Rzecznik Praw Obywatelskich, Ochrona danych osobowych

Wyciek danych z MyDr jest potężnym ostrzeżeniem dla biznesu. To zdarzenie pokazało, że cyberprzestępcy coraz rzadziej atakują same firmy, a uderzają w ich zewnętrznych dostawców. W obszarze księgowości i kadr taki atak to nie tylko kryzys wizerunkowy, ale natychmiastowy paraliż operacyjny, brak wypłat i ryzyko wysokich kar od UODO czy KAS. Słowne obietnice i deklaracje o „dbaniu o bezpieczeństwo” przestały mieć znaczenie. W świecie cyfrowym i pracy zdalnej liczą się twarde normy (ISO 27001, ISO 9001), zasada Zero Trust oraz sprawdzone procedury reagowania na kryzys. Jak więc chronić finanse, kadry i księgowość przed atakami łańcucha dostaw i jak krok po kroku działać, gdy dane już wyciekną?

Wysyłanie skanu dowodu osobistego przez Internet to ryzykowna, ale powszechna praktyka wielu firm finansowych. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał właśnie, że takie działanie narusza prawo do prywatności. Wystąpił do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z żądaniem pilnego ukrócenia tego procederu. Podpowiadamy, dlaczego to tak ważne dla twojego bezpieczeństwa i jak chronić dane z dowodu.

Masz obowiązek wpuścić zarządcę lub właściciela do mieszkania - w przeciwnym razie grozi Ci gigantyczna grzywna. Ministerstwo pracuje nad nowelizacją przepisów, która ma zlikwidować problem tzw. "dzikich lokatorów" oraz blokowania kontroli technicznych. Nowe uprawnienia budzą jednak potężne kontrowersje i opór Rzecznika Praw Obywatelskich. Czy to koniec prawa do prywatności w polskich realiach?

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) po przeprowadzonym postępowaniu stwierdził naruszenie ochrony danych osobowych przez administratora danych – Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice. Sprawa dotyczy udostępnienia danych osobowych obywateli, którzy poparli petycję opublikowaną następnie przez Urząd Miasta i Gminy Myślenice w Biuletynie Informacji Publicznej.

Jest nowy wyrok NSA, który może zatrzymać falę nękających telefonów i pism. Naczelny Sąd Administracyjny jasno stwierdził: samo przyjęcie spadku nie czyni jeszcze spadkobiercy dłużnikiem w oczach firmy windykacyjnej. Dopóki sąd nie potwierdzi nabycia spadku, windykator nie ma prawa przetwarzać twoich danych ani domagać się zapłaty.

Limit dochodów uprawniający rodziców jedynaka do ulgi prorodzinnej wynosi 112 tys. zł i nie zmienił się od 2013 roku. Minimalne wynagrodzenie wzrosło w tym czasie niemal trzykrotnie. Coraz więcej rodzin traci prawo do odliczenia — nie dlatego, że się wzbogaciły, lecz dlatego, że gospodarka poszła do przodu, a przepisy stały w miejscu. Rzecznik Praw Obywatelskich pyta Ministerstwo Finansów, co zamierza z tym zrobić.

Wprowadzenie SI do dziedzin życia, ma możliwości poprawy bezpieczeństwa i jakości życia jednostki. Jednak istniejące ryzyko naruszenia prywatności i bezpieczeństwa danych osobowych, zmusza do zapewnienia zgodności z prawem, przejrzystości działania systemów AI oraz ochrony wrażliwych danych, takich jak dane biometryczne.

Coraz więcej samorządów w Polsce rozważa przyjęcie dokumentu określającego zasady korzystania ze sztucznej inteligencji – tzw. wewnętrznej polityki AI. Czy to dobre rozwiązanie? Co powinien zawierać taki dokument?

Cudzoziemiec chciał zarejestrować auto, ale urząd odmówił przyjęcia go poza wyznaczonymi godzinami dla obcokrajowców. Rzecznik Praw Obywatelskich mówi wprost: to może być naruszenie zasad równego traktowania. RPO domaga się pilnych wyjaśnień i zmian w warszawskich urzędach.

Kanada to kraj, który kojarzy się nam z piękną przyrodą, syropem klonowym i piżamowym shoppingiem. Jednak z punktu widzenia RODO Kanada to „państwo trzecie” – miejsce, które nie podlega bezpośrednio unijnym regulacjom ochrony danych osobowych. Czy oznacza to, że przesyłanie danych na drugi brzeg Atlantyku jest ryzykowne?

Administrator danych nie może wyręczać się pracownikiem w ustalaniu sposobów zabezpieczenia danych - NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa Sądu Rejonowego w Zgierzu od wyroku WSA w Warszawie. Tym samym podtrzymał decyzję Prezesa UODO w sprawie nałożenia kary za brak odpowiednich zabezpieczeń.

W związku z ostatnią interwencją Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Finansów w sprawie wysokich i niezaskarżalnych kar za brak ważnego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, którymi – jak wynika z interwencji – niekiedy karane są nawet osoby nie ponoszące winy za niewykupienie na czas ubezpieczenia, ponieważ np. przebywały w tym czasie w szpitalu – mówi się przede wszystkim o kwestiach problematycznych z punktu widzenia ukaranych. Stawiając się w roli poszkodowanego w wypadku z udziałem nieubezpieczonego pojazdu – można jednak spojrzeć na sprawę z nieco innej perspektywy. UFG przedstawiło swoje stanowisko w sprawie interwencji Rzecznika. 

W związku ze wzrostem od 1 lipca 2024 r. płacy minimalnej – wzrosły też kary za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Spóźnialski posiadacz samochodu osobowego, może zostać obciążony karą sięgającą nawet 8600 zł, a samochodu ciężarowego - 12900 zł. Kary za brak OC niejednokrotnie przewyższają wartość pojazdu. W sprawie interweniuje RPO. 

Do ubiegania się o świadczenie wspierające niezbędne jest uzyskanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia. Decyzje wydają wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności. Niestety, rozpatrywanie wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia trwa zbyt długo.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych finansuje działalność socjalną na rzecz uprawnionych osób. Dostęp do ich danych osobowych jest niezbędny do przyznania świadczeń socjalnych. W jaki sposób osoby korzystające z zfśs udostępniają swoje dane osobowe? Jak pracodawca chroni dane osób korzystających z zfśs?

W aktualnym stanie prawnym na zatrzymanie prawa jazdy kierowcy przez policjanta nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Ministra Infrastruktury o rozpoczęcie prac legislacyjnych w celu wprowadzenia podstawy prawnej do zaskarżania takiego zatrzymania prawa jazdy.

Organy Krajowej Administracji Skarbowej wysyłają obywatelom nieformalne pisma z ewentualnymi zastrzeżeniami co do prawidłowego wywiązywania się przez nich z obowiązków podatkowych. Takie działania budzą wątpliwości a także emocje podatników, którzy już odebrali takie "listy behawioralne". Mają oni wątpliwości i pytania co do tej procedury, której nie przewiduje Ordynacja podatkowa. Rzecznik Praw Obywatelskich poprosił Ministra Finansów o kompleksowe wyjaśnienia tych działań. Marcin Wiącek pyta ministra Andrzeja Domańskiego m.in. o to, na jakiej podstawie ustalany jest krąg adresatów listów oraz czy resort kontroluje zasadność ich kierowania do podatników.

Rzecznik Praw Obywatelskich ma wątpliwości prawne odnośnie zasad na jakich ma działać strefa czystego transportu (STC) w Warszawie. Dlatego skierował 27 lutego 2024 r. wystąpienie do Biura Zarządzania Ruchem Drogowym Urzędu m. st. Warszawy. Z uchwały Rady m. st. Warszawy w sprawie STC wynika, że (w zakresie wyłączeń od zakazu wjazdu), pojazdy z silnikami benzynowymi mogą spełniać niższe normy emisji szkodliwych substancji w stosunku do pojazdów z silnikami Diesla. Rzecznik Praw Obywatelskich ma obawy, czy takie zróżnicowanie spełnia standardy konstytucyjne, które gwarantują obywatelom prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Ponadto RPO zwrócił uwagę na fakt, że czasowe prawo do wjazdu do stołecznej strefy czystego transportu samochodami niespełniającymi europejskich wymogów norm spalania ma przysługiwać mieszkańcom Warszawy, którzy w niej rozliczają podatki. Ale nie wyjaśniono powodów pominięcia tych mieszkańców, którzy nie rozliczają się w stolicy albo też dopiero to uczynią. 

Jakie jest zadanie rzecznika praw obywatelskich? Jakie skargi składają rodacy? RPO Marcin Wiącek podsumował działalność za rok 2022.

Asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami - czy wejdzie w życie w 2024? RPO przedstawia swoje uwagi. Co obejmuje asystencja osobista? 

Dane osobowe to wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej – tak stanowi unijne rozporządzenie o ochronie danych osobowych (tzw. RODO). Danymi osobowymi są także informacje na temat przekonań religijnych lub światopoglądowych. Tego rodzaju dane osobowe podlegają szczególnej ochronie prawnej, także na gruncie przepisów Kodeksu pracy. Czy zatem pracodawca ma prawo pozyskiwać informacje dotyczące przekonań religijnych pracowników? A gdyby do tego doszło, jak pracownik powinien zareagować na próbę pozyskania takich danych? Wyjaśniamy.

Dane osobowe to nie tylko imię, nazwisko i dane adresowe. To wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. Danymi osobowymi są wobec tego także informacje o najintymniejszej sferze życia ludzkiego, jaką jest seksualność człowieka, czy jego orientacja seksualna. Tego rodzaju dane osobowe podlegają szczególnej ochronie prawnej, także na gruncie przepisów prawa pracy. Czy zatem pracodawca ma prawo żądać od pracowników podania danych dotyczących ich seksualności czy orientacji seksualnej? A gdyby do tego doszło, jak pracownik powinien zareagować na takie żądanie? Wyjaśniamy.

Dane osobowe pracownika podlegają ochronie na podstawie przepisów krajowego Kodeksu pracy oraz unijnego Ogólnego rozporządzenie o ochronie danych. Przepisy określają wyraźnie, jakie informacje kandydat do pracy lub pracownik ma obowiązek przekazać pracodawcy. Określają także zakres pytań, jakie pracodawca ma prawo zadawać pracownikowi. Jednym z nich jest pytanie o to, czy pracownik należy do związku zawodowego. Co pracownik powinien na nie odpowiedzieć? Podpowiadamy.

Dla biur rachunkowych, które przetwarzają nie tylko liczby, ale również czułe informacje finansowe swoich klientów, zapewnienie bezpieczeństwa danych to priorytet. Samo naruszenie zasad RODO przez administratora  może skutkować karą finansową do 20 000 000 EUR. Październik jest Europejskim Miesiącem Cyberbezpieczeństwa. To okres, w którym organizowane są różnego rodzaju kampanie, wydarzenia, szkolenia i inne działania edukacyjne mające na celu podniesienie poziomu wiedzy w zakresie cyberbezpieczeństwa wśród obywateli, przedsiębiorstw i instytucji. To zatem najlepszy czas na to, aby przypomnieć, na co szczególnie powinni uważać księgowi i właściciele biur rachunkowych.