Czy MOPS wypłaci kilka zasiłków jednocześnie? [Wyrok NSA]

• Zasiłki z MOPS dla osoby z niepełnosprawnością
• NSA: MOPS ma ograniczone środki na wypłatę zasiłków
• Dla kogo zasiłek okresowy? Przesłanki ustawowe

Zasiłki z MOPS dla osoby z niepełnosprawnością

W przedmiotowej sprawie organy odmówiły przyznania zasiłku okresowego ze względu na fakt przyznania już kobiecie zasiłku stałego oraz posiadania przez miasto ograniczonych środków przeznaczonych na pomoc społeczną, co skutkowało koniecznością limitowania przyznanych świadczeń z uwagi na potrzeby wszystkich potencjalnych beneficjentów. Organy administracji dopatrzyły się tu zatem zaistnienia przesłanki negatywnej wyrażonej w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Podobnie wypowiedział się w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. „Organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń. Z tych też względów, Sąd uznał, że zaistniały podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku strony, tym bardziej wobec okoliczności, że jest ona beneficjentką innego świadczenia o podobnym charakterze, które jednocześnie ma charakter stały” - podkreślił WSA (wyrok z 7 czerwca 2023 r., II SA/Gd 996/22).

NSA: MOPS ma ograniczone środki na wypłatę zasiłków

W skardze kasacyjnej od tego wyroku podkreślono, iż decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego jest uznaniowa tylko w zakresie wysokości i czasu trwania zasiłku, a przy spełnieniu przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych, organ zobligowany jest przyznać zasiłek okresowy. W sytuacji zatem spełnienia kryterium dochodowego oraz jednej z określonych przesłanek (w tym przypadku legitymowaniem się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz niemożnością samodzielnego utrzymania), zasiłek okresowy powinien być przyznany obligatoryjnie, na co wskazuje treść art. 38 ust. 1 u.p.s.. 

„Kluczowym jednak dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest zrozumienie, że charakterystyka zasiłku okresowego nie może być dokonywana w oderwaniu od generalnych celów i zakresu działania pomocy społecznej. W przeciwnym razie zasiłek okresowy stałby się publicznym prawem podmiotowym, które przysługiwałoby każdemu wnioskodawcy spełniającemu przesłanki określone w art. 38 ust. 1 u.p.s., co pozostawałoby w sprzeczności z istotą pomocy społecznej. Tym samym obligatoryjność świadczenia z tytułu zasiłku okresowego ma miejsce dopiero wówczas, gdy organ ustali istnienie potrzeby, której osoba lub rodzina nie jest w stanie przezwyciężyć wykorzystując posiadane uprawnienia, zasoby i możliwości przy jednoczesnym spełnieniu się przesłanek wymaganych dla zasiłku okresowego (wyrok NSA z 14 lutego 2020 r., I OSK 343/19, LEX nr 3010363)” – podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 27 listopada 2024 r., I OSK 3089/23)

NSA zwrócił uwagę na szczegółowe dane ośrodka pomocy społecznej dotyczące rozdysponowania środków pieniężnych na świadczenia. „Przyznanie w takiej sytuacji zasiłku okresowego dla wyżej wymienionej, która została już objęta stałym świadczeniem z opieki społecznej przyznanym bezterminowo, a także korzystającej z innych form pomocy społecznej takich jak zasiłki celowe, pozostawałoby w sprzeczności z możliwościami ośrodka pomocy społecznej powodując ryzyko niemożności zapewnienia stosownej ochrony innym osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Stanowi to przesłankę negatywną przyznania świadczenia wynikającą z art. 3 ust. 4 u.p.s., która – jak wskazano w powyższych rozważaniach – może stanowić przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego” – uznał NSA.

Dla kogo zasiłek okresowy? Przesłanki ustawowe

Organ gminy ustala zasiłek okresowy do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, natomiast w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Tak ustalona kwota zasiłku okresowego nie może być jednocześnie niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem. Jednocześnie zasiłek okresowy nie może wynosić mniej niż 20 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Polecamy: VAT w gminach PDF (wersja elektroniczna)