Kategorie

Zasada załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki

Karolina Muzyczka
Doktor nauk prawnych; adiunkt w Kolegium Jagiellońskim - Toruńskiej Szkole Wyższej w Toruniu; ekspert w dziedzinach: postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne, egzekucyjne postępowanie administracyjne
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniach odwoławczych, w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania./Fot. Shutterstock
fot. Shutterstock
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Terminy załatwienia spraw

Reklama

Organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Zgodnie z § 2 tego artykułu niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogły być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęciem postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, przed którym toczy się postępowanie. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniach odwoławczych, w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie z § 3a. załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. W myśl art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

W myśl art. 36. § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z art. 36 § 2 k.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Strona, której sprawa nie została rozpatrzona w terminie ustawowym lub w terminie wyznaczonym, ma prawo wnieść zażalenie do organu wyższej instancji.

Polecamy: Seria 5 książek. Poznaj swoje prawa!

Przesłanki złożenia ponaglenia

Ponaglenie należy złożyć w trybie art. 37 k.p.a. na nieterminowe załatwienie sprawy tzw. bezczynność organu, przekroczenie terminu lub nie niedopełnienie wymagalnych formalności, co powoduje, że organ jest zwłoce, do organu wyższego stopnia. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 1999 r. stwierdzając, że „organ administracji publicznej pozostaje bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji”. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1999 r. sygn. akt. I SAB 60/99). Strona może je złożyć w sytuacji, gdy uzna, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie jest zasadne. W związku z powyższym organ wyższego stopnia poweźmie wiadomość o niezałatwieniu spraw w terminie przez podległy mu organ administracyjny. Zażalenie, o którym mowa, jest jednym zażaleniem przewidzianym przez K.p.a., które przysługuje nie na postanowienie, ale na milczenie organu. Ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie jest specyficznym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu administracyjnym i podatkowym. Ich przedmiotem nie jest, bowiem postanowienie organu administracji, lecz służą one kwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy albo stanowią zaskarżenie wykonania postanowienia organu o wyznaczeniu drugiego terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a., art. 140 § 1 o.p.). Z tego względu przepisy art. 141-144 k.p.a. o zażaleniach powinny być do nich stosowane odpowiednio. Wewnątrzadministracyjne środki prawne nie pozostają w dyspozycji strony w przypadku bezczynności ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego (dalej: SKO), ponieważ nad tymi organami nie ma organów wyższego stopnia.

Organ wyższego stopnia, uznając zażalenie/ponaglenie za uzasadnione, powinien wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy i jednocześnie zarządzić wyjaśnienie powodów zwłoki, ustalenie osób winnych jej powstania oraz nakazać wprowadzenie środków, które wyeliminują powstawanie zwłoki w przyszłości (art. 37 § 1 i 2 k.p.a.). Zażalenie należy uznać za uzasadnione w każdym przypadku, gdy zostanie stwierdzony upływ terminu załatwienia sprawy, przy jednoczesnym braku okoliczności niezależnych od organu, a wymienionych w art. 35 § 5 k.p.a. Oznacza to, że może być ono wniesione w każdym czasie po upływie terminu, jaki ma organ na załatwienie sprawy (ustawowego lub wyznaczonego w trybie art. 36 k.p.a.), jeżeli strona jest przekonana, że organ pozostaje w zwłoce. Z uregulowania tego płynie wniosek, że to do strony należy decyzja, czy zażalenie wnieść natychmiast po upływie terminu wskazanego w ustawie, czy dopiero po upływie terminu wskazanego przez organ. Wnosi się je do organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a. Ponaglenie to środek procesowy służący stronie do zwalczania bezczynności organu podatkowego. Pojęcie to trafniej określa istotę tego środka prawnego niż termin "zażalenie", o którym mowa w art. 37 k.p.a. Niemniej zasady i tryb stosowania ponaglenia w postępowaniu podatkowym są analogiczne do tych, które zostały omówione w odniesieniu do zażalenia na bezczynność. Dodać jedynie należy, że istotnej modyfikacji uległo uregulowanie dotyczące wskazania organu właściwego do rozpoznania ponaglenia. Ogólna reguła, że organem właściwym jest organ podatkowy wyższego stopnia (art. 141 § 1 pkt. 1 o.p.), została uzupełniona przez regulację przypadku szczególnego (art. 141 § 1 pkt 2 o.p.), z której wynika, że w przypadku bezczynności Ministra Finansów w sprawach przez niego rozpoznawanych, tak w pierwszej, jak i w drugiej instancji, organem właściwym do rozpoznania ponaglenia będzie on sam, ponieważ art. 13 § 3 o.p. z samą ogólną pozycją procesową tego organu jako odwoławczego, a nie z jego czynnościami w danym postępowaniu w konkretnej sprawie podatkowej, wiąże status organu wyższego stopnia i związane z nim uprawnienia nadzorcze. Tym przypadkiem szczególnym nie objęto SKO. Płynie stąd wniosek, że na bezczynność SKO w sprawach podatkowych rozpoznawanych w drugiej instancji ponaglenie nie przysługuje, ponieważ nie ma nad nim organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 13 § 3 o.p. To zróżnicowanie pozycji ministra i SKO (odmiennie niż w k.p.a.) nie znajduje, moim zdaniem racjonalnego uzasadnienia, może być natomiast powodem pewnych perturbacji dla podatnika.

Konsekwencje prawne wobec pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie

Reklama

Konsekwencje, które można wyciągnąć wobec pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, wymienia art. 38 k.p.a. Sprowadzają się one do możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej, a nawet innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa. W grę wchodzi tu odpowiedzialność cywilna i karna. Z odpowiedzialnością cywilnoprawną będziemy mieli do czynienia wtedy, gdy w wyniku niezałatwienia sprawy w terminie strona poniesie szkodę, a organ administracji będzie zobowiązany do jej naprawienia, a następnie wystąpi z roszczeniami regresowymi wobec pracownika art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (k.c.) (t. j. 2020, poz. 875.). Odpowiedzialność karna zaistnieje wtedy, gdy niezałatwienie sprawy w terminie nastąpiło w wyniku przyjęcia korzyści majątkowej przez pracownika.

Kodeks nie określa, jak należy postąpić w przypadku uznania zażalenia za nieuzasadnione. Podzielam pogląd, że w takiej sytuacji organ powinien w formie postanowienia orzec, że zażalenie nie zostało uwzględnione.

Bibliografia:

  1. K. Muzyczka, Ochrona jednostki przed bezczynnością organu publicznego w Polsce, „Państwo prawne” Nr 1(5)15 Warszawa 2015;
  2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego, t. j. Dz. U. z 2020 r., poz., 1298, dalej k.p.a.
  3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, t. j. 2020, poz. 875., dalej: k.c.;
  4. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, t. j. 2020, poz. 1325, dalej o.p.;
  5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1999 r. sygn. akt. I SAB 60/99.

Polecamy serwis: Postępowanie administracyjne

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    6 maja 2021
    Zakres dat:

    Rzecznik TSUE o polskim systemie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów

    Według opinii rzecznika generalnego TSUE trybunał powinien orzec, iż polskie prawo w sprawie systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów jest sprzeczne z prawem unijnym.

    Bezpieczne hasło - czyli jakie?

    Bezpieczne hasło jest pierwszą linią obrony przed cyberprzestępcami. Jak skutecznie tworzyć hasło i nie dać się hakerom?

    Szczepienia w zakładach karnych - projekt

    Szczepienia w zakładach karnych zakłada projekt rozporządzenia, który przygotowało Ministerstwo Zdrowia. To nie jedyne miejsce, o które zostanie rozszerzony katalog miejsc, w których będą wykonywane szczepienia.

    SMS-y z pytaniem o alimenty nękaniem? SN uchylił wyrok

    SMS-y z pytaniem o alimenty zostały przez męża uznane za nękanie. Zdaniem Sądu Najwyższego nie można bez wątpliwości uznać, iż doszło do popełnienia występku.

    Zadłużeni emeryci. Co mogą zrobić w ciężkiej sytuacji finansowej?

    Emeryci znajdują się w coraz gorszych sytuacjach finansowych. Według danych Krajowego Rejestru Długów, zadłużonych w tej grupie przybywa.

    Po roku większa liczba bezrobotnych – porównanie [TABELA]

    Liczba bezrobotnych w Polsce w 2021 r. wzrosła w porównaniu do roku ubiegłego. Jak wygląda porównanie w poszczególnych województwach?

    Z jakich wydatków zrezygnują konsumenci w II kwartale 2021 r.?

    Wydatki zakupowe planuje ograniczyć 40% Polaków. Z deklaracji konsumentów wynika, że głównym powodem ograniczeń są rosnące ceny.

    Rejestracja na szczepienie COVID - 4 sposoby

    Rejestracja na szczepienie COVID może odbyć się na 4 sposoby - infolinia, online, SMS i kontakt z konkretnym punktem szczepień. Jak zapisać się na szczepienie?

    Od osób starszych łatwiej wyłudzić dane osobowe

    Osoby po 45. roku życia są bardziej podatne na wyłudzenie danych osobowych. Tak wynika z raportu przeprowadzonego pod patronatem UODO.

    Karta EKUZ z dłuższym terminem ważności

    Karta EKUZ ma dłuższy termin ważności. Nowe zasady obowiązują od 28 kwietnia 2021 r. Co się zmieniło?

    Fałszywe e-sklepy w pandemii częstym problemem

    Na fałszywy e-sklep w pandemii nietrudno się natknąć. Czy potrafimy je rozpoznawać?

    Jak nocować w lesie w 2021 r.?

    Jak nocować w lesie? Od 1 maja 2021 r. można wybrać jedno z ponad czterystu nadleśnictw, realizujących program „Zanocuj w lesie”.

    Skrócenie izolacji dla chorych z COVID-19 – projekt zmian

    Skrócenie izolacji dla chorych z COVID-19 zakłada aktualnie rozpatrywany projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia. Co to może oznaczać dla pacjentów?

    Wyrok TSUE w sprawie kredytów frankowych

    TSUE wydał wyrok w sprawie kredytów we frankach szwajcarskich. Jakie stanowisko zajął trybunał?

    Majówka - czego unikać? [ranking szkód]

    Majówka wyróżnia się większą ilością zgłaszanych szkód. Co może się przytrafić podczas długiego weekendu?

    Na co emeryci wydadzą trzynastki?

    Z danych GUS wynika, że comiesięczne wydatki emeryta pochłaniają średnio ¾ dochodów. Na co warto przeznaczyć trzynastą emeryturę, by zadbać o swoje bezpieczeństwo finansowe?

    Zasady kwarantanny granicznej po majówce

    Zasady kwarantanny granicznej po majówce nie zmienią się . Nadal obejmowani nią będą wszyscy przekraczający granicę Polski - przybywający zarówno z państw Strefy Schengen, jak i pozostałych.

    Spis powszechny – loteria

    Spis powszechny i loteria? To możliwe w przypadku samospisu. Podpowiadamy co i jak można wygrać.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnych - co się zmieni?

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnych ma być łatwiejsze do uzyskania. Czy nowe przepisy rozwieją dotychczasowe wątpliwości?

    Obostrzenia maj 2021

    Obostrzenia na maj 2021 r. zostały przedstawione podczas środowej konferencji prasowej. Które branże zostaną otwarte?

    Problematyka żołnierza OT na gruncie Kodeksu karnego

    Czy żołnierze OT są funkcjonariuszami publicznymi w rozumieniu ustawy karnej? Co ze szczególną ochroną przewidzianą dla służb mundurowych?

    Przetwarzanie danych biometrycznych w dowodach osobistych

    Kwestie przetwarzania danych biometrycznych w nowych dowodach osobistych ureguluje rozporządzenie Ministra Cyfryzacji, które zostało skierowane do opiniowania.

    Opłaty za wstęp do parków narodowych

    Opłaty za wstęp do parków narodowych nie muszą uiszczać określone grupy osób. Komu przysługuje bilet ulgowy?

    Minimalna emerytura nie dla każdego

    Minimalna emerytura dla każdego bez względu na posiadany okres składkowy? Obecnie ministerstwo rodziny nie pracuje nad takimi rozwiązaniem.

    Ograniczenia w działalności hoteli a obowiązki likwidacyjne

    Ograniczenia w działalności hoteli mogą utrudnić ubezpieczycielom wykonywanie obowiązków likwidacyjnych. Dlaczego?