Kategorie

Umowę majątkową małżonków dopuszcza prawie każde państwo

Małorzata Kryszkiewicz
W Polsce prawo rodzinne przewiduje, że podstawowym ustrojem majątkowym w stosunkach między małżonkami jest ustrój wspólności ustawowej.
Po wstąpieniu w związek małżeński w Polsce pomiędzy małżonkami powstaje majątkowa wspólność ustawowa. Podobnie jest w innych krajach europejskich, jednak nie we wszystkich. W ustawodawstwie UE często występuje także rozdzielność majątkowa.

W Polsce prawo rodzinne przewiduje, że podstawowym ustrojem majątkowym w stosunkach między małżonkami jest ustrój wspólności ustawowej. Powstaje on z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje dorobek obojga małżonków. Nie ma on jednak charakteru przymusowego, bowiem małżonkowie mogą przez zawarcie umowy majątkowej taką wspólność rozszerzyć, ograniczyć bądź wyłączyć.

Ustawowa wspólność

Wspólność ustawowa powstaje z mocy samego prawa z chwilą wstąpienia w związek małżeński, a zatem w chwili gdy nie ma jeszcze przedmiotów nią objętych. Dopiero bowiem od tego momentu przedmioty nabywane przez małżonków będą wchodzić w skład majątku wspólnego. Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób małżonkowie lub jeden z nich stali się właścicielami danej rzeczy. Nabycie przedmiotu może bowiem nastąpić na przykład w drodze czynności prawnej lub w drodze decyzji administracyjnej. Wspólność majątkowa nie wygaśnie nawet wtedy, gdy wszystkie przedmioty ulegną zniszczeniu. Trzeba również zaznaczyć, że do majątku wspólnego małżonków wchodzą nie tylko rzeczy, ale także prawa majątkowe oraz zobowiązania. Majątkiem wspólnym będą więc między innymi wierzytelności, udziały w spółce, akcje oraz zyski z nich, przedmioty zapisane w testamencie, o ile spadkobierca zdecydował o objęciu ich wspólnością, prawo do mieszkania spółdzielczego. Ponadto kodeks rodzinny i opiekuńczy wymienia przykładowo składniki majątku wspólnego małżonków. Są nimi pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody zarówno z majątku wspólnego, jak i z majątku osobistego każdego z małżonków oraz środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Zobacz: Darmowe porady prawne

Majątek osobisty

W czasie trwania ustroju wspólności majątkowej wyróżnia się trzy masy majątkowe: wspólny majątek obojga małżonków oraz majątki osobiste każdego z nich. Do majątku wspólnego nie wchodzą dobra nabyte przed zawarciem małżeństwa. Tak więc jeżeli jeden z małżonków nabył na przykład mieszkanie przed zawarciem małżeństwa, takie mieszkanie nie zostanie objęte małżeńską wspólnością majątkową. Ponadto w art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zostały dokładnie określone, jakie przedmioty oraz prawa należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Wśród nich najważniejsze to te, które zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków, a także uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków.

Intercyza

Małżonkowie mogą poprzez zawarcie umowy ustawową wspólność majątkową rozszerzyć, ograniczyć lub całkowicie wyłączyć. Taka umowa, żeby była ważna, musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Małżonkowie mogą ją zawrzeć zarówno przed, jak i w czasie trwania małżeństwa. Strony mogą także ją zmieniać lub rozwiązać. Powoływanie się na taką umowę w stosunku do osób trzecich jest możliwe tylko wówczas, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom znane. W Polsce nie istnieje rejestr, do którego małżonkowie mogliby w celu upublicznienia wpisać taką umowę.

Orzeczenie sądu

Reklama

W Polsce małżonkowie mogą także żądać zniesienia małżeńskiej wspólności ustawowej przez sąd. Może to jednak nastąpić tylko z ważnych powodów i z chwilą oznaczoną przez sąd w wyroku. Ważnym powodem do zniesienia wspólności majątkowej może być np. prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego, gdy przemawia za tym dobro rodziny lub dobro współmałżonka dłużnika.

Chociaż przyjmuje się, że obydwoje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, to z ważnych powodów każde z nich może żądać, żeby ustalenie udziałów nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym przyczynili się do powstania tego majątku. Przy ocenie sąd powinien brać pod uwagę między innymi wkład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Orzeczenie sądu uwzględniające powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami ma istotne znaczenie dla wierzycieli. Inaczej niż w przypadku rozdzielności majątkowej przeprowadzonej w formie umowy, odpowiedzialność drugiego małżonka za długi jest wyłączona.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ustrój majątkowy w małzeństwie

Niemcy

Reklama

U naszych zachodnich sąsiadów ustawowym ustrojem majątkowym jest ustrój rozdzielności majątkowej z wyrównaniem przyrostów wartości majątków. Oznacza to, że między Niemcami po zawarciu małżeństwa nie powstaje wspólna masa majątkowa, małżonkowie zachowują swoje dotychczasowe majątki. Co do zasady każdy z małżonków rozporządza samodzielnie swoim majątkiem. Z chwilą ustania ustroju ustawowego następuje wyrównanie różnic w wysokości przyrostu wartości obydwu majątków, na przykład w drodze roszczenia wyrównawczego jednego z małżonków po orzeczeniu rozwodu.

Przepisy niemieckiego kodeksu cywilnego dopuszczają odmienne uregulowanie ustroju majątkowego w drodze umowy. Musi ona być zawarta przed notariuszem, w obecności obojga małżonków. Umowy małżeńskie są wpisywane do rejestru umów. Jeżeli małżonkowie nie dochowają tego obowiązku, umowa będzie ważna, ale nie będzie miała wówczas skutku wobec osób trzecich. Prawo niemieckie przewiduje możliwość wprowadzenia w drodze umowy rozdzielności majątkowej lub wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem przyrostów wartości majątków

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY MAJĄTKOWEJ

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i wpis do rejestru

Zobacz: Ekspert radzi: czyj dom po rozwodzie?

Austria

W Austrii majątkowym ustrojem ustawowym, jaki powstaje po zawarciu małżeństwa, jest rozdzielność majątkowa. Tak więc w ustroju tym każdy z małżonków posiada swój majątek odrębny, a w jego skład wchodzą przedmioty majątkowe nabyte zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w czasie trwania związku. Małżonkowie rozporządzają nimi samodzielnie, bez żadnych ograniczeń. Ten ustrój może zostać wyłączony w każdym czasie trwania małżeństwa poprzez zawarcie przez małżonków umowy majątkowej. Dla jej ważności wymagane jest zachowanie formy aktu notarialnego, a żeby wywoływała skutki prawne wobec osób trzecich, musi zostać wpisana do rejestru umów.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Rozdzielność majątkowa

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY MAJĄTKOWEJ

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i wpis do rejestru

Francja

Francuskie prawo przewiduje, że ustawowym ustrojem pomiędzy małżonkami jest ustrój wspólności praw nabytych w czasie trwania małżeństwa. Do wspólności wchodzą przedmioty i prawa nabyte przez małżonków samodzielnie lub wspólnie oraz dochody z ich majątków odrębnych, a także długi zaciągnięte w czasie trwania wspólności oraz długi wynikające z zaspokojenia potrzeb rodziny. Francuscy małżonkowie mogą zastąpić ustrój wspólności majątkowej ustrojem umownym. Umowy majątkowe dla zachowania swej ważności wymagają formy aktu notarialnego oraz jednoczesnej obecności stron. Aby ta umowa wywołała skutki prawne wobec osób trzecich, konieczne jest jej upublicznienie. Przed udzieleniem ślubu urzędnik stanu cywilnego ma obowiązek zapytania czy nupturienci zawarli umowę majątkową. Jeżeli jeden z małżonków prowadzi przedsiębiorstwo, na jego wniosek umowa powinna zostać wpisana do rejestru przedsiębiorców. Małżonkowie mogą umową ograniczyć lub rozszerzyć majątek wspólny, a także wprowadzić rozdzielność majątkową.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Wspólność praw nabytych w czasie trwania małżeństwa

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i upublicznienie

Zobacz: Wyrównanie emerytur w niemieckim postępowaniu rozwodowym

Holandia

Z chwilą zawarcia małżeństwa w Holandii pomiędzy małżonkami powstaje z mocy prawa ustrój wspólności majątkowej. Wyróżnia się w nim trzy masy majątkowe: majątek wspólny i majątki własne małżonków. Na majątek wspólny składają się prawa majątkowe przysługujące małżonkom w chwili powstania ustroju oraz prawa nabyte w przyszłości. Ustrój ustawowy można umową zmodyfikować lub wyłączyć. Małżonkowie mogą ją zawrzeć przed ślubem, a po ślubie nie wcześniej niż po roku trwania małżeństwa. Zawarcie umowy majątkowej w czasie trwania małżeństwa wymaga zgody sądu. Sąd może nakazać małżonkom nie tylko rejestrację umowy w odpowiednim rejestrze, ale także opublikowanie jej w określonych dziennikach oraz państwowym publikatorze.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Wspólność majątkowa praw nabytych przed zawarciem i w czasie małżeństwa

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny i upublicznienie

Szwajcaria

Małżonków automatycznie od dnia wstąpienie w związek małżeński obowiązuje ustrój udziału w dorobku. Występują w nim cztery masy majątkowe: każdy z małżonków posiada majątek osobisty oraz majątek dorobkowy. Na majątek dorobkowy składają się wszystkie przedmioty i prawa nabyte odpłatnie w czasie trwania tego ustroju. Do majątku osobistego natomiast zalicza się między innymi przedmioty służące małżonkowi wyłącznie do osobistego użytku, te które należały do niego przed zawarciem małżeństwa oraz odziedziczone i pochodzące z darowizny. Szwajcarzy mogą umową majątkową dowolnie modyfikować ustrój majątkowy występujący pomiędzy nimi. Kodeks cywilny tego państwa przewiduje dwa rodzaje ustrojów umownych: wspólności majątkowej lub rozdzielności majątkowej. Obywatele Szwajcarii mogą także w granicach ustawy modyfikować te ustroje. Umowę można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w każdym czasie po zawarciu małżeństwa. Dla ważności umowy wymagane jest zawarcie jej w formie aktu notarialnego.

USTAWOWY USTRÓJ MAJĄTKOWY

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

DOPUSZCZALNOŚĆ UMOWY MAJĄTKOWEJ

TAK

FORMA UMOWY

Akt notarialny

MAŁGORZATA KRYSZKIEWICZ

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Podstawa prawna:

• Ustawa z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Zobacz serwis: Rozwody

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    19 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pobieranie torrentów - wyrok TSUE

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, iż dostawca internetu może systematycznie rejestrować adresy IP użytkowników oraz udostępniać ich nazwy i adresy pocztowe podmiotowi praw własności intelektualnej lub osobie trzeciej, zajmującej się windykacją tych praw.

    TSUE o dochodzeniu sprawiedliwości przed polskim sądem za zwrot "polskie obozy"

    Były więzień Auschwitz nie może dochodzić sprawiedliwości przed polskim sądem za zwrot "polskie obozy". Tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Pokazy dla seniorów – propozycje zmian

    Pokazy, często kierowane do seniorów, mogą być źródłem nieuczciwych praktyk przedsiębiorców. UOKiK przygotował propozycje zmian w przepisach.

    Zniesławienie – jak można dochodzić odpowiedzialności sprawcy?

    Zniesławienie to przestępstwo, a jego ofiara może dochodzić odpowiedzialności sprawcy w postępowaniu karnym. W jaki sposób?

    SN o kwalifikacji danego związku chemicznego w sprawie o narkotyki

    Zdaniem Sądu Najwyższego o tym jak kwalifikować dany związek chemiczny w sprawie o narkotyki decyduje sąd orzekający.

    Wakacje 2021 - prawa pasażerów

    W wakacje 2021 r. ruch pasażerski będzie zależał od sytuacji epidemiologicznej. O jakich prawach powinni pamiętać pasażerowie?

    Dobry start 2021 – wniosek

    Wniosek o świadczenie dobry start w 2021 r. rodzice złożą według zmienionych zasad. Od kiedy będą przyjmowane wnioski?

    PESEL w spisie powszechnym - UODO wystąpił do GUS

    Prezes UODO wystąpił do GUS w sprawie wątpliwości dotyczących procesu pozyskiwania numeru PESEL od osób dokonujących tzw. samospisu internetowego.

    Termin wdrożenia e-doręczeń przesunięty?

    Przesunięcie terminu wdrożenia e-doręczeń zakłada nowelizacja uchwalona przez Sejm. Kiedy mają wejść w życie nowe przepisy?

    Emerytura dla zwierząt służących w służbach mundurowych

    Rząd przyjął projekt ustawy regulującej status zwierząt w służbach mundurowych. Projekt zmienia w tym zakresie m.in. ustawę o Policji oraz szereg innych aktów prawnych.

    Świadczenia dla niepełnosprawnych w 2021 r.

    Świadczenia dla osób niepełnosprawnych w 2021 r. obejmują m.in. renty, zasiłki pielęgnacyjne czy świadczenia dla osób niesamodzielnych.

    NIK o dzierżawie gruntów rolnych w parkach narodowych

    Niezgodny z prawem wybór dzierżawców, naruszanie zasad równego dostępu do udziału w przetargu oraz jawności i jednolitości postępowania, a także niezapewnienie najkorzystniejszego wyniku przetargu – takie nieprawidłowości w gospodarowaniu gruntami rolnymi Skarbu Państwa stwierdziła NIK w sześciu na siedem skontrolowanych parków narodowych.

    Nabór wniosków o wsparcie na zalesianie do 02.08.2021 r.

    Do 02.08.2021 r. odbywać się będzie nabór wniosków o przyznanie wsparcia na zalesienie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Beneficjentem w zakresie kosztów założenia uprawy leśnej mogą być nie tylko rolnicy, ale również jednostki samorządu terytorialnego i jednostki organizacyjne gmin, powiatów oraz województw.

    Ryczałt na dojazdy dla funkcjonariusza Służby Więziennej

    Co do zasady świadczenia otrzymywane przez funkcjonariuszy Służby Więziennej stanowią dla nich przychód ze stosunku służbowego. Nie oznacza to jednak, że zawsze będą one podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

    Reforma przepisów o nieletnich - zmiany w izolacji sprawców najcięższych przestępstw

    W resorcie sprawiedliwości przygotowano projekt ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Ma on skutecznie zniechęcić ich do łamania prawa. Nowe przepisy powinny też zapewnić odpowiednie środki reakcji, gdy nieletni popełnią wykroczenie, przestępstwo lub są mocno zdemoralizowani.

    RIO: wójt może zatrudnić komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej

    Wójt może zatrudnić komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej, w tym także na tym stanowisku może zatrudnić komendanta gminnego związku ochotniczych straży pożarnych – podkreśliła Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku.

    Projekt Ustawy o Ochotniczej Straży Pożarnej – informacje, wyjaśnienia

    W ostatnim czasie opublikowano treść projektu Ustawy o Ochotniczej Straży Pożarnej. Rozpoczęły się również konsultacje społeczne, w których udział bezpośrednio bierze kadra kierownicza Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Państwowej Straży Pożarnej.

    Test sprawności fizycznej policjantów 2021 r.

    Zgodnie z zapisami ustawy o Policji policjant jest obowiązany utrzymywać sprawność fizyczną zapewniającą wykonywanie przez niego zadań służbowych. Co roku policjanci przystępują do testów sprawności fizycznej, których zaliczenie jest wymagane. Każdego funkcjonariusza Policji obowiązuje minimalny poziom sprawności motorycznej, gwarantujący efektywność podejmowanych działań. Testy nie dotyczą osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, ale policjantów w czynnej służbie, a więc tych osób, które w procesie rekrutacji oraz w późniejszych latach służby wykazały się wymaganą sprawnością fizyczną.

    Nowe definicje w ustawie Prawo o ruchu drogowym

    20 maja oraz 1 czerwca 2021 r. weszły w życie dwie nowelizacje ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zmiany zawarte w tych przepisach w istotny sposób wpłyną na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.

    56 mln złotych z Programu Infrastruktura i Środowisko trafi do jednostek policji w całym kraju

    Prawie 500 sztuk motocykli trafi do jednostek policji w całym kraju. Zakupy będą realizowane z pieniędzy unijnych.

    W konsultacjach projekt zmian odnoszący się do sądów wojskowych

    Zmiany w organizacji kolegiów sądów wojskowych, analogiczne do wprowadzonych w lutym zeszłego roku w sądach powszechnych oraz związane z nimi nowe zasady opiniowania kandydatów na sędziów wojskowych - przewiduje projekt resortu sprawiedliwości, nad którym w maju trwają konsultacje.

    Wydawanie pozwoleń na broń prywatną żołnierzom zawodowym

    Posiadanie broni palnej lub amunicji do niej bez wymaganego pozwolenia jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Z kolei posiadanie bez wymaganej rejestracji broni pneumatycznej lub bez pozwolenia miotacza gazu obezwładniającego (z wyłączeniem ręcznego) lub narzędzia albo urządzenia, którego używanie może zagrażać życiu lub zdrowiu, jest wykroczeniem. Jak wygląda procedura wydawania żołnierzom zawodowym pozwolenia na broń? Kiedy pozwolenie nie jest potrzebne?

    Zmiany w funduszach na nagrody i zapomogi żołnierzy niezawodowych już od 24.06.2021

    Od 24.06.2021 Minister Obrony Narodowej będzie mógł z własnej inicjatywy przekazać do dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej środki funduszu pozostające w jego dyspozycji z przeznaczeniem na nagrody dla żołnierzy niezawodowych pełniących służbę wojskową w podległych temu dowódcy jednostkach wojskowych.

    Skutki doręczenia aktu inwestorowi posiadającemu pełnomocnika

    Organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych.

    Renty dożywotnie z rosnącym zainteresowaniem seniorów

    Renty dożywotnie cieszą się coraz większym zainteresowaniem seniorów. Rośnie również liczna sporów sądowych związanych z umowami renty lub dożywocia.