Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowę majątkową małżonków dopuszcza prawie każde państwo

Małgorzata Kryszkiewicz
Małgorzata Kryszkiewicz
 W Polsce prawo rodzinne przewiduje, że podstawowym ustrojem majątkowym w stosunkach między małżonkami jest ustrój wspólności ustawowej.
W Polsce prawo rodzinne przewiduje, że podstawowym ustrojem majątkowym w stosunkach między małżonkami jest ustrój wspólności ustawowej.
Po wstąpieniu w związek małżeński w Polsce pomiędzy małżonkami powstaje majątkowa wspólność ustawowa. Podobnie jest w innych krajach europejskich, jednak nie we wszystkich. W ustawodawstwie UE często występuje także rozdzielność majątkowa.

W Polsce prawo rodzinne przewiduje, że podstawowym ustrojem majątkowym w stosunkach między małżonkami jest ustrój wspólności ustawowej. Powstaje on z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje dorobek obojga małżonków. Nie ma on jednak charakteru przymusowego, bowiem małżonkowie mogą przez zawarcie umowy majątkowej taką wspólność rozszerzyć, ograniczyć bądź wyłączyć.

Ustawowa wspólność

Wspólność ustawowa powstaje z mocy samego prawa z chwilą wstąpienia w związek małżeński, a zatem w chwili gdy nie ma jeszcze przedmiotów nią objętych. Dopiero bowiem od tego momentu przedmioty nabywane przez małżonków będą wchodzić w skład majątku wspólnego. Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób małżonkowie lub jeden z nich stali się właścicielami danej rzeczy. Nabycie przedmiotu może bowiem nastąpić na przykład w drodze czynności prawnej lub w drodze decyzji administracyjnej. Wspólność majątkowa nie wygaśnie nawet wtedy, gdy wszystkie przedmioty ulegną zniszczeniu. Trzeba również zaznaczyć, że do majątku wspólnego małżonków wchodzą nie tylko rzeczy, ale także prawa majątkowe oraz zobowiązania. Majątkiem wspólnym będą więc między innymi wierzytelności, udziały w spółce, akcje oraz zyski z nich, przedmioty zapisane w testamencie, o ile spadkobierca zdecydował o objęciu ich wspólnością, prawo do mieszkania spółdzielczego. Ponadto kodeks rodzinny i opiekuńczy wymienia przykładowo składniki majątku wspólnego małżonków. Są nimi pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody zarówno z majątku wspólnego, jak i z majątku osobistego każdego z małżonków oraz środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Zobacz: Darmowe porady prawne

Majątek osobisty

W czasie trwania ustroju wspólności majątkowej wyróżnia się trzy masy majątkowe: wspólny majątek obojga małżonków oraz majątki osobiste każdego z nich. Do majątku wspólnego nie wchodzą dobra nabyte przed zawarciem małżeństwa. Tak więc jeżeli jeden z małżonków nabył na przykład mieszkanie przed zawarciem małżeństwa, takie mieszkanie nie zostanie objęte małżeńską wspólnością majątkową. Ponadto w art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zostały dokładnie określone, jakie przedmioty oraz prawa należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Wśród nich najważniejsze to te, które zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków, a także uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków.

Intercyza

Małżonkowie mogą poprzez zawarcie umowy ustawową wspólność majątkową rozszerzyć, ograniczyć lub całkowicie wyłączyć. Taka umowa, żeby była ważna, musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Małżonkowie mogą ją zawrzeć zarówno przed, jak i w czasie trwania małżeństwa. Strony mogą także ją zmieniać lub rozwiązać. Powoływanie się na taką umowę w stosunku do osób trzecich jest możliwe tylko wówczas, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom znane. W Polsce nie istnieje rejestr, do którego małżonkowie mogliby w celu upublicznienia wpisać taką umowę.

Orzeczenie sądu

W Polsce małżonkowie mogą także żądać zniesienia małżeńskiej wspólności ustawowej przez sąd. Może to jednak nastąpić tylko z ważnych powodów i z chwilą oznaczoną przez sąd w wyroku. Ważnym powodem do zniesienia wspólności majątkowej może być np. prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego, gdy przemawia za tym dobro rodziny lub dobro współmałżonka dłużnika.

Chociaż przyjmuje się, że obydwoje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, to z ważnych powodów każde z nich może żądać, żeby ustalenie udziałów nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym przyczynili się do powstania tego majątku. Przy ocenie sąd powinien brać pod uwagę między innymi wkład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Orzeczenie sądu uwzględniające powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami ma istotne znaczenie dla wierzycieli. Inaczej niż w przypadku rozdzielności majątkowej przeprowadzonej w formie umowy, odpowiedzialność drugiego małżonka za długi jest wyłączona.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ustrój majątkowy w małzeństwie

Niemcy

U naszych zachodnich sąsiadów ustawowym ustrojem majątkowym jest ustrój rozdzielności majątkowej z wyrównaniem przyrostów wartości majątków. Oznacza to, że między Niemcami po zawarciu małżeństwa nie powstaje wspólna masa majątkowa, małżonkowie zachowują swoje dotychczasowe majątki. Co do zasady każdy z małżonków rozporządza samodzielnie swoim majątkiem. Z chwilą ustania ustroju ustawowego następuje wyrównanie różnic w wysokości przyrostu wartości obydwu majątków, na przykład w drodze roszczenia wyrównawczego jednego z małżonków po orzeczeniu rozwodu.

Przepisy niemieckiego kodeksu cywilnego dopuszczają odmienne uregulowanie ustroju majątkowego w drodze umowy. Musi ona być zawarta przed notariuszem, w obecności obojga małżonków. Umowy małżeńskie są wpisywane do rejestru umów. Jeżeli małżonkowie nie dochowają tego obowiązku, umowa będzie ważna, ale nie będzie miała wówczas skutku wobec osób trzecich. Prawo niemieckie przewiduje możliwość wprowadzenia w drodze umowy rozdzielności majątkowej lub wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem przyrostów wartości majątków

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY MAJĄTKOWEJ

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i wpis do rejestru

Zobacz: Ekspert radzi: czyj dom po rozwodzie?

Austria

W Austrii majątkowym ustrojem ustawowym, jaki powstaje po zawarciu małżeństwa, jest rozdzielność majątkowa. Tak więc w ustroju tym każdy z małżonków posiada swój majątek odrębny, a w jego skład wchodzą przedmioty majątkowe nabyte zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w czasie trwania związku. Małżonkowie rozporządzają nimi samodzielnie, bez żadnych ograniczeń. Ten ustrój może zostać wyłączony w każdym czasie trwania małżeństwa poprzez zawarcie przez małżonków umowy majątkowej. Dla jej ważności wymagane jest zachowanie formy aktu notarialnego, a żeby wywoływała skutki prawne wobec osób trzecich, musi zostać wpisana do rejestru umów.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Rozdzielność majątkowa

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY MAJĄTKOWEJ

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i wpis do rejestru

Francja

Francuskie prawo przewiduje, że ustawowym ustrojem pomiędzy małżonkami jest ustrój wspólności praw nabytych w czasie trwania małżeństwa. Do wspólności wchodzą przedmioty i prawa nabyte przez małżonków samodzielnie lub wspólnie oraz dochody z ich majątków odrębnych, a także długi zaciągnięte w czasie trwania wspólności oraz długi wynikające z zaspokojenia potrzeb rodziny. Francuscy małżonkowie mogą zastąpić ustrój wspólności majątkowej ustrojem umownym. Umowy majątkowe dla zachowania swej ważności wymagają formy aktu notarialnego oraz jednoczesnej obecności stron. Aby ta umowa wywołała skutki prawne wobec osób trzecich, konieczne jest jej upublicznienie. Przed udzieleniem ślubu urzędnik stanu cywilnego ma obowiązek zapytania czy nupturienci zawarli umowę majątkową. Jeżeli jeden z małżonków prowadzi przedsiębiorstwo, na jego wniosek umowa powinna zostać wpisana do rejestru przedsiębiorców. Małżonkowie mogą umową ograniczyć lub rozszerzyć majątek wspólny, a także wprowadzić rozdzielność majątkową.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Wspólność praw nabytych w czasie trwania małżeństwa

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i upublicznienie

Zobacz: Wyrównanie emerytur w niemieckim postępowaniu rozwodowym

Holandia

Z chwilą zawarcia małżeństwa w Holandii pomiędzy małżonkami powstaje z mocy prawa ustrój wspólności majątkowej. Wyróżnia się w nim trzy masy majątkowe: majątek wspólny i majątki własne małżonków. Na majątek wspólny składają się prawa majątkowe przysługujące małżonkom w chwili powstania ustroju oraz prawa nabyte w przyszłości. Ustrój ustawowy można umową zmodyfikować lub wyłączyć. Małżonkowie mogą ją zawrzeć przed ślubem, a po ślubie nie wcześniej niż po roku trwania małżeństwa. Zawarcie umowy majątkowej w czasie trwania małżeństwa wymaga zgody sądu. Sąd może nakazać małżonkom nie tylko rejestrację umowy w odpowiednim rejestrze, ale także opublikowanie jej w określonych dziennikach oraz państwowym publikatorze.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Wspólność majątkowa praw nabytych przed zawarciem i w czasie małżeństwa

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i upublicznienie

Szwajcaria

Małżonków automatycznie od dnia wstąpienie w związek małżeński obowiązuje ustrój udziału w dorobku. Występują w nim cztery masy majątkowe: każdy z małżonków posiada majątek osobisty oraz majątek dorobkowy. Na majątek dorobkowy składają się wszystkie przedmioty i prawa nabyte odpłatnie w czasie trwania tego ustroju. Do majątku osobistego natomiast zalicza się między innymi przedmioty służące małżonkowi wyłącznie do osobistego użytku, te które należały do niego przed zawarciem małżeństwa oraz odziedziczone i pochodzące z darowizny. Szwajcarzy mogą umową majątkową dowolnie modyfikować ustrój majątkowy występujący pomiędzy nimi. Kodeks cywilny tego państwa przewiduje dwa rodzaje ustrojów umownych: wspólności majątkowej lub rozdzielności majątkowej. Obywatele Szwajcarii mogą także w granicach ustawy modyfikować te ustroje. Umowę można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w każdym czasie po zawarciu małżeństwa. Dla ważności umowy wymagane jest zawarcie jej w formie aktu notarialnego.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY MAJĄTKOWEJ

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny

MAŁGORZATA KRYSZKIEWICZ

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Podstawa prawna:

• Ustawa z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Zobacz serwis: Rozwody

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dom bez formalności do 70 m2 – GUNB udostępnił 70 darmowych projektów
    Gotowe projekty domów do 70 m2 umożliwiają zminimalizowanie kosztów budowy domu w ramach programu Dom bez formalności. Został on wprowadzony jako element Polskiego Ładu. Ma ograniczyć formalności i koszty budowy.
    Whistleblowing. Dyrektywa nie została wdrożona w terminie. Jakie przepisy dot. sygnalistów obowiązują w Polsce?
    Polski rząd nie zdążył wdrożyć ustawy o sygnalistach zgodnie z terminem narzuconym przez UE. Co to oznacza dla podmiotów komercyjnych? Jakie rozwiązania można obecnie stosować w firmach i jakie będą ich konsekwencje prawne? Jakie uprawnienia przysługują sygnalistom?
    Milion złotych odszkodowań za naruszenia praw pacjenta
    Odszkodowania za naruszenie praw pacjenta Zakończone w ostatnich tygodniach sprawy z udziałem RPP przyniosły pacjentom, na mocy zawartych ugód sądowych i pozasądowych, odszkodowania w łącznej kwocie blisko miliona złotych – przybliża Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec. Rzecznik Praw Pacjenta działa przez sądem na prawach przysługujących prokuratorowi.
    Ustawa o franczyzie - trwają nad nią prace Ministerstwa Sprawiedliwości
    Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad ustawowymi zmianami dla rynku franczyzy, ponieważ próby samoregulacji pracy branży się nie powiodły.
    Przywóz z Ukrainy zwierząt zagrożonych wyginięciem - zmiany
    Od 24 czerwca 2022 r. zmieniają się procedury przywozu z Ukrainy do Polski zwierząt zagrożonych wyginięciem.
    27 czerwca 2022 r. ostatni etap przejścia na DVB-T2/HEVC
    Czwarty ostatni etap przejścia na standard DVB-T2/HEVC naziemnej telewizji cyfrowej nastąpi 27 czerwca 2022 r. Jakie województwa obejmie?
    W roku szkolnym 2021/2022 rozkwitł rynek korepetycji [BADANIE]
    Z badania przeprowadzonego dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor wynika, iż co czwarty uczeń zapracował na oceny na świadectwie pobierając korepetycje.
    Żaryn: Od 1 lipca przy granicy z Białorusią normalne przepisy i dostęp
    Od 1 lipca przy granicy z Białorusią zaczną obowiązywać normalne przepisy i będzie dostęp do dotychczas wyłączonego trzykilometrowego pasa wzdłuż granicy - przypomniał w rozmowie z PAP rzecznik prasowy ministra koordynatora służb specjalnych Stanisław Żaryn
    Spór o księgi wieczyste i dane osobowe. Co zmieni wyrok NSA?
    UODO podkreśla, że dostęp do informacji zawartych w księgach wieczystych nie powinien być powszechny, choć niektóre instytucje próbują to zmienić. Obecnie trwa spór sądowy między UODO a GUGiK. Sprawę ma rozstrzygnąć NSA.
    Newsletter Krajowego Rejestru Sądowego już działa
    Newsletter Krajowego Rejestru Sądowego ma być narzędziem chroniącym biznes przed kradzieżą spółki.
    Jakie prawa ma ojciec dziecka?
    Jakie prawa przysługują ojcu w związku narodzinami dziecka i jego wychowywaniem?
    Rząd nie przedłuży ponad 120 dni wsparcia dla osób przyjmujących uchodźców z Ukrainy
    Rząd nie przestaje wspierać rodzin, które pomagają uchodźcom z Ukrainy. Świadczenie za pomoc przysługuje przez 120 dni. Okres ten będzie wydłużany w przypadku pomocy m.in. niepełnosprawnym, seniorom i kobietom w ciąży - wyjaśnił wiceszef MSWiA Paweł Szefernaker.
    Polska otrzymuje z budżetu UE ponad trzykrotnie więcej niż do niego wpłaca
    Polska otrzymuje z budżetu UE ponad trzy razy więcej niż do niego wpłaca; w 2021 r. uzyskała ok. 10 mld euro więcej niż wpłaciła - ocenia Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy szacują, że KPO zwiększy nasz wzrost PKB o 1 pkt. proc. w 2023 r. i 1,3 pkt. rok później
    Frankowicz pozywa bank. Jakie dokumenty dot. kredytu frankowego trzeba zebrać przed pójściem do sądu?
    Wielu posiadaczy tzw. kredytów frankowych cały czas bije się z myślami „iść czy nie iść” do sądu. Dziś nie ma już żadnych wątpliwości, że można uwolnić się od kredytu frankowego (mówimy w tym przypadku o kredycie aktywnym, a więc takim, który cały czas spłacamy) albo odzyskać nadpłacone bankowi pieniądze w przypadku kredytu frankowego już spłaconego jeśli tylko kredytobiorca zdecyduje się pójść do sądu. Jakie dokumenty dot. kredytu frankowego trzeba zgromadzić przed złożeniem pozwu?
    Wakacje 2022 - ostatnie z bonem turystycznym
    Wakacje to dobry moment na to, by wykorzystać bon turystyczny. Płatności w tej formie będzie można dokonać do 30 września 2022 r.
    Zmiany w wydawaniu dokumentów sądowych i notarialnych
    Sejm uchwalił zmiany w wydawaniu dokumentów sądowych i notarialnych. Większość dokumentów wytwarzanych przez sądy i notariuszy nie będzie musiała być sporządzana na specjalnych blankietach.
    Projekt liberalizujący przepisy aborcyjne odrzucony przez Sejm
    Sejm odrzucił w czwartek obywatelski projekt ustawy o bezpiecznym przerywaniu ciąży. Proponowane przepisy zakładały m.in. prawo do przerwania ciąży do 12. tygodnia.
    Dopłaty do węgla - ustawa gwarantująca cenę węgla uchwalona przez Sejm
    Dopłaty dla węgla dla sprzedawców mają umożliwić wprowadzenie ceny gwarantowanej węgla dla kupujących. Ustawowa cena gwarantowana ma wynieść 996 zł za tonę. Jakie będę warunki i zasady skorzystania z ceny gwarantowanej i z dopłaty do węgla?
    Jak nawiązać dobrą relację z samym sobą i partnerem?
    W pierwszej kolejności warto zbudować relację z samym sobą, aby móc później umiejętnie i w naturalny sposób pielęgnować związek z drugą połówką.
    Pozwolenie na broń palną w Polsce – jak je uzyskać
    Uzyskanie pozwolenia na broń w Polsce może mieć miejsce tylko w określonych ustawą przepisach. Jej nabycie i posiadanie bez zezwolenia jest zabronione. Jak je uzyskać?
    Będzie nie tylko rejestr ciąż ale i rejestr wkładek antykoncepcyjnych - RPO oczekuje wyjaśnień
    Rejestr ciąż i wkładek antykoncepcyjnych w Polsce wejdzie w życie jeszcze w 2022 roku. Rzecznik Praw Obywatelskich ma jednak poważne wątpliwości m.in. co ich konstytucyjności.
    Kodeks karny wykonawczy
    Kodeks karny wykonawczy jest istotnym aktem prawnym dla skazanych. Jakie prawa i obowiązki określa?
    Szpitalne jedzenie do poprawy
    Wprowadzenie stawki dziennej i zatrudnienie dietetyków – to zdaniem ekspertów klucz do poprawienia jakości żywienia w szpitalach. Przepisy powinny zaś regulować, do jakiego posiłku pacjent ma prawo.
    Dziecko nie chce kontaktu z rodzicem? Ważny wyrok TK
    Przepisy pozwalające na nałożenie na rodzica obowiązku zapłaty drugiemu rodzicowi w związku z utrudnianiem mu ustalonych kontaktów z dzieckiem są niezgodne z konstytucją, jeśli do kontaktu nie dojdzie z woli dziecka. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
    Szybka eksmisja lokatora. Czy hotel robotniczy to pomieszczenie tymczasowe?
    Niektórzy wynajmujący proponują przekwaterowanie najemcy do hotelu robotniczego uważając, że dzięki temu możliwa będzie szybka eksmisja. Artykuł 1046 kodeksu postępowania cywilnego potwierdza, że właściciel lokum może zapewnić dłużnikowi tymczasowe pomieszczenie. W takiej sytuacji, komornik nie powinien wstrzymywać się z eksmisją. Problem polega na tym, że pokój w hotelu robotniczym często nie spełnia wymogów przewidzianych dla tymczasowego pomieszczenia. Szybka eksmisja na zasadach zgodnych z prawem jest dużo łatwiejsza w przypadku najmu okazjonalnego oraz instytucjonalnego.