Kategorie

Nowy pomysł w prawie spadkowym – rejestr testamentów

Damian Skowron
Dnia 18.09.2009 r. odbyło się spotkanie prasowe Krajowej Rady Notarialnej, na której głównym tematem była budowa systemu umożliwiającego odszukanie sporządzonych notarialnie testamentów w całej Europie. W Polsce niestety nie istnieje jeszcze system rejestracji testamentów, lecz Krajowa Rada już poczyniła duże kroki ku zmianie obecnej sytuacji. Do Polski przybyli założyciele i członkowie stowarzyszenia ARERT, którzy przybliżyli ideę stworzenia systemu dla całej Unii Europejskiej.

Sukces rejestru poświadczenia dziedziczenia inspiracją do dalszych działań

Przepis dający możliwość Krajowej Radzie Notarialnej do utworzenia rejestru poświadczenia dziedziczenia wszedł w życie 2.10.2008 r. i od tego momentu formalnie rozpoczęto intensywne działania mające na celu stworzenie kompleksowego systemu pozwalającego na rejestrację aktów poświadczenia dziedziczenia. Jednak pracę nad nim rozpoczęto dużo wcześniej. Jego obsługi musieli nauczyć się rejenci prowadzący kancelarie notarialne. Co ważne, wprowadzona regulacja odciążyła wymiar sprawiedliwości gdyż wszystkie czynności można dokonać również w kancelarii notarialnej, co naturalnie nie oznacza, że droga sądowa została zamknięta. To duża swoboda dla obywateli, ponieważ w sytuacji gdy sprawa spadkowa jest bezsporna, a takich jest bardzo duża część, wówczas kancelarie notarialne zapewniają niemal ekspresowe tempo załatwiania tych spraw pod warunkiem stawiennictwa wszystkich spadkobierców w kancelarii.

Nie wszystkie testamenty mogą zostać poświadczone przez notariusza. Przepisy wyłączają testamenty szczególne, czyli ustny, wojskowy oraz sporządzony na polskim statku morskim lub powietrznym.

Stowarzyszenie na rzecz Europejskiej Sieci Rejestrów Testamentów 

Association du Reseau Europeen des Registres Testamentaries (ARERT) powstało w 2005 r. z inicjatywy notariatów europejskich. Polska występuje w nim jako członek - obserwator. Główny cel to wspieranie działań, aby testamenty sporządzane za granicą były oznaczone w sposób, który gwarantuje ich odnalezienie, nawet jeśli zostały sporządzone za granicą. Takie rejestry działają już w 18 państwach Unii Europejskiej, z tego już 13 w formie elektronicznej, a do końca roku liczba ta ma być powiększona na skutek zinformatyzowania systemu funkcjonującego w Bułgarii.

W sytuacji, gdy Polska już od dawna jest członkiem Unii Europejskiej możliwości migracyjne naszych rodaków są ogromne. Należy pamiętać, że testament nieodnaleziony w praktyce jest testamentem nieistniejącym. Należy więc podjąć działania, aby takim sytuacjom zapobiec, tak by ostatnia wola testatora została wypełniona zgodnie z jego życzeniem. W Polsce niestety nadal nie ma systemu rejestracji testamentów, tak więc chęć jego stworzenia a jednocześnie zinformatyzowania według standardów obowiązujących w innych państwach jest dużym wyzwaniem dla Krajowej Rady Notarialnej. Rada jednak przekonana jest, że tak jak poświadczenie dziedziczenia w formie elektronicznej tak i elektroniczna rejestracja testamentów będą kolejnym sukcesem i dużym krokiem na przód. Zaledwie od marca 2009 roku zarejestrowano 17 tys. aktów poświadczenia dziedziczenia a liczba ta stale wzrasta. 

Chęć wprowadzenia uregulowania do Polski

Jak zapewnia notariusz Lech Borzemski, prezes KRN, na bazie już istniejącego systemu rejestracji poświadczenia dziedziczenia można zbudować system rejestracji testamentów wzbogacając o to system, który działa obecnie. Bez konieczności tworzenia nowego systemu, ponieważ stosowany obecnie już jest do tego przygotowany. Krajowej Radzie Notarialnej zależy na tym, aby system powstał chociażby na potrzeby polskich notariatów a to czy testament będzie dodany do rejestru czy też nie uzależnione będzie od woli testatora. Naczelna Rada wierzy, że zainteresowanie i pomysł spotka się z akceptacją obywateli i rejestracja w późniejszej fazie projektu będzie wręcz pożądana przez obywateli. 

Funkcjonowanie rejestru w innych państwach 

W krajach Unii Europejskiej rejestry prowadzone są przez notariuszy. Dostęp do informacji czy testament został sporządzony ma prawie każdy obywatel. Natomiast treść sporządzonego testamentu nie jest publicznie dostępna. Może się z nim zapoznać prawnik, który jest do tego upoważniony oraz spadkobierca; w obu przypadkach może to nastąpić tylko po przedstawieniu aktu zgonu, nigdy wcześniej.
W 1971 r. to władze państwa francuskiego wyszły z inicjatywą rejestracji testamentów. Początkowo były to zwykłe kartki, na których sporządzano krótkie informacje na temat sporządzanych testamentów. Obecnie jest systemem informatycznym, opartych na tych samych zasadach funkcjonowania co w Belgii czy na Węgrzech. Jego działanie koordynują notariusze. Również w Holandii idea stworzenia systemu wypłynęła od władz państwowych. Obecnie uprawnienia te są przekazywane bezpośrednio do realizacji przez notariuszy. We Francji w ciągu ostatnich 35 lat dokonano 16 mln. wpisów, tylko w ostatnim roku wpłynęło 500 tys. zapytań o testament rejestrowany oraz dokonano 400 tys. rejestracji testamentów w systemie.

Idea systemu rejestracji testamentów

System ma umożliwić odnalezienie testamentu, bez względu na kraj, w którym notarialnie został sporządzony. Ma zawierać informację kto i kiedy taki testament sporządził. Kwestie ustalenia czy jest on ważny, czy np. po zarejestrowanym testamencie spadkodawca nie sporządził nowego w domu, który treścią może wykluczać testament już zarejestrowany, dochodzone będą w późniejszym terminie. Najważniejsze jest, by informacja, iż testament został sporządzony, mogła zostać odszukana.

W 2008 r. notariusze sporządzili w Polsce aż 111 743 testamentów, to o 5 proc. więcej niż rok wcześniej.

Polecamy naszą publikację z której dowiesz się więcej na temat darowizn, spadków i testamentów >>
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    17 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.

    Dodatek energetyczny w 2021 r.

    Dodatek energetyczny w 2021 r. przysługuje odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej. Ile aktualnie wynosi takie świadczenie?

    Limity dorabiania dla emerytów z KRUS od września 2021 r.

    Ile może dorobić emeryt i rencista KRUS od 1 września 2021 r.? Przy jakich kwotach świadczenie może zostać zmniejszone lub zawieszone?

    Grzywna za podrzucanie śmieci

    Czy za podrzucanie śmieci sąsiad może zapłacić grzywnę? Co z możliwością wykorzystania nagrania z monitoringu?

    Czerwcowi emeryci - jakie zmiany?

    Czerwcowi emeryci już nie stracą. Ich emerytury zostaną przeliczone przez ZUS z urzędu na korzystniejszych zasadach.

    KE zwraca się do TSUE o nałożenie kar finansowych na Polskę

    Komisja Europejska zdecydowała o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości UE o nałożenie kar finansowych na Polskę za nieprzestrzeganie decyzji dotyczącej środków tymczasowych z 14 lipca.