te dotyczą przede wszystkim dzieci i dalszych zstępnych, małżonka oraz – w określonych przypadkach – rodziców spadkodawcy i obowiązują już obecnie.

Dostałeś walutę wirtualną w darowiźnie i chcesz ją sprzedać? Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że jej wartość rynkowa z dnia darowizny, wykazana w formularzu SD-Z2, nie jest u obdarowanego kosztem nabycia. Jeżeli podatnik nie ma innych kosztów dotyczących walut wirtualnych – ani bieżących, ani przeniesionych z poprzednich lat – może zapłacić 19-proc. PIT praktycznie od całej ceny sprzedaży, nawet gdy wartość aktywa od dnia darowizny się nie zmieniła.

Osoba korzystająca z MOPS otrzymuje darowiznę albo spadek. MOPS wtedy reaguje i zabiera wcześniej przyznane (przed spadkiem/darowizną) świadczenia. Taka sytuacja spotkała naszego Czytelnika, który napisał do nas list: „Czy OPS ma prawo zabrać wszystkie świadczenia ze względu na to, że otrzymałem od brata 206 000 zł za mieszkanie własnościowe po zmarłych rodzicach?”. Darowizna kwoty 206 000 zł spowodowała u niego utratę świadczeń z MOPS. Wydaje się logiczne. Nagle do jego majątku wpłynęło 206 000 zł. I są przepisy odpowiednie w tej sytuacji. Po co więc nowelizacja i dodatkowe uprawnienia dla MOPS? Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że chodzi o doprecyzowanie już obowiązujących przepisów. Dziś w przypadku stwierdzenia występowania rażącej dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu przedstawioną w MOPS (np. 500 zł miesięcznie) a sytuacją majątkową osoby lub rodziny (polepszoną darowizną mieszkania wartego 400 000 zł), nie działają przepisy o cofnięciu świadczeń z MOPS. Dlatego art. 12 ustawy o pomocy społecznej ma umożliwić uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia z MOPS, co ma na celu zwiększenie spójności i skuteczności stosowania przepisów ustawy.

Sądy administracyjne uznają, że przekazanie darowizny bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego – np. dewelopera – nie powinno pozbawiać prawa do zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny. Rzecznik Praw Obywatelskich krytykuje praktykę fiskusa i apeluje o zmianę podejścia, wskazując, że obecna interpretacja prowadzi do nierównego traktowania podatników.

Zbiórki internetowe stały się dla wielu rodzin jedyną szansą na sfinansowanie kosztownego leczenia. Wraz z pieniędzmi pojawia się jednak pytanie, którego boją się organizatorzy: czy od zebranych setek tysięcy złotych trzeba zapłacić podatek od darowizn?

W dniu 26 czerwca 2026 r. do podpisu Prezydenta zostały przekazane rządowe projekty ustaw – o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz zawierająca przepisy wprowadzające ww. regulację. Na ich podstawie zupełnie nowa kategoria osób, które zawrą ze sobą umowę cywilnoprawną u notariusza – będzie mogła korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Pełnomocniczka rządu do spraw równości, ministra Katarzyna Kotula podkreśliła, że jest gotowa na merytoryczną rozmowę z Pałacem Prezydenckim na temat ww. ustaw.

Wpłaty od darczyńców, których można zidentyfikować, są traktowane jak darowizny. Jeżeli kwoty otrzymane od poszczególnych osób mieszczą się w ustawowych limitach, beneficjent nie zapłaci podatku od spadków i darowizn ani nie złoży SD-3. Problem zaczyna się przy wpłatach anonimowych. Fiskus nie uznaje ich za darowizny, co zgodnie z utrwalającą się linią interpretacyjną – może oznaczać konieczność rozliczenia ich w PIT.

Prawo dyskryminuje część seniorów, którzy w zamian za dożywotnią opiekę chcą przenieść prawo do swojego mieszkania. O zmianę przepisów apelują notariusze. Resort sprawiedliwości nie mówi „nie” – podaje „Rz".

Rodzinne darowizny od lat uchodzą za jedną z najbezpieczniejszych form przekazywania majątku. Wielu Polaków jest przekonanych, że jeśli pieniądze przekazuje matka, ojciec, dziecko czy rodzeństwo, a cała operacja jest uczciwa, udokumentowana i zgłoszona do urzędu skarbowego, to zwolnienie z podatku jest praktycznie gwarantowane. Najnowsza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej pokazuje jednak, że rzeczywistość może wyglądać zupełnie inaczej.

Mąż dostał od rodziców darowiznę pieniężną, a za te pieniądze małżonkowie chcą kupić działkę i postawić dom – do majątku wspólnego. Czy po stronie żony powstaje podatek od spadków i darowizn i czy będzie musiała złożyć formularz SD-Z2? Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 11 czerwca 2026 r. uznał, że nie. Wyjaśniamy, dlaczego finansowanie majątku wspólnego z majątku osobistego jednego z małżonków nie jest darowizną na rzecz drugiego małżonka.

Wsparcie finansowe dzieci na start w dorosłość to dla wielu rodziców naturalny krok. Niestety, w świetle przepisów skarbowych, nawet darowizna wewnątrz najbliższej rodziny może stać się pułapką. Jeśli nie dopełnisz jednego, kluczowego formalizmu, fiskus uzna Twoje pieniądze za "nieujawnione źródło przychodów" i nałoży karno-sankcyjną stawkę podatku. Jak bezpiecznie przelać pieniądze dziecku?

Zwolniona z podatku darowizna przekazana na przykład przez rodziców dzieciom może się skończyć kłopotami ze skarbówką. Okazuje się, że tak, ponieważ fiskus bardzo rygorystycznie podchodzi do spełnienia warunków formalnych. W przypadku ich niedopełnienia urząd może zakwestionować zwolnienie i naliczyć podatek wraz z odsetkami, a w niektórych sytuacjach także zastosować sankcyjną stawkę podatku.

Poszkodowani w powodzi z 2024 roku będą mogli dłużej korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Sejm skierował rządowy projekt nowelizacji do dalszych prac w komisji, a poparcie dla zmian zadeklarowały wszystkie kluby i koła parlamentarne. Nowe przepisy mają pomóc tysiącom rodzin, które wciąż odbudowują domy i infrastrukturę po ubiegłorocznej katastrofie.