Podatek od spadków i darowizn, Zachowek

Zazwyczaj w przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności sądy z automatu przyjmują, że osoba niepełnosprawna może otrzymać wyższy zachowek. W praktyce osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym nie może trwale wykonywać żadnej pracy. Oznacza to prawo do 2/3 udziału spadkowego, a nie ½. Przy udziale w spadku wynoszącym 240 000 zł osoba niepełnosprawna otrzyma 160 000 zł z zachowku. Dla porównania osoba zdrowa może wygrać w sądzie 120 000 zł. Różnica wynosi 40 000 zł na korzyść osoby niepełnosprawnej.

W dniu 9 października 2024 r., do laski marszałkowskiej, został złożony poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 825), który zakłada zniesienie w polskim systemie prawym podatku od spadków. Projekt ten, ma położyć kres podwójnemu, a nawet kilkukrotnemu opodatkowywaniu przez państwo tych samych składników majątku, bo jak argumentują jego autorzy – „ludzie nie umierają w celu optymalizacji podatkowej”. Wprowadzenie przewidzianych w nim zmian – odegrałoby fundamentalne znaczenie zwłaszcza dla osób żyjących w związkach partnerskich, które nie mogą skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania spadku, przysługującego najbliższym członkom rodziny, zaliczanym do tzw. zerowej grupy podatkowej. Jego pierwsze czytanie w Sejmie, odbyło się 21 lutego 2025 r.

Zachowek tradycyjnie był instytucją prawną, która gwarantowała przynajmniej najbliższym krewnym udział w spadku po zmarłym, jeśli zostali pominięci w testamencie. Od kilkunastu miesięcy obowiązują jednak duże zmiany w prawie spadkowym i takich gwarancji, o ile nie podejmą stosownych działań, nie mają nawet najbliżsi krewni. Znajomość nowych zasad jest jednak niewielka.

Uznanie za niegodnego dziedziczenia i wydziedziczenie mają podobne skutki i zdarza się, że są mylone. Trzeba jednak wiedzieć, iż to odmienne instytucje prawa spadkowego. Czym się różnią? Jakie są aktualne przepisy?

Podatnicy alarmują o problemach z dotrzymaniem 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku, które jest warunkiem skorzystania ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn. Brak wiedzy lub niedoinformowanie prowadzą do negatywnych konsekwencji, a procedury odwoławcze nie zawsze przynoszą ulgę. Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje do Ministra Finansów o wprowadzenie obowiązku pouczania obywateli, a resort rozważa zmiany w ustawie planowane na 2025 rok.

Są trudności w skorzystaniu ze zwolnienia z podatku od spadków po śmierci najbliższych. Podatnicy wskazują na brak informacji o 6-miesięcznym terminie na zgłoszenie nabycia spadku na formularzu SD-Z2. Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje do ministra finansów o wprowadzenie obowiązku pouczania o tych warunkach przez sądy i notariuszy, aby zapobiec przypadkom, gdy niewiedza prowadzi do utraty prawa do ulgi.

Zgodnie z opublikowanym na stronie RCL projektem ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich (nr w wykazie: UD87) oraz projektem ustawy wprowadzającej ustawę o rejestrowanych związkach partnerskich (nr w wykazie: UD88) – osoby żyjące w związkach partnerskich (zarówno tych jedno, jak i różnopłciowych), jeżeli sformalizują ten związek przed kierownikiem USC – zostaną zaliczone do zerowej, jak i pierwszej grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Oznacza to, że dokonując pomiędzy sobą transakcji pieniężnych – będą one mogły korzystać ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, a jeżeli nie spełnią formalnych warunków ustawowych i będą musiały zapłacić podatek – będzie on dużo niższy, niż obecnie. 

W dniu 18 października 2024 r. w na stronach Rządowego Centrum Legislacji Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich i projekt ustawy wprowadzającej tą pierwszą. Celem tych ustaw jest wprowadzenie do polskiego porządku prawnego nowej instytucji: rejestrowanego związku partnerskiego, dostępnego dla par tej samej płci oraz dla par różnej płci. Projekty nowych przepisów mają zostać przyjęte przez Radę Ministrów w IV. kwartale 2024 r. Na ten moment nie ma informacji o planowanym terminie wejścia w życie tych przepisów.

Osoby, które prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ale nie pozostają w związku małżeńskim – muszą uważać na dokonywane pomiędzy sobą transakcje pieniężne. W myśl przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn – nie stanowią bowiem rodziny, ani tym bardziej – nie są zaliczane do zerowej grupy podatkowej, która może skorzystać ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. 

Czy można obniżyć wysokość należnego zachowku, jeżeli spadkobierca postępował względem spadkodawcy w sposób niemoralny? Co z możliwością odwołania się w takich sprawach do zasad współżycia społecznego, określonych w artykule 5 Kodeksu cywilnego?

"Zamierzam złożyć pozew o zachowek. Do jakiego sądu wnosi się takie pismo i ile wynosi opłata?" - pyta Czytelniczka. To do jakiego sądu należy wnieść pismo, zależy od wartości przedmiotu sporu, podobnie jak wysokość opłaty. Jakie są zatem aktualne zasady?

Lato to nie tylko czas wyjazdów wakacyjnych i odpoczynku. To również czas ślubów, chrzcin i innych uroczystości rodzinnych. Organizując taką imprezę, mamy sporo wydatków, ale są też przychody. To prezenty od rodziny i gości, często bardzo wartościowe i oczywiście pieniądze w kopertach. Tu pojawia się pytanie, czy nie powinniśmy zgłosić takiego dochodu fiskusowi?

Podatek od spadków dotyka wielu osób. W ubiegłym roku wprowadzono znaczące zmiany w przepisach dotyczących tego podatku, które wpłynęły na kwoty wolne od podatku. Sprawdź, jakie zwolnienia obowiązują w 2024 roku.

Prawo do zachowku jest ściśle powiązane z sytuacją osobistą uprawnionego oraz jego zdolnością do pracy. Jakie są przepisy?

Jakie są skutki podatkowe nabycia spadku po ojczymie? Jak pasierb może skorzystać ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn?

W dzisiejszych czasach, coraz częściej obywatele Polski otrzymują darowizny z zagranicy. Czy jednak taka darowizna podlega opodatkowaniu w Polsce? Jakie są obowiązki podatkowe osoby, która otrzymała taką darowiznę w formie aktu notarialnego?

Dobrowolne wpłaty internautów będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn w zależności od przyporządkowania darczyńcy (internauty) do odpowiedniej grupy podatkowej oraz od wysokości darowanej kwoty. Jakie są dokładne zasady postępowania w przypadku takich darowizn?

Darowizna nieruchomości to często spotykany sposób przekazywania majątku, który może być motywowany różnorodnymi przyczynami, od chęci wsparcia bliskich po realizację celów biznesowych. Jednak nie zawsze proces darowizny przebiega gładko, a czasem może dojść do sytuacji, w której darowizna zostaje odwołana. W takim przypadku pojawia się pytanie o skutki podatkowe takiego działania. Czy zwrot darowizny nieruchomości podlega opodatkowaniu?

Sfinansowane ze środków obrotowych rzeczowe upominki dla pracowników z okazji jubileuszu ich pracy przekazywane przez pracodawcę podczas uroczystych spotkań nie stanowią przychodu ze stosunku pracy, od którego należny jest podatek dochodowy od osób fizycznych. Są one przedmiotem darowizny a zatem zasady opodatkowania tego świadczenia regulują przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn. To stanowisko dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) wydał interpretację, w której wyjaśnił, że korekta dotycząca wielkości i wartości nabytych w spadku przedmiotów pozostanie bez wpływu na prawo do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zachowek to specjalny mechanizm prawny mający na celu ochronę pewnych członków rodziny spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie lub w wyniku dziedziczenia ustawowego. W Polsce, jeżeli dojdzie do sytuacji, gdy pewni członkowie rodziny nie otrzymają swojej części majątku, mogą oni dochodzić swoich praw przez żądanie zachowku. Jednakże, jak to jest z kwestią podatkową w takim przypadku? Czy otrzymane pieniądze tytułem zachowku podlegają opodatkowaniu?

Krajowa Informacja Skarbowa (KIS) w swojej interpretacji wyjaśniła, że błędnie wypełniony formularz SD-Z2 nie pozbawia prawa do zwolnienia z podatku od wszystkich darowizn, jeżeli zostały zgłoszone we właściwym terminie.

Dyrektor KIS potwierdził, że ustanowienie dożywotniej nieodpłatnej renty wypłacanej przez córkę podlega przepisom PSD w związku z czym nie polega pod PIT.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) potwierdził, że nabycie spadku po pradziadku i otrzymanie środków pieniężnych po zakończonej sprawie o zniesienie współwłasności nie wiąże się z koniecznością zapłacenia podatku od spadków i darowizn. 

W dobie dynamicznych zmian na rynku nieruchomości oraz rosnącej popularności transakcji deweloperskich, wiele osób decyduje się na przekazywanie darowizn w transzach. Jednakże takie działanie niesie za sobą pewne konsekwencje podatkowe, w tym konieczność składania odrębnego zgłoszenia o nabyciu rzeczy i praw majątkowych (SD-Z2) dla każdej transzy. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej tej kwestii, opierając się na interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.