Zesłanie Ducha Świętego. Jedno z najważniejszych świąt w Kościele katolickim

• Duch Święty w nauczaniu Kościoła i Ewangelii
• Bierzmowanie – sakrament dojrzałości chrześcijańskiej
• Zielone Świątki i dawne tradycje Pięćdziesiątnicy

Duch Święty w nauczaniu Kościoła i Ewangelii

W Kościele pięćdziesiąt dni po Zmartwychwstaniu Chrystusa obchodzona jest uroczystość Zesłania Ducha Świętego, czyli Zielone Świątki. Wydarzenie to zostało opisane w Dziejach Apostolskich. Zapowiadając je, Jezus Chrystus powiedział uczniom, że gdy Duch Święty zstąpi na nich, otrzymają Jego moc i będą Jego „świadkami w Jerozolimie i w całej Judei, i w Samarii, i aż po krańce ziemi”.

Zgodnie z nauką Kościoła katolickiego opartą na Ewangeliach i przekazie apostołów, „Duch Święty jest trzecią osobą Trójcy Świętej współistotną Ojcu i Synowi”. Wiarę w Niego jako „Pana i ożywiciela, który od Ojca i Syna pochodzi”, wierni wyznają w credo nicejsko-konstantynopolitańskim (credo mszalne), które recytowane jest podczas niedzielnych i świątecznych mszy świętych. W „mowie pożegnalnej”, którą Jezus wygłosił w czasie Ostatniej Wieczerzy, nazywał on Ducha Świętego „Parakletem”, czyli orędownikiem, pocieszycielem. Łacińskim odpowiednikiem tego terminu jest „advocatus”.

„A Paraklet, Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem” – czytamy w Ewangelii św. Jana. Dalej apostoł pisze, cytując Chrystusa: „Gdy jednak przyjdzie Paraklet (Pocieszyciel), którego Ja wam poślę od Ojca, Duch Prawdy, który od Ojca pochodzi, On będzie świadczył o Mnie. (...) doprowadzi was do całej prawdy”.

Zgodnie ze słowami św. Pawła z Listu do Galatów owocami działania Ducha Świętego są: „miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, wstrzemięźliwość”. Według nauczania Kościoła katolickiego jest siedem darów Ducha Świętego: dar mądrości, rozumu, rady, męstwa, umiejętności, pobożności, bojaźni Bożej.

Bierzmowanie – sakrament dojrzałości chrześcijańskiej

„Znamię daru Ducha Świętego”, aby mężnie wyznawać wiarę i według niej żyć, wierni otrzymują w sakramencie bierzmowania, nazywanym także sakramentem dojrzałości chrześcijańskiej. W Polsce młodzież do tego sakramentu przystępuje w wieku 15-16 lat. Przygotowanie rozpoczyna się w ósmej klasie szkoły podstawowej i w zależności od diecezji bądź parafii trwa od roku do nawet trzech lat. Istnieje także możliwość przyjęcia sakramentu w starszym wieku i wówczas przygotowanie jest krótsze.

Wbrew powszechnej opinii bierzmowanie nie jest warunkiem zawarcia sakramentalnego związku małżeńskiego. Wymagane jest jednak od rodziców chrzestnych i świadków bierzmowania. Podejmując rolę matki czy ojca chrzestnego, bierze się w Kościele na siebie obowiązek pomocy w wychowaniu takiej osoby w wierze. Z kolei świadek bierzmowania ma być przewodnikiem po drodze wiary dla osoby, która przyjmuje sakrament dojrzałości chrześcijańskiej.

Sakramentu bierzmowania mogą udzielać biskupi i infułaci oraz kapłani, którym biskupi przekażą taką władzę. W praktyce oznacza to, że może go udzielić nawet delegowany ksiądz w parafii. W sytuacji zagrożenia życia wiernego, zgodnie z przepisami Kościoła katolickiego, bierzmowania może mu udzielić każdy kapłan, nawet jeśli nie ma na to specjalnej zgody ordynariusza diecezji.

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa obchody Pięćdziesiątnicy rozpoczynało całonocne czuwanie. W wigilię święta udzielano np. chrztu katechumenom (osobom przygotowującym się do przyjęcia chrztu, nazwanego także wtajemniczeniem chrześcijańskim).

Zielone Świątki i dawne tradycje Pięćdziesiątnicy

Pięćdziesiątnica zbiegła się wówczas z żydowskim świętem Szawuot, obchodzonym siedem tygodni po Pesach, czyli na przełomie maja i czerwca. Był to czas dziękczynienia za zbiory jęczmienia i początek zbioru pszenicy. Żydzi składali Bogu ofiarę w Świątyni Jerozolimskiej w postaci dwóch bochenków chleba z pierwszych plonów. W okresie talmudycznym, czyli obejmującym sześć pierwszych wieków naszej ery, tego dnia upamiętniano także rocznicę nadania Żydom Tory (Prawa) na Synaju.

W czasie liturgii w synagodze obowiązuje całonocne czuwanie połączone ze studiowaniem Tory i nakaz słuchania na stojąco głośnego odczytywania Dekalogu. Synagogi dekoruje się kwiatami i gałązkami, domy – specjalnymi wycinankami.

W średniowieczu w czasie obchodów uroczystości Zesłania Ducha Świętego istniał zwyczaj rzucania z sufitu kościoła w trakcie odprawiania mszy róż i innych kwiatów symbolizujących dary Ducha Świętego. W bazylikach i katedrach w czasie uroczystości wypuszczano z klatek gołębie – symbol Ducha Świętego.

Zgodnie z obowiązującym w Kościele katolickim prawem „za pobożne, publiczne odmówienie całego hymnu »O Stworzycielu Duchu, przyjdź« w uroczystość Zesłania Ducha Świętego wierni mogą uzyskać odpust zupełny pod zwykłymi warunkami”.

Hymn jest modlitwą sięgającą wczesnego średniowiecza autorstwa Hrabanusa Maurusa – frankońskiego mnicha benedyktyńskiego z IX w., który był teologiem, poetą, encyklopedystą, pisarzem wojskowym i arcybiskupem Moguncji we wschodniej Francji.

Pięćdziesiątnica kończy w Kościele katolickim okres wielkanocny, podczas którego w liturgii używa się białego koloru szat. (PAP)

Magdalena Gronek