REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Porada Infor.pl

Jakie prawa ma obywatel przed sądem?

Prawo daje gwarancję tego, aby sprawa była rozpoznawana przez niezawisły i niezależny sąd.
Prawo daje gwarancję tego, aby sprawa była rozpoznawana przez niezawisły i niezależny sąd.

REKLAMA

REKLAMA

Każdy obywatel, występując przed sądem, prokuratorem lub innym organem związanym z wymiarem sprawiedliwości, ma określone prawa i obowiązki.

1. Prawo do sądu

Prawo do sądu, wynikające zarówno z Konstytucji RP, jak i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ma swoje dwa aspekty:

REKLAMA

a) Prawo do drogi sądowej

Prawo do drogi sądowej oznacza, że każdemu obywatelowi zapewnia się dostęp do sądu. Dostęp do sądu oznacza, że masz prawo, aby każda sprawa o charakterze cywilnym mogła być rozstrzygnięta przez sąd, podobnie jak każde oskarżenie o popełnienie czynu zabronionego. Prawo do sądu oznacza również, że decyzje władz administracyjnych także mogą być poddawane kontroli sądowej. W związku z tym z jednej strony masz prawo, aby ostateczne orzeczenie w Twojej sprawie zostało wydane przez sąd, z drugiej uprawnienie do inicjowania w tym celu postępowania przed sądem.

b) Prawo do rozpatrzenia sprawy przez niezależny, niezawisły i właściwy sąd

Masz prawo, aby Twoja sprawa została rozpatrzona przez sąd, a zatem niezależny i niezawisły organ.

Sąd zatem musi być odseparowany od innych organów państwowych, zaś sędziowie bezstronni i uniezależnieni od innych instytucji. Prawo daje Ci gwarancję tego, aby Twoją sprawę rozpoznawał niezawisły i niezależny sąd – w razie uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności sędziego powinien on zostać wyłączony od prowadzenia sprawy, również na Twój wniosek.

2. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki

W Konstytucji RP zostało zapisane Twoje prawo do rozpatrzenia sprawy „bez nieuzasadnionej zwłoki”, zaś w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do rozpatrzenia sprawy „w rozsądnym terminie”. Możesz i powinieneś bronić się przed zbytnią przewlekłością każdego postępowania.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

3. Prawo do dwuinstancyjnego postępowania

REKLAMA

Z Konstytucji RP jednoznacznie wynika, że „postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne”, zaś „każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji”. W związku z tym w każdym postępowaniu masz możliwość odwołania się od niekorzystnego z Twojego punktu widzenia orzeczenia i przeanalizowania Twojej sprawy jeszcze raz przez sąd odwoławczy.

Niemniej jednak, nie od każdego orzeczenia możesz się odwołać. Sama Konstytucja RP przewiduje, że prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji może być ograniczone wyjątkami przewidzianymi w ustawach. Generalnie od orzeczeń i decyzji merytorycznych rozstrzygających Twoją sprawę albo kończących postępowanie w sprawie zawsze będziesz mógł wnieść odwołanie. W toku postępowania wydawanych jest jednak szereg innych orzeczeń i decyzji, z których zaskarżyć będziesz mógł jedynie te, w stosunku do których ustawa przyznaje Ci taką możliwość.

4. Prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy

Jawne rozpatrzenie sprawy zostało zagwarantowane Ci zarówno w Konstytucji RP, jak i w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jawność postępowania oznacza, że rozprawa sądowa jest ogólnie dostępna dla publiczności i co do zasady każdy ma prawo wstępu na salę sądową. Obecność publiczności podczas postępowania ma zapewnić społeczną kontrolę sposobu procedowania i prawidłowości orzeczeń wydawanych przez sąd.

Niemniej jednak, sama Konstytucja RP przewiduje, że jawność postępowania może być wyłączona ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Powinieneś wiedzieć, że pomimo wyłączenia jawności wyrok zawsze musi być ogłoszony publicznie.

Zobacz: Obowiązki obywatela przed sądem

5. Prawo do poszanowania wolności i godnego traktowania

REKLAMA

Źródłem wszystkich Twoich praw i obowiązków jest godność człowieka. Jest ona przyrodzona, niezbywalna i nienaruszalna, a na państwie ciąży wręcz obowiązek ochrony godności ludzkiej. W związku z tym wszelkie działania podejmowane w toku postępowania względem Ciebie muszą uwzględniać i respektować Twoją godność.

Konstytucja RP jednoznacznie stanowi, że „nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych”. Niemal identyczną regulację zawiera Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, zgodnie z którą „nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu”. Zakaz ten ma charakter absolutny i nie mogą być stosowane żadne wyjątki w tym zakresie.

6. Prawo do obrony

Prawo do obrony to jedno z najważniejszych praw w toku postępowania. Jest ono gwarantowane zarówno przez Konstytucję RP, jak i Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Prawo zapewnia Ci obronę zarówno w znaczeniu materialnym, jak i formalnym.

Prawo do obrony w znaczeniu materialnym oznacza, że masz prawo podejmowania w toku postępowania wszelkich czynności, których celem jest ochrona Twoich interesów (np. poprzez składanie stosownych wniosków dowodowych).

Prawo do obrony w znaczeniu formalnym oznacza natomiast, że masz uprawienie do korzystania z obrońcy, zarówno z wyboru, jak i z urzędu.

7. Prawo do pomocy w postępowaniu

Prawo do pomocy w postępowaniu jest jednym z aspektów gwarantowanego Ci w Konstytucji RP prawa do obrony. W toku postępowania masz bowiem możliwość korzystania z pomocy profesjonalnego prawnika, i to nie tylko z wyboru, ale także z urzędu. W Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wprost bowiem zostało zapisane, że oskarżony ma prawo, „jeśli nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów obrony – do bezpłatnego korzystania z pomocy obrońcy wyznaczonego z urzędu, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości”.

8. Prawo dowodzenia

Prawo dowodzenia to kolejny ważny aspekt prawa do obrony. Wynika z niego, że masz uprawnienie do zgłaszania wniosków dowodowych oraz podejmowania wszelkich innych czynności, które mają na celu wykazanie okoliczności uzasadniających ochronę Twoich interesów.

9. Prawo do informacji

Prawo do informacji jest ważnym aspektem prawa do jawnego rozpatrzenia sprawy, z którego wynika m.in. że postępowanie ma być jawne dla Ciebie jako strony. W związku z tym przysługuje Ci uprawnienie do przeglądania akt sprawy oraz bycia informowanym o decyzjach zapadających w Twojej sprawie na niejawnych posiedzeniach. Jawność dla stron oznacza także, że masz prawo brać udział we wszystkich czynnościach podejmowanych przez organy prowadzące postępowanie, w związku z tym masz prawo otrzymywać informacje o terminach i miejscach przeprowadzanych czynności.

10. Prawo do ugodowego zakończenia sporu

Prawo daje w pewnych sytuacjach możliwość zawarcia kompromisu, ugody pomiędzy stronami postępowania, skutkiem której jest możliwość wcześniejszego zakończenia sprawy lub uzyskania przez osobę zawierającą ugodę określonych korzyści.

11. Prawo wynagrodzenia niewłaściwych decyzji

Z Konstytucji RP jednoznacznie wynika, że „każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej”. Działaniem organu władzy publicznej może być również wydanie określonego orzeczenia przez sąd. Jeżeli zostanie ustalone, że orzeczenie zostało wydane niezgodnie z prawem, a Tobie z tego tytułu została wyrządzona szkoda, masz prawo do żądania od państwa stosownego odszkodowania.

Zobacz serwis: Strony postępowania

Tekst pochodzi z poradnika wydanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości: "Obywatel w postępowaniu cywilnym" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Podwyżki dla pracowników podmiotów leczniczych. Od lipca 2024 r. minimalne wynagrodzenie zasadnicze od 4651,06 zł do 10375,45 zł

Pracownicy zatrudnieni w ochronie zdrowia od lipca 2024 r. doczekają się waloryzacji minimalnych wynagrodzeń zasadniczych. 

Sanatorium z KRUS dla emeryta. Jakie są aktualne zasady?

Czy z rehabilitacji w sanatorium KRUS mogą korzystać również emeryci? Jakie są aktualne przepisy? Co trzeba wiedzieć o turnusie?

Strefa Czystego Transportu w Warszawie od 1 lipca. Już 2,2 tys. wniosków o wyłączenie spod obostrzeń

Strefa Czystego Transportu w Warszawie będzie obowiązywała już od 1 lipca 2024 r. "Na ten moment dostaliśmy 2,2 tys. wniosków o wyłączenie spod obostrzeń strefy" - tak poinformował dzisiaj nasz portal Jakub Dybalski, rzecznik prasowy ZDM. SCT to zakaz wjazdu dla aut benzynowych starszych niż 1997 r. oraz z silnikiem Diesla starszych niż 2005 r., ale jest też kilka rodzajów wyłączeń.

Krótszy tydzień pracy już do 1 lipca 2024 r. Dla których pracowników? Czy od 2025 r. wszyscy będziemy pracowali krócej?

Ta grupa pracowników będzie pracowała przez 35 godzin w tygodniu już od 1 lipca 2024 r. Czy reszta pracowników ma szansę pracować krócej już od 2025 r.? Czy jest to uzależnione od wyników prowadzonych testów?

REKLAMA

300 plus 2024 - wniosek. Kto i jak może złożyć? W jakim terminie? Kto może dostać łącznie 400 zł na wyprawkę szkolną dla dziecka?

300 plus (300+), to potoczna nazwa programu "Dobry start", dzięki którego rodzice i opiekunowie dzieci w wieku szkolnym mogą otrzymać raz w roku (także i w 2024 roku) otrzymać 300 zł (netto) na wyprawkę szkolną dla dziecka bez względu na dochód rodziny. Jak, gdzie i do kiedy można złożyć wniosek? Co trzeba wpisać we wniosku? Kto może liczyć na dodatkowe 100 zł na wyprawkę szkolną dla dziecka?

W 2024 roku nadal 300 zł na wyprawkę szkolną. Dla kogo? Od kiedy można składać wnioski? Dla kogo dodatkowe 100 zł?

Od kilku lat (dokładnie od roku szkolnego 2021/2022) jest przyznawane tzw. świadczenie 300+, czyli 300 zł przeznaczone na wyprawkę szkolną dla każdego dziecka w ramach programu Dobry Start. Pieniądze te przyznaje i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Mimo, że od czasu wprowadzenia tego świadczenia inflacja osiągnęła dwucyfrowe wartości w skali 2022 roku, a także 2023 roku - nadal świadczenie to nie jest zwaloryzowane i w 2024 roku można liczyć nadal na 300 zł pomocy państwa w wyposażeniu dziecka do szkoły. Jak uzyskać 300 plus?

Nadchodzi rewolucja w receptach. Rząd wprowadza ważne zmiany

Rząd chce rozszerzenia podmiotów uprawnionych do wystawiania recept. Chodzi o wyeliminowanie obecnych ograniczeń związanych z możliwością wystawiania recept na refundowane niektóre leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyroby medyczne przysługujące bezpłatnie osobom do ukończenia 18. roku życia albo po ukończeniu 65. roku życia.

Trybunał Sprawiedliwości UE: nie można dokonać ekstradycji uchodźcy do jego państwa pochodzenia. Niezależnie od powodów wniosku o ekstradycję

Nadanie statusu uchodźcy w państwie członkowskim UE nie pozwala na dokonanie ekstradycji takiego uchodźcy do jego państwa pochodzenia. Dopóki organ, który nadał ten status, nie zniesie go lub go nie cofnie, nie można dokonać ekstradycji tego uchodźcy, niezależnie od powodów leżących u podstaw wniosku o ekstradycję. Tak uznał Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 18 czerwca 2024 r. - w sprawie C-352/22 (Generalstaatsanwaltschaft Hamm) dotyczącej wniosku o ekstradycję uchodźcy pochodzenia kurdyjskiego do Turcji, podejrzanego o morderstwo. 

REKLAMA

TSUE o statusie uchodźcy: nie ma obowiązku uznania automatycznie statusu uchodźcy przyznanego w innym państwie UE

W dniu 18 czerwca 2024 r. zapadł wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie skutków decyzji o nadaniu statusu uchodźcy - sprawa o sygnaturze C-753/22 przeciw Bundesrepublik Deutschland.

Płace w budżetówce 2025. Rząd proponuje podwyżkę o 4,1%. Związkowcy są zbulwersowani – żądają przynajmniej 15% więcej

Rząd Donalda Tuska prognozuje, że inflacja w 2025 roku wyniesie średnio 4,1%. O tyle samo mają wzrosnąć wynagrodzenia w budżetówce. Nie podoba się to związkowcom, którzy proponują w przyszłym roku przynajmniej 15% podwyżki dla pracowników sfery budżetowej, a niektórzy nawet 20%.

REKLAMA