REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Prawo daje gwarancję tego, aby sprawa była rozpoznawana przez niezawisły i niezależny sąd.
Prawo daje gwarancję tego, aby sprawa była rozpoznawana przez niezawisły i niezależny sąd.

REKLAMA

REKLAMA

Każdy obywatel, występując przed sądem, prokuratorem lub innym organem związanym z wymiarem sprawiedliwości, ma określone prawa i obowiązki.

1. Prawo do sądu

Prawo do sądu, wynikające zarówno z Konstytucji RP, jak i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ma swoje dwa aspekty:

REKLAMA

REKLAMA

a) Prawo do drogi sądowej

Prawo do drogi sądowej oznacza, że każdemu obywatelowi zapewnia się dostęp do sądu. Dostęp do sądu oznacza, że masz prawo, aby każda sprawa o charakterze cywilnym mogła być rozstrzygnięta przez sąd, podobnie jak każde oskarżenie o popełnienie czynu zabronionego. Prawo do sądu oznacza również, że decyzje władz administracyjnych także mogą być poddawane kontroli sądowej. W związku z tym z jednej strony masz prawo, aby ostateczne orzeczenie w Twojej sprawie zostało wydane przez sąd, z drugiej uprawnienie do inicjowania w tym celu postępowania przed sądem.

b) Prawo do rozpatrzenia sprawy przez niezależny, niezawisły i właściwy sąd

Masz prawo, aby Twoja sprawa została rozpatrzona przez sąd, a zatem niezależny i niezawisły organ.

Sąd zatem musi być odseparowany od innych organów państwowych, zaś sędziowie bezstronni i uniezależnieni od innych instytucji. Prawo daje Ci gwarancję tego, aby Twoją sprawę rozpoznawał niezawisły i niezależny sąd – w razie uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności sędziego powinien on zostać wyłączony od prowadzenia sprawy, również na Twój wniosek.

REKLAMA

2. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki

W Konstytucji RP zostało zapisane Twoje prawo do rozpatrzenia sprawy „bez nieuzasadnionej zwłoki”, zaś w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do rozpatrzenia sprawy „w rozsądnym terminie”. Możesz i powinieneś bronić się przed zbytnią przewlekłością każdego postępowania.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

3. Prawo do dwuinstancyjnego postępowania

Z Konstytucji RP jednoznacznie wynika, że „postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne”, zaś „każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji”. W związku z tym w każdym postępowaniu masz możliwość odwołania się od niekorzystnego z Twojego punktu widzenia orzeczenia i przeanalizowania Twojej sprawy jeszcze raz przez sąd odwoławczy.

Niemniej jednak, nie od każdego orzeczenia możesz się odwołać. Sama Konstytucja RP przewiduje, że prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji może być ograniczone wyjątkami przewidzianymi w ustawach. Generalnie od orzeczeń i decyzji merytorycznych rozstrzygających Twoją sprawę albo kończących postępowanie w sprawie zawsze będziesz mógł wnieść odwołanie. W toku postępowania wydawanych jest jednak szereg innych orzeczeń i decyzji, z których zaskarżyć będziesz mógł jedynie te, w stosunku do których ustawa przyznaje Ci taką możliwość.

4. Prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy

Jawne rozpatrzenie sprawy zostało zagwarantowane Ci zarówno w Konstytucji RP, jak i w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jawność postępowania oznacza, że rozprawa sądowa jest ogólnie dostępna dla publiczności i co do zasady każdy ma prawo wstępu na salę sądową. Obecność publiczności podczas postępowania ma zapewnić społeczną kontrolę sposobu procedowania i prawidłowości orzeczeń wydawanych przez sąd.

Niemniej jednak, sama Konstytucja RP przewiduje, że jawność postępowania może być wyłączona ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Powinieneś wiedzieć, że pomimo wyłączenia jawności wyrok zawsze musi być ogłoszony publicznie.

Zobacz: Obowiązki obywatela przed sądem

5. Prawo do poszanowania wolności i godnego traktowania

Źródłem wszystkich Twoich praw i obowiązków jest godność człowieka. Jest ona przyrodzona, niezbywalna i nienaruszalna, a na państwie ciąży wręcz obowiązek ochrony godności ludzkiej. W związku z tym wszelkie działania podejmowane w toku postępowania względem Ciebie muszą uwzględniać i respektować Twoją godność.

Konstytucja RP jednoznacznie stanowi, że „nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych”. Niemal identyczną regulację zawiera Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, zgodnie z którą „nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu”. Zakaz ten ma charakter absolutny i nie mogą być stosowane żadne wyjątki w tym zakresie.

6. Prawo do obrony

Prawo do obrony to jedno z najważniejszych praw w toku postępowania. Jest ono gwarantowane zarówno przez Konstytucję RP, jak i Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Prawo zapewnia Ci obronę zarówno w znaczeniu materialnym, jak i formalnym.

Prawo do obrony w znaczeniu materialnym oznacza, że masz prawo podejmowania w toku postępowania wszelkich czynności, których celem jest ochrona Twoich interesów (np. poprzez składanie stosownych wniosków dowodowych).

Prawo do obrony w znaczeniu formalnym oznacza natomiast, że masz uprawienie do korzystania z obrońcy, zarówno z wyboru, jak i z urzędu.

7. Prawo do pomocy w postępowaniu

Prawo do pomocy w postępowaniu jest jednym z aspektów gwarantowanego Ci w Konstytucji RP prawa do obrony. W toku postępowania masz bowiem możliwość korzystania z pomocy profesjonalnego prawnika, i to nie tylko z wyboru, ale także z urzędu. W Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wprost bowiem zostało zapisane, że oskarżony ma prawo, „jeśli nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów obrony – do bezpłatnego korzystania z pomocy obrońcy wyznaczonego z urzędu, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości”.

8. Prawo dowodzenia

Prawo dowodzenia to kolejny ważny aspekt prawa do obrony. Wynika z niego, że masz uprawnienie do zgłaszania wniosków dowodowych oraz podejmowania wszelkich innych czynności, które mają na celu wykazanie okoliczności uzasadniających ochronę Twoich interesów.

9. Prawo do informacji

Prawo do informacji jest ważnym aspektem prawa do jawnego rozpatrzenia sprawy, z którego wynika m.in. że postępowanie ma być jawne dla Ciebie jako strony. W związku z tym przysługuje Ci uprawnienie do przeglądania akt sprawy oraz bycia informowanym o decyzjach zapadających w Twojej sprawie na niejawnych posiedzeniach. Jawność dla stron oznacza także, że masz prawo brać udział we wszystkich czynnościach podejmowanych przez organy prowadzące postępowanie, w związku z tym masz prawo otrzymywać informacje o terminach i miejscach przeprowadzanych czynności.

10. Prawo do ugodowego zakończenia sporu

Prawo daje w pewnych sytuacjach możliwość zawarcia kompromisu, ugody pomiędzy stronami postępowania, skutkiem której jest możliwość wcześniejszego zakończenia sprawy lub uzyskania przez osobę zawierającą ugodę określonych korzyści.

11. Prawo wynagrodzenia niewłaściwych decyzji

Z Konstytucji RP jednoznacznie wynika, że „każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej”. Działaniem organu władzy publicznej może być również wydanie określonego orzeczenia przez sąd. Jeżeli zostanie ustalone, że orzeczenie zostało wydane niezgodnie z prawem, a Tobie z tego tytułu została wyrządzona szkoda, masz prawo do żądania od państwa stosownego odszkodowania.

Zobacz serwis: Strony postępowania

Tekst pochodzi z poradnika wydanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości: "Obywatel w postępowaniu cywilnym" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Testament notarialny. Jak często można zmieniać, ile to kosztuje i na co uważać?

Czy można zmienić testament notarialny? Jakie są najczęstsze przyczyny podjęcia decyzji o sporządzeniu nowego dokumentu? Oto praktyczne informacje.

Od 1 stycznia 2027 r. obowiązuje wyłącznie PKD 2025. Przedsiębiorcy muszą zaktualizować wpisy do CEIDG, KRS i REGON

Od 1 stycznia 2027 r. będzie obowiązywać wyłącznie nowa Polska Klasyfikacja Działalności 2025. Do 31 grudnia 2026 r. przedsiębiorcy mają czas na dostosowanie swoich wpisów w CEIDG, KRS lub REGON do nowej klasyfikacji. Jakie mogą być konsekwencje braku aktualizacji kodów PKD?

Firmy znów zatrudniają. W których zawodach przybywa ofert pracy?

W październiku br. na 50. największych portalach rekrutacyjnych w Polsce opublikowano łącznie ponad 266,12 tys. nowych ofert pracy, czyli prawie o 13 tys. (5 proc.) więcej niż w ubiegłym roku – wynika z danych firmy Grant Thornton, opublikowanych przez „Rz”.

Koniec wypłaty emerytury po przekroczeniu tej kwoty. Od 1 grudnia ZUS wprowadza nowe limity dorabiania, które zdecydują o losie Twoich pieniędzy

Już od 1 grudnia 2026 roku zaczynają obowiązywać nowe, zaktualizowane progi przychodowe dla tysięcy polskich emerytów i rencistów dorabiających do swoich świadczeń. Choć kwoty poszły w górę, zasady Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostają bezlitosne dla osób, które nie dopilnują swoich rachunków. Wystarczy przekroczyć wyznaczony limit o zaledwie kilka złotych, aby przelew z ZUS został drastycznie pomniejszony, a w skrajnym przypadku – całkowicie wstrzymany.

REKLAMA

Bon dla seniora wchodzi w życie. Kto otrzyma 2500 zł na opiekę w pierwszej kolejności?

Rada Ministrów przyjęła oficjalne rozporządzenie w sprawie Bonu Senioralnego na lata 2026–2028. Nowe darmowe wsparcie w miejscu zamieszkania ruszy jeszcze w tym roku, jednak w 2026 roku skorzystają z niego wyłącznie mieszkańcy wybranych gmin w Polsce. Sprawdź, jakie kryteria dochodowe trzeba spełnić, ile czasu ma gmina na rozpatrzenie wniosku i kto znajduje się na początku „kolejki”.

O co spierają się współwłaściciele nieruchomości – zarząd, korzystanie, koszty, wynajem. Co wynika z przepisów i czego można się spodziewać w sądzie

Przepisy regulujące współwłasność w częściach ułamkowych z założenia mają zapewnić równoważność praw i obowiązków współwłaścicieli z zachowaniem prawa do rozporządzania swoim udziałem. Współwłaściciele nieruchomości mają prawo do jej współposiadania oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli. Praktyka pokazuje, że współwłasność jest jednak przedmiotem licznych sporów, głównie w obszarze zarządu nieruchomością wspólną, korzystania z niej czy ponoszenia na nią nakładów bądź innych wydatków.

Sejm na żywo 17 listopada 2026 r. [Transmisja online]

17 listopada rozpoczyna się trzydniowe posiedzenie Sejmu. Na wtorek zaplanowano prace nad wnioskiem Rozwoju Plus o odwołanie rządu Donalda Tuska. Posłowie zajmą się też projektem, który ma ułatwić dostępu do leków stosowanych w chorobach rzadkich i projektem ws. zamrożenia cen gazu ziemnego.

EUR to nie CHF. Kredyty w euro wymagają odrębnej analizy. Tylko częściowo można się sugerować orzecznictwem dot. frankowiczów

Dorobek orzeczniczy dotyczący kredytów denomominowanych lub indeksowanych we frankach szwajcarskich nie może być automatycznie przenoszony na każdy inny produkt kredytowy powiązany z inną walutą. Dr Tomasz Łapaj, radca prawny, Partner w Kancelarii Lawspective wyjaśnia dlaczego.

REKLAMA

Black Friday 2026: te triki stosują oszuści podający się za sprzedawców. 9 kluczowych zasad świadomego kupującego w czasie zakupów online

Co roku Black Friday to mnóstwo kuszących promocji i decyzji podejmowanych pod presją czasu – okazyjnych ofert dostępnych czasem tylko przez kilka godzin. Dla cyberprzestępców to świetna okazja do wykorzystania pośpiechu i emocji ułatwiających wyłudzanie pieniędzy i danych. Fałszywe sklepy, reklamy podszywające się pod znane marki, wiadomości o trudnościach z dostawą czy próby wyłudzenia kodów BLIK – to tylko część zagrożeń, które warto umieć rozpoznawać, by skutecznie chronić swoje pieniądze i bezpieczeństwo – nie tylko w okresie promocyjnych zakupów. Jak przygotować się do sezonu wyprzedaży, by okazja nie zmieniła się w stratę i co zrobić, gdy nie wszystko pójdzie zgodnie z planem?

Skrócony czas pracy a pensja bez zmian - najpierw o 10% a potem o 20%. Dziemianowicz-Bąk: Bardziej wypoczęci pracownicy wracają do pracy z głową pełną innowacji [trwa pilotaż]

„To co dzieje się, to dla nas powód, żeby wyczekiwać ostatecznych wyników pilotażu z nadzieją, że pozwolą nam one zrobić po ponad 100 latach kolejny krok: skrócić czas pracy wszystkim pracownikom z zachowaniem wynagrodzenia” – mówiła w poniedziałek we Wrocławiu ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Szefowa MRPiPS odwiedziła Miejską Bibliotekę Publiczną, która uczestniczy w rządowym pilotażu skróconego czasu pracy z zachowaniem wynagrodzenia.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA