Jeden dzień może uratować prawo nauczyciela do trzynastki. Warto to wiedzieć przed zakończeniem zajęć dydaktycznych

• Prawo do trzynastki a przepracowany okres
• Trzeba przepracować 6 miesięcy, ale nie zawsze
• Jeden dzień może uratować prawo nauczyciela do trzynastki

Rok szkolny dobiega końca, a wraz z nim kończą się umowy o pracę zawarte z niektórymi nauczycielami. W ostatnim czasie w przestrzeni publicznej dużo się mówiło i pisało o nauczycielach, z którymi dyrektorzy zawierają umowy obejmujące swym zakresem cały rok kalendarzowy, a więc trwające do 31 sierpnia, a kończące się wraz z zakończeniem zajęć dydaktycznych, czyli w roku szkolnym 2025/2026 w dniu 26 czerwca. To istotnie wpływa na zakres uprawnień pracowników i sprawia, że czują się oni oszukani. Jednym z problemów, który wyłania się na tym tle jest prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, czyli tzw. trzynastki. I choć jest ono wypłacane dopiero po zakończeniu roku kalendarzowego, to niektórzy już dziś wiedzą, że go nie otrzymają, choć pracowali tak samo, jak ich koledzy. Dlaczego tak się dzieje?

Prawo do trzynastki a przepracowany okres

Dodatkowe wynagrodzenie roczne jest domeną pracowników sfery budżetowej. Przysługuje ono między innymi nauczycielom, a zasady na jakich należy je przyznawać i obliczać zostały określone w przepisach ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Zgodnie z przyjętą ogólną regułą, pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Pracownik, który nie przepracował u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, pod warunkiem, że okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy. Należy pamiętać, że w tej sytuacji nie chodzi tylko o okres zatrudnienia, ale o efektywne wykonywanie pracy. To zaś oznacza, że czasami dosłownie pojedyncze dni nieobecności mogą przesądzić o nabyciu prawa do tego wynagrodzenia lub nie.

Trzeba przepracować 6 miesięcy, ale nie zawsze

Od wymogu przepracowania 6 miesięcy istnieje szereg wyjątków, a tymi najczęściej spotykanymi są:
1. nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem zgodnie z organizacją pracy szkoły (opinia MEN z 4 grudnia 2009 r., nr DS-WPZN-AB-401-02/09);
2. powołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej;
3. rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne (WAŻNE! Nie ma tu mowy o świadczeniu kompensacyjnym),
4. podjęcia zatrudnienia m.in. po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej;
5. korzystania z:

• urlopu wychowawczego,
• urlopu macierzyńskiego,
• urlopu ojcowskiego,
• na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• urlopu opiekuńczego,
• uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• urlopu dla poratowania zdrowia,
• przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego z urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego;
• urlopu rodzicielskiego;
• wygaśnięcia stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.

Jeden dzień może uratować prawo nauczyciela do trzynastki

W odniesieniu do przypadku nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem zgodnie z organizacją pracy szkoły należy zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, zgodnie z opinią MEN z 4 grudnia 2009 r. (nr DS-WPZN-AB-401-02/09) wynikająca z tej regulacji preferencja dotyczy tylko zatrudnienia od 1 września danego roku szkolnego. Po drugie, znajduje ona zastosowanie tylko roku zatrudnienia, a nie ma zastosowania w roku zakończenia stosunku pracy. Z kolei w odniesieniu do świadczenia rehabilitacyjnego należy pamiętać o tym, że samo korzystanie z niego nie jest wystarczające. Aby omawiana regulacja znalazła zastosowanie, musi dojść do rozwiązania po nim umowy. Jeśli pracownik wróci po świadczeniu do pracy, to będzie już do niego stosowany wymóg przepracowania 6 miesięcy.
Jednak co istotne, gdy w trakcie roku kalendarzowego u danego pracownika wystąpiła któraś z nieobecności „uprawniających” do trzynastki, pracodawca nie musi już analizować tego, czy pracownik ten przepracował 6 miesięcy. Jest tak nawet wówczas, gdy ta nieobecność była krótka, np. w sytuacji skorzystania z urlopu opiekuńczego.
Jak z tego wynika, nauczyciele, których zatrudniono na podstawie umów o pracę kończących się wraz z zakończeniem zajęć dydaktycznych, czyli 26 czerwca 2026 r., a którzy w okresie od 1 stycznia do 26 czerwca 2026 r. wykorzystali choćby jeden dzień urlopu opiekuńczego, będą mieli prawo do trzynastki mimo nieprzepracowania co najmniej 6 miesięcy.