REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Nadmierny przymus policji - wyrok ETPC

Nadmierny przymus policji - wyrok ETPC.
Nadmierny przymus policji - wyrok ETPC.
Policja

REKLAMA

REKLAMA

Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał w maju 2019 r. wyrok o nadmiernym stosowaniu środków przymusu przez polską policję. Naruszony został zakaz tortur oraz nieludzkiego i poniżającego traktowania. ETPC zasądził na rzecz poszkodowanego 25 tys. zł zadośćuczynienia.
rozwiń >
  • W czasie zatrzymania w 2011 r. człowiek odniósł obrażenia; był też rażony paralizatorem przez policjantów - mimo że się poddał i był unieruchomiony. Po dwóch dniach zwolniono go z aresztu bez zarzutów
  • W maju 2019 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że stosując wobec skarżącego nadmierny przymus oraz nie wyjaśniając należycie sprawy, Polska naruszyła zakaz tortur oraz nieludzkiego i poniżającego traktowania
  • To przełomowy wyrok wskazujący m.in., jak ważne jest prawidłowe i proporcjonalne użycie środków przymusu przez uprawnione służby
  • Wyrok powinien być dla policji impulsem do skutecznej walki ze źle pojmowaną solidarnością zawodową, prowadzącą do zmowy milczenia, a nawet do unikania odpowiedzialności przez sprawców złego  traktowania

Szacunek do policji

- Funkcjonariusze muszą mieć świadomość, że podstawą skuteczności policji w państwie demokratycznym jest respekt i szacunek, jaką darzą ją obywatele. To nie jest to samo, co strach przed brutalnym i nieprzewidywalnym policjantem - głosi pismo Rzecznika Praw Obywatelskich do sekretarza stanu w MSWiA Jarosława Zielińskiego.

REKLAMA

REKLAMA

Sprawa Kanciał przeciwko Polsce

Rzecznik opisał w nim wyrok ETPC z 23 maja 2019 r. w sprawie Kanciał przeciwko Polsce (skarga nr 37023/13). Skargę do Trybunału wniósł obywatel, który w czerwcu 2011 r. został zatrzymany przez antyterrorystów i Centralne Biuro Śledcze w związku z podejrzeniem udziału w porwaniu. Funkcjonariusze wtargnęli rano do mieszkania, w którym przebywał ze znajomymi. Mężczyzna twierdził, że został pobity oraz rażony paralizatorem w plecy, pośladki i genitalia - pomimo że się poddał i był unieruchomiony. Badanie lekarskie  wykazało ślady obrażeń m.in. twarzy i nadgarstków. Po dwóch dniach mężczyzna został zwolniony z aresztu. Nigdy nie postawiono mu żadnych zarzutów.

Skarżący zażalił się do prokuratury na traktowanie w czasie zatrzymania. Postępowanie po roku umorzono. Prokuratura uznała, że brak było wystarczających dowodów  przestępstwa, a paralizatora użyto zgodnie z przepisami.

Naruszenie zakazu tortur oraz nieludzkiego i poniżającego traktowania

ETPC uznał, że Polska naruszyła zakaz tortur oraz nieludzkiego i poniżającego traktowania ze względu na zastosowanie nadmiernego przymusu bezpośredniego w trakcie i po zatrzymaniu podejrzanego oraz brak odpowiedniego postępowania wyjaśniającego.

REKLAMA

W opinii Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur to przełomowy wyrok podkreślający nie tylko, jak ważne jest prawidłowe i proporcjonalne stosowanie środków przymusu przez uprawnione służby, ale przede wszystkim, jak kluczową rolę odgrywa rzetelne postępowanie wyjaśniające.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

ETPC wskazał na dwie fazy zatrzymania: do momentu zakucia w kajdanki i unieruchomienia oraz po tym. ETPCz nie mógł jednak ocenić, czy do nadużycia przymusu doszło w pierwszej fazie - ze względu na sprzeczne zeznania stron. Władze twierdziły, że mężczyzna został porażony paralizatorem, bo stawiał opór i nie pozwalał na założenie kajdanek. Skarżący twierdził, że spełniał wszystkie polecenia, a mimo to był uderzany, kopany i rażony paralizatorem.

Nadmierny przymus policji

Trybunał uznał, że funkcjonariusze niepotrzebnie użyli siły wobec skarżącego po jego unieruchomieniu, a zastosowanie takich środków przymusu bezpośredniego jak paralizator nie było konieczne.

W opinii ETPC ani prokuratura, ani sądy nie przeprowadziły odpowiedniej analizy legalności użycia środków przymusu. Należało przeprowadzić rygorystyczną weryfikację konieczności użycia paralizatora ze względu na dolegliwość obrażeń. Zdaniem ETPC faworyzowano też zeznania funkcjonariuszy, przyznając o wiele mniejsze znaczenie zeznaniom skarżącego, mimo iż wyniki obdukcji i badań lekarskich potwierdzały jego wersję

25 tys. euro zadośćuczynienia

Trybunał stwierdził naruszenie art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zasądził na rzecz skarżącego 25 tys. euro zadośćuczynienia.

Paralizatory i postępowania wyjaśniające

W opinii KMPT wyrok ten powinien stać się impulsem do głębszej refleksji co do stosowania przymusu bezpośredniego, w szczególności tzw. paralizatorów oraz w kontekście prowadzenia rzetelnych postępowań wyjaśniających nadużycia.

Kwestia  paralizatorów jest podnoszona od ujawnienia nagrań w sprawie Igora Stachowiaka, torturowanego we wrocławskim komisariacie. Zastosowanie broni elektrycznej rodzi wiele konsekwencji, które w chwili jej użycia nie zawsze są możliwe do przewidzenia. Na kanwie tego przypadku Europejski Komitet Przeciwko Torturom (CPT) zalecił po wizycie w Polsce w 2017 r. przypomnienie wszystkim policjantom instrukcji używania paralizatorów. Mogą być one stosowane wyłącznie w przypadku rzeczywistego i bezpośredniego zagrożenia dla życia lub ryzyka poważnych obrażeń. Sięgnięcie po nie wyłącznie po to, by dana osoba zastosowała się do polecenia, jest niedopuszczalne. Ich stosowanie powinno być dozwolone wyłącznie, gdy łagodniejsze środki przymusu nie odniosły skutku lub są niepraktyczne, oraz jeżeli jedyną alternatywą jest użycie np. broni palnej.

W tym kontekście z zadowoleniem należy przyjąć, że po apelach RPO dotyczących poddania używania tego środka rygorom podobnym jak w przypadku broni palnej - w szczególności w zakresie ich dokumentowania oraz kontrolowania - Komenda Główna Policji w sierpniu 2018 r. wydała w tej sprawie wytyczne. Należy jednak pamiętać, że same standardy nie wystarczą. Zdaniem KMPT kluczową rolę powinno odgrywać profesjonalne szkolenie funkcjonariuszy, ukierunkowane nie tylko na aspekty praktyczne samego wykorzystania tego rodzaju środków, ale także na budowanie kultury sprzeciwu wobec tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania.

Wyrok ETPC powinien stać się impulsem dla samej policji, by rozpocząć skuteczną walkę ze źle pojmowaną solidarnością zawodową prowadzącą do zmowy milczenia, a w skrajnych przypadkach do unikania odpowiedzialności przez sprawców złego  traktowania.
 

Zawód zaufania publicznego

Funkcjonariusze muszą mieć świadomość, że podstawą skuteczności policji w państwie demokratycznym jest respekt i szacunek jaką darzą ją obywatele. To nie jest to samo co strach przed brutalnym i nieprzewidywalnym policjantem.

Tortury, nieludzkie i poniżające traktowanie stanowią najbardziej skrajny przykład łamania praw człowieka, wyrażają pogardę dla jego godności i degradują społeczeństwo, które na nie przyzwala. Muszą o tym pamiętać przedstawiciele zawodów zaufania publicznego, którzy jako pierwsi powinni stać na straży przestrzegania zakazu tortur.

W opinii KMPT jest to szczególnie ważne w kontekście postępowań prowadzonych przez prokuraturę w spawach dotyczących przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy. Wszelkie sygnały dotyczące nadużywania siły, znęcania się nad zatrzymanymi, torturowania ich, by przyznali się do winy, czy zachowywali w określony sposób, powinny być każdorazowo kompleksowo wyjaśniane, a sprawcy odpowiednio ukarani. Rzetelne prowadzenie postępowań, zarówno na etapie prokuratorskim, jak i sądowym, jest w tym kontekście kluczowe.

W państwie, które w ubiegłym roku obchodziło 25-lecie wejścia w życie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wszystkie instytucje i organy władzy publicznej, a w szczególności przedstawiciele organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, muszą pamiętać, że nawet w najtrudniejszych okolicznościach - takich jak walka z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną - art. 3 Konwencji, jak i art. 40 Konstytucji w sposób bezwzględny zakazują stosowania tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania, niezależnie od zachowania danej osoby. Nie możemy zapomnieć, że przestrzeganie tego zakazu świadczy o istocie demokratycznego państwa.

KMP.570.16.2019

Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Prawo
Upadłość konsumencka – kiedy zadłużenie staje się nie do udźwignięcia i czy można skutecznie uwolnić się od długów?

Rosnące zadłużenie, niespłacane kredyty, chwilówki, kolejne wezwania do zapłaty i egzekucja komornicza to problemy, z którymi mierzy się coraz więcej osób. Nierzadko sytuacja finansowa dłużnika pogarsza się stopniowo – początkowo brakuje pieniędzy na jedną ratę, później pojawiają się kolejne zobowiązania, a próba spłacenia jednego kredytu kolejną pożyczką prowadzi do spirali zadłużenia.

Nowy „podatek od pielgrzymów” od 1 stycznia 2027 r. Gdzie ma obowiązywać opłata miejscowa i w jakiej wysokości?

Miasto po raz kolejny wraca do pomysłu wprowadzenia specjalnej opłaty miejscowej. Wpływy z takiego „podatku” do budżetu samorządu byłyby znaczące: szacunki mówią o 1,5 mln zł rocznie. Decyzja w tej sprawie ma zostać podjęta jednoosobowo.

Hiszpania ograniczyła najem turystyczny. Polacy pytają o najem średnio- i długoterminowy

Uruchomienie nowego mieszkania turystycznego w Hiszpanii wymaga dziś co do zasady zgody trzech piątych właścicieli we wspólnocie, dlatego polscy kupujący coraz częściej pytają o najem średnio- i długoterminowy. Na co koniecznie trzeba zwrócić uwagę?

Kto chowa zmarłego, gdy rodzina nie odbiera ciała? Obowiązki gminy i rozliczenie ze spadku

W sytuacjach, gdy po śmierci człowieka nikt z najbliższych nie zgłasza się po odbiór ciała ze szpitala lub zakładu medycyny sądowej, niezależnie od tego, czy powodem jest brak krewnych, konflikt rodzinny czy okoliczności samego zdarzenia, polskie prawo nie pozostawia tej kwestii bez rozstrzygnięcia. Obowiązek zorganizowania pochówku przechodzi wówczas z mocy ustawy na samorząd. Wyjaśniamy, która gmina odpowiada za pogrzeb, jak wygląda jego finansowanie oraz kiedy koszty te mogą obciążyć spadkobierców.

REKLAMA

Jak przekazać pieniądze z rachunku bankowego poza spadkiem?

Przepisy prawa przewidują takie sytuacje, że możemy częścią zgromadzonego majątku rozrządzić - na wypadek naszej śmierci - w inny sposób aniżeli poprzez testament. Przykładem takiej regulacji jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci, a zasady korzystania z tej instytucji znajdują się przede wszystkim w ustawie Prawo bankowe.

ZUS wydał ważną interpretację dla pracodawców. Tyle naprawdę wynosi składka zdrowotna przy uldze dla młodych PIT-0

Wielu pracodawców wciąż ma wątpliwości, czy w przypadku zatrudnienia pracownika do 26. roku życia korzystającego z ulgi PIT-0 składkę zdrowotną należy obniżyć do zera, czy wyliczyć na zasadach ogólnych. Najnowsza interpretacja ZUS rozstrzyga ten problem na konkretnym przykładzie wynagrodzenia w wysokości 7310 zł brutto i wskazuje dokładny mechanizm weryfikacji hipotetycznej zaliczki na podatek.

Rząd obiecał seniorom rewolucję w opiece, a teraz zamykają się placówki. Zatrważające dane NFZ

Miała być wielka reforma z KPO i nowa ustawa, która poprawi los starszych i niesamodzielnych Polaków. Rzeczywistość okazuje się jednak bezlitosna – ponad 90 proc. nadwykonań za ubiegły rok wciąż nie zostało zapłaconych, a z mapy Polski znikają kolejne podmioty. Eksperci ostrzegają przed skutkami finansowego paraliżu, przez który tysiące chorych zostaje bez profesjonalnej pomocy w domu.

Sąd: 800+ zmniejsza szansę na zasiłek z MOPS na dzieci. Zaniżone alimenty także blokują zasiłek

Wydawałoby się, że wykazanie przez samotną matkę, że podstawowym źródłem utrzymania jej oraz dwójki dzieci są 800+ oraz niskie alimenty, to uwiarygodnienie, że kobieta zasługuje na pomoc z MOPS. Zwłaszcza gdy chodzi o zasiłek na takie wydatki, jak buty i ubrania dla dziewczynek. To kolejny mit praktyki działania MOPS w Polsce. Otrzymywanie 800+ zmniejsza szansę na zasiłek celowy dla dzieci, bo urzędnicy mogą użyć argumentu, że świadczenie to jest przeznaczone właśnie na takie wydatki, jak zakup butów i ubrań. Mogą i, jak się okazuje, używają.

REKLAMA

Kiedy krytyka staje się mobbingiem? Psycholog o przemocy w miejscu pracy

Zastraszanie, poniżanie, uwłaczanie, ośmieszanie czy upokarzanie należą do zachowań, które mogą składać się na mobbing. O tym, czy w konkretnej sytuacji rzeczywiście doszło do mobbingu, ostatecznie decyduje sąd - wyjaśnia dr Agnieszka Mościcka-Teske z Wydziału Psychologii i Prawa Uniwersytetu SWPS w Poznaniu.

Nawet 880 zł na święta dla emerytów i do 300 zł na dziecko. Sprawdź warunki wypłaty

Dawny zakład pracy może pomóc przy świątecznych zakupach także po zakończeniu zatrudnienia. W grę wchodzą bony, karty podarunkowe i wsparcie pieniężne. O tym, kto może skorzystać z pomocy, decydują jednak zasady dawnego pracodawcy, a w części instytucji publicznych są już konkretne harmonogramy na 2026 r.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA