To koniec handlu fajerwerkami? W Sejmie jest już projekt zmian. Nie wszystkim się spodoba Sylwester 2024/2025

• Ograniczenia i zakazy wykorzystywania wyrobów pirotechnicznych, ale też możliwość ustanowienia wyjątków
• W praktyce przepisy tego rodzaju już funkcjonują

Ograniczenia i zakazy wykorzystywania wyrobów pirotechnicznych, ale też możliwość ustanowienia wyjątków

Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt wpłynął do Sejmu w styczniu 2024 r., jednak dopiero w maju skierowano go do I czytania w komisjach. Dotyczy on wzbudzającej co rok wiele emocji i rozgrzewającej do czerwoności fora internetowe tematyki fajerwerków.
W projektowanej ustawie nowelizującej proponuje się dodanie w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt nowego przepisu dającego radom gmin możliwość ustanowienia w drodze uchwały ograniczeń i zakazów wykorzystywania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych zaliczanych do grupy materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, zwanych potocznie petardami lub fajerwerkami. Celem takich ograniczeń ma być zapewnienie poszanowania zwierząt, przeciwdziałanie i zapobieganie narażaniu ich na cierpienie i stres, utratę zdrowia lub życia. Projektowane przepisy miałyby również dawać radom gmin możliwość ustanowienia, z powołaniem na ważny cel, wyjątków i wyłączeń od uchwalonych ograniczeń, w szczególności, z uwagi na tradycyjny sposób celebrowania Nowego Roku. Innymi słowy, w dniach 31 grudnia i 1 stycznia rady gmin mogłyby w ramach wyjątku odstąpić od wprowadzonych ograniczeń lub zmienić ich zakres. Z uwagi na realizację celu uchwały, rada gminy mogłaby w jej treści określić zakaz prowadzenia handlu okrężnego w zakresie niedozwolonych wyrobów pirotechnicznych.
Jak wskazano w uzasadnieniu do ustawy, władza publiczna w modelu demokratycznego państwa prawnego musi ostrożnie i proporcjonalnie wyznaczać granice dla ludzkiej wolności. Stąd też całkowity i generalny zakaz np. sprzedaży fajerwerków i petard zdaje się być nadmierną ingerencją w prawa i wolności – także w kontekście swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże w państwie demokratycznym wymagane jest spoglądanie na pewne kwestie również z perspektywy tych, którzy nie mają możliwości zadbania o swoją ochronę i wydaje się, że należy taki postulat „rozciągnąć” przede wszystkim na naszych braci mniejszych, czyli zwierzęta. W świetle różnych ustaleń (zwłaszcza naukowych) okazuje się, że stosowanie petard i fajerwerków staje się dla zwierząt niezwykle i nadmiernie uciążliwe, wywołujące cierpienie i stres, co zagraża ich życiu i zdrowiu. Chodzi tu zarazem o zwierzęta domowe, jak i te dziko żyjące. 

W praktyce przepisy tego rodzaju już funkcjonują

W dalszej części uzasadnienia autorzy projektu wskazali, że w praktyce przepisy tego rodzaju już funkcjonują, jednak budzą one istotne wątpliwości w zakresie ich podstawy prawnej. Niemniej, w niektórych gminach wprowadzono skutecznie odpowiednie przepisy i nie są to wcale odosobnione przypadki.
Znowelizowane przepisy miałyby dawać samorządom możliwość (a nie obowiązek) ustanowienia przez radę gminy odpowiednich „ograniczeń i zakazów” w celu „zapewnienia poszanowania zwierząt, przeciwdziałania i zapobiegania narażaniu zwierząt na cierpienie i stres, utratę zdrowia lub życia”, przy jednoczesnym umożliwieniu im wprowadzenia w tym zakresie wyłączeń i wyjątków, w szczególności na dni 31 grudnia i 1 stycznia.
W zakresie sankcji za naruszenie zakazów i ograniczeń ustanowionych w uchwale rady gminy zaproponowano podleganie karze aresztu albo grzywny. Karalne będzie już samo usiłowanie i pomocnictwo do wskazanych czynów, a projektodawcy przewidują też możliwość orzeczenia przepadku narzędzi i przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia wykroczenia, chociażby nie stanowiły własności sprawcy. Możliwe byłoby również orzeczenie nawiązki w wysokości do 1000 zł na cel związany z ochroną zwierząt.
Ustawa miałaby wejść w życie na ogólnych zasadach, po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a jej art. 2 przewidywałby utratę mocy uchwał wydanych na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ustanawiających przepisy porządkowe w przedmiocie używania fajerwerków, petard i innych wyrobów, materiałów lub środków pirotechnicznych, ogłuszających lub działających na podobnych zasadach.