Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Podział majątku a prawa autorskie

Podział majątku a prawa autorskie
Podział majątku a prawa autorskie
shutterstock
W dzisiejszym świecie wiele osób zajmuje się szeroko rozumianą działalnością twórczą, której rezultatem są różnego rodzaju utwory, chronione przez prawo autorskie. Jeżeli zatem jesteś grafikiem komputerowym czy fotografem, albo to Twój małżonek/małżonka jest architektem bądź muzykiem, warto zapoznać się z najważniejszymi zagadnieniami związanymi z prawem autorskim, które są niezwykle istotne również w sytuacji rozstania.

Podział majątku a prawa autorskie

W pierwszej kolejności musisz odpowiedzieć sobie na pytanie jaki ustrój małżeński was dotyczy. Jeżeli podpisaliście tzw. intercyzę, to wasza sytuacja jest stosunkowo prosta. Jednakże, większość z małżeństw w Polsce objęta jest ustawową wspólnością majątkową i w tym przypadku trzeba pomyśleć o podziale majątku. Przede wszystkim warto wiedzieć co podlega podziałowi (tym kwestiom również został poświęcony artykuł: Wspólność ustawowa). W skrócie – podziałowi podlega majątek wspólny, w skład którego wchodzą wszystkie przedmioty, które zostały nabyte w czasie trwania małżeństwa. Małżonkowie dysponują też majątkiem osobistym, co do którego zachowują samodzielność.

Jednakże, w przypadku praw autorskich rozróżnienie na majątek wspólny i osobisty jest szczególnie trudne. Co do zasady prawa autorskie wchodzą w skład majątku osobistego, a jednocześnie dochód z tytułu wykonania utworu czy przeniesienia praw autorskich zalicza się do majątku wspólnego małżonków.

O czym zatem warto pamiętać, jeżeli jeden z małżonków jest twórcą w rozumieniu prawa autorskiego? Z tego artykułu dowiesz się co to jest utwór, czym różnią się autorskie prawa osobiste od autorskich praw majątkowych oraz o co warto wiedzieć w sytuacji rozstania, gdy sami jesteśmy autorami lub gdy twórcą jest nasz małżonek.

Utwór – przedmiot prawa autorskiego

Prawna definicja utworu różni się od tego, jak to pojęcie rozumiane jest w języku potocznym. Według polskiego i europejskiego prawa, status utworu posiadają tylko takie przedmioty które jednocześnie są rezultatem twórczej działalności człowieka, mają indywidualny charakter oraz zostały ustalone w jakiejkolwiek formie. Co to w praktyce oznacza?

Twórcza działalność

Utwór powinien przede wszystkim być nowy i oryginalny, a więc nie może być wynikiem schematycznej, rutynowej pracy. Ponadto, celem autora powinno być stworzenie nowego utworu, a nie jedynie wtórne odtworzenie jakiegoś stanu czy schematu działania.

Tak: fotografie

Nie: pomniki nagrobne

Indywidualny charakter

Pojęcie indywidualności odnosi się do tego, czy istnieje podobny utwór lub czy jest szansa, aby podobny wytwór powstał w przyszłości.

Tak: felieton w czasopiśmie

Nie: liczniki kalorii

Ustalenie w formie

Poprzez ustalenie utworu należy rozumieć przybranie przez ten utwór jakiejś postaci – chociażby krótkotrwałej. Innymi słowy, utwór musi istnieć i być możliwy do odbioru, czyli istnieć poza świadomością autora.

Tak: napisanie piosenki

Nie: nieutrwalony nigdzie pomysł, wynalazek czy koncepcja

Prawa autorskie – co oznacza to pojęcie?

Twórcy przysługują dwa rodzaje praw: autorskie prawa majątkowe oraz autorskie prawa osobiste, które w założeniu chronią różne interesy autora. Prawa autorskie osobiste, to przede wszystkim prawo do oznaczenia swojego autorstwa i decydowania o publikacji utworu. Z kolei autorskie prawa majątkowe to m.in. prawo do korzystania z utworu, rozporządzania, jak i pobierania wynagrodzenia.

Rozróżnienie na prawa autorskie majątkowe i osobiste jest o tyle ważne, że dochód z praw majątkowych wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków (analogicznie do wynagrodzenie za pracę). Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, że wynagrodzenie uzyskane przez męża-copywritera będzie stanowić jego majątek osobisty, podczas gdy wypłata żony-pielęgniarki będzie wspólna.

Co jeszcze odróżnia autorskie prawa osobiste od majątkowych?

Autorskie prawa osobiste

Autorskie prawa majątkowe chronią więź twórcy z utworem. Są niezbywalne (czyli autor nie może ich np. sprzedać lub zrzec się tych praw) oraz bezterminowe. W szczególności chronione jest prawo do autorstwa utworu (tzn. oznaczenie utworu nazwiskiem), prawo do nienaruszalności treści i formy utworu (tzw. prawo do integralności utworu), prawo do udostępnienia utworu publiczności (tylko autor może zadecydować czy, kiedy i w jaki sposób podzieli się swoim utworem podzieli).

Na potrzeby rozstania i podziału majątku warto przede wszystkim pamiętać, że autorskie prawa osobiste świadczą o bliskim związku autora z utworem, w związku z czym nie można ich przenieść na małżonka.

Autorskie prawa majątkowe

Autorskie prawa majątkowe mają charakter ekonomiczny. Świadczy o tym fakt, że w przeciwieństwie do praw osobistych, prawa majątkowe do utworu można przenieść na inne osoby. W rezultacie, jeżeli małżonek przeniesie prawa do utworu za wynagrodzenie, to korzyść majątkowa wchodzi do majątku wspólnego. 

Innymi słowy, do majątku wspólnego wchodzi dochód (np. środki pieniężne z tantiem), ale też przedmioty nabyte w zamian za wynagrodzenie uzyskane z tytułu praw autorskich (np. samochód zakupiony za wynagrodzenie autora).

O czym warto pamiętać, w sytuacji, gdy…

  • jest się autorem/autorką

Prawa autorskie chronią twoją – osobistą – działalność twórczą. Jak wspomniano wyżej, przysługują ci prawa dwojakiego rodzaju – autorskie prawa osobiste i majątkowe. Praw osobistych nikt nie może cię pozbawić, są bezwzględne i niezbywalne. W pewnym uproszczeniu – zawsze pozostaniesz autorem/autorką swojego utworu i z tego tytułu przysługuje ci ochrona. Możesz też bez zgody współmałżonka zarządzać swoimi prawami autorskimi, tj. sprzedawać, udzielać licencji czy prawa do korzystania bez konsultacji z małżonkiem.

 Zachowujesz również autorskie prawa majątkowe, natomiast musisz liczyć się z tym, że dochód, jakie przyniosły twoje utwory w czasie trwania małżeństwa, wchodzi do majątku wspólnego i podlega podziałowi.                        

  • autorem/autorką jest małżonek/małżonka

Jeżeli jesteś małżonkiem autora, który w trakcie trwania związku małżeńskiego otrzymywał z tego tytułu dochody pamiętaj, że wchodzą do majątku wspólnego i w związku z tym są przedmiotem sprawy o podział majątku.

Wynika to z faktu, że wynagrodzenie otrzymane w zamian za majątkowe prawa autorskie do utworu przynoszą taki sam dochód jak np. wynagrodzenie z tytułu pracy – warto pamiętać o tym dokonując podziału majątku.

  • małżonkowie są współautorami

Z inną sytuacją mamy do czynienia w sytuacji, gdy małżonkowie są jednocześnie współautorami (wspólnie napisali książkę, stworzyli projekt architektoniczny). W takim przypadku małżonkowie dysponują wspólnymi prawami autorskimi, które to jednocześnie (uwaga!) nie należą do wspólnego majątku małżeńskiego. Pamiętaj zatem, że obejmuje was osobny reżim majątkowy, jeśli chodzi o wasz wspólny utwór.

  • małżonkowie w trakcie trwania związku nabyli prawa autorskie od osób trzecich

W przypadku, gdy któryś z małżonków, w trakcie trwania małżeństwa z ustrojem wspólności majątkowej, nabędzie majątkowe prawo autorskie, wtedy prawa te wejdą do majątku wspólnego.

Uwaga!
Jeżeli małżonek nabył prawa autorskie w drodze darowizny, dziedziczenia lub za środki pochodzące z majątku osobistego, wtedy prawa autorskie wejdą do majątku osobistego.

Podział majątku – procedura i koszty

Podzielić majątek można w różnym czasie – przed, po lub w trakcie sprawy o rozwód. W tym celu, należy złożyć stosowny wniosek do sądu.

Na wniosek jednego z małżonków, w wyroku rozwodowym sąd może podzielić majątek wspólny, jednakże z uwagi na skomplikowany charakter tych spraw, zazwyczaj do podziału majątku dochodzi później, w odrębnym postępowaniu sądowym o podział majątku. Podział majątku podlega opłacie sądowej w wysokości 1000 zł, jednakże łączny koszt sprawy (uwzględniając na przykład koszty opinii biegłego) może być znacznie wyższy.

Uwaga!
Wniosek o podział majątku, który zawiera wspólny projekt podziału, wynosi 300 zł. Jeżeli jest możliwe porozumienie pomiędzy małżonkami to podziału majątku można również dokonać w drodze umowy przed notariuszem.

Czy przyda się pomoc adwokata?

Bezwzględnie tak! Ten artykuł, chociaż miał na celu wyjaśnić najważniejsze kwestie, wykazał jednocześnie, że kwestie związane z prawami autorskimi w kontekście podziału majątku są niezwykle zawiłe i z pewnością warto zgłosić się do wykwalifikowanego adwokata, z prośbą o fachową – i sprawną – pomoc.

Co więcej, niekiedy bardzo trudno rozróżnić co wchodzi w skład majątku wspólnego. Wątpliwości mogą dotyczyć takich kwestii jak np. odszkodowania czy zadośćuczynienia za naruszenie majątkowych praw autorskich. Z całą pewnością te kwestie należy indywidualnie rozważyć ze swoim pełnomocnikiem.

Aby wybrać adwokata skorzystaj z rejestru adwokatów. Jeżeli nie posiadasz wystarczających środków finansowych, możesz złożyć wniosek w sądzie rejonowym (właściwym dla miejsca zamieszkania) o przyznanie adwokata z urzędu.

Karolina Mendecka, Adwokat, dr (UŁ), LLM (UniLund), asystent w Instytucie Badań Prawnoporównawczych i Interdyscyplinarnych, WPiA UŁ

***

Konkurs Kancelaria Przyjazna Dziecku

Zapraszamy środowisko adwokatów i radców prawnych do włączenia się w akcję propagowania i stosowania zasad, mających na celu zminimalizowanie negatywnych emocji, jakie towarzyszą dziecku podczas procedur prawnych związanych z rozstaniem rodziców. Konkurs organizowany jest przez Komitet Ochrony Praw Dziecka w ramach projektu „Standardy pomocy dziecku w sytuacji rozstania rodziców”. Patronat nad konkursem objął portal Infor.pl.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Komplet: Polski Ład w wynagrodzeniach i dochodach, Kodeks pracy 2022 i Czas pracy 2022
Komplet: Polski Ład w wynagrodzeniach i dochodach, Kodeks pracy 2022 i Czas pracy 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    23 sty 2022
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Niekonstytucyjne zamknięcie dyskotek a odszkodowania
    Przedstawiciele biznesu twierdzą, że zamknięcie jednej gałęzi działalności gospodarczej przy jednoczesnym zezwoleniu na działanie innych, to dyskryminacja, a udzielone wsparcie to marna rekompensata.
    Boże Ciało w 2022 r.
    Boże Ciało w 2022 r. będziemy obchodzili już w czerwcu. Co to za święto? Czy jest dniem wolnym od pracy?
    Najniższa i najwyższa emerytura w 2021 r.
    Ile wynosiła najniższa emerytura w 2021 r., a ile najwyższa? Jaka była wysokość świadczenia kompensacyjnego?
    Babcie i dziadkowie oszczędzają zamiast pożyczać
    W trudnych czasach starsze pokolenie zamiast pożyczać zaciska pasa i sięga po oszczędności. Tak wynika z badania Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej „Portfel statystycznego Polaka w pandemii”.
    Niealimentacja, czyli uchylanie się od alimentów
    Co robić kiedy osoba zobowiązania do opłacania alimentów na Ciebie lub na Twoje dziecko uchyla się od tego obowiązku? Kiedy nie płaci? Kiedy mówi, że nie chce i nie będzie płacić? Gdy masz trudności z pokrywaniem podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. O tym, jak się zachować, jak postępować skutecznie oraz pozostawać w zgodzie z prawem, przeczytasz w tym artykule.
    Rozdzielność majątkowa w małżeństwie
    Co robić, gdy drugi współmałżonek trwoni wspólny majątek? Co, gdy nie przyczynia się do jego powiększenia? Jak postąpić dla ochrony majątku na przyszłość przed ryzykownymi decyzjami biznesowymi drugiego współmałżonka? Jakim dokumentem jest intercyza? O tym oraz o innych kwestiach związanych z majątkiem współmałżonków, przeczytasz w tym artykule.
    Fikcyjny ojciec w dokumentach dziecka - problemy, przepisy
    Samotne matki nie chcą wpisywać fikcyjnego ojca do dokumentów dziecka. Czy planowana jest modyfikacja przepisów w zakresie obowiązku wprowadzania do aktów urodzenia tzw. danych kryjących?
    Kwarantanna, izolacja, wynik testu w najnowszej wersji mojeIKP
    W aplikacji mojeIKP znajdziemy informację o wyniku testu na koronawirusa oraz skierowaniu na kwarantannę czy izolację.
    500 plus na nowo narodzone dziecko w 2022 r.
    Od 1 stycznia 2022 r. ZUS przyjmuje wnioski o świadczenie 500 plus na nowo narodzone dzieci. Według danych ZUS wpłynęło dotąd 27,7 tys. wniosków na 35,7 tys. dzieci.
    Spoofing telefoniczny - ZUS ostrzega
    ZUS ostrzega przed oszustami wykorzystującymi tzw. spoofing. Na czym polegają takie działania? Czego nie powinniśmy robić?
    SN o naruszeniu wolności w przepisach ws. stanu wyjątkowego
    W przepisach ws. stanu wyjątkowego doszło do nieproporcjonalnego wkroczenia w wolność przemieszczania się oraz wyboru miejsca pobytu, co doprowadziło do naruszenia konstytucji - uznał Sąd Najwyższy, uniewinniając dziennikarzy ukaranych za pobyt w strefie stanu wyjątkowego, przy granicy polsko-białoruskiej.
    Polski Ład a emerytury rolnicze - jakie zmiany?
    Jakie zmiany w zakresie emerytur rolniczych zakłada Polski Ład? Co z przekazywaniem gospodarstwa?
    Zasiłek rodzinny w 2022 roku
    Zasiłek rodzinny w 2022 roku stanowi jedną z form wsparcia rodziców. Jakie są dodatki do zasiłku? Gdzie i kiedy złożyć wniosek?
    Rękojmia i gwarancja konsumencka – zmiany w 2022 roku
    Już wkrótce ulegną zmianie przepisy dotyczące rękojmi i gwarancji konsumenckiej. Zawarte w Kodeksie Cywilnym przepisy dotyczące rękojmi za wady przestaną mieć zastosowanie do konsumentów w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych. W tym zakresie zasady rękojmi przy sprzedaży konsumenckiej zostaną wprowadzone do ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (dalej: „u.p.k.”). Projektowane przepisy zmieniają zakres uprawnień przysługujących konsumentom, ale nie wszystkie wprowadzane przez ustawodawcę zmiany będą dla nich korzystne.
    Wcześniejsza spłata kredytu? Bank musi oddać klientowi prowizję
    Skarga nadzwyczajna Rzecznika Finansowego została uwzględniona przez Sąd Najwyższy. Rozstrzygnięcie jest ważne dla wszystkich, którym bank lub firma pożyczkowa odmówiły zgodnego z prawem rozliczenia wcześniej spłaconego kredytu.
    Zerowy VAT na żywność - czy wpłynie na spadek cen?
    Eksperci prognozują, iż zerowy VAT na żywność może wpłynie na wyhamowanie wzrostu cen, ale nie na ich spadek. Czy później konsumentów czekają podwyżki?
    Wiedza finansowa prezentem na Dzień Babci i Dziadka
    Jak chronić się przed oszustami, którzy czyhają na pieniądze seniorów? Praktyczna wiedza finansowa może okazać się najlepszym prezentem na Dzień Babci i Dziadka.
    COVID-19: Weryfikacja covidowa w zakładach pracy coraz bliżej uchwalenia
    Rząd we wtorek ocenił pozytywnie poselski projekt ustawy o weryfikacji covidowej. Wskazał, że "zapewni bezpieczne warunki w zakładach pracy". Zasugerował też, aby go uzupełnić o przepis, że finasowanie testów diagnostycznych – ok. 1 mld zł rocznie – pochodzić będzie z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.
    Zakaz konkurencji w umowach najmu komercyjnego
    W umowach najmu komercyjnego spotykamy się czasem z klauzulami zakazującymi działalności konkurencyjnej, wprowadzanymi zarówno przez wynajmujących jak i najemców. Warto jednak pamiętać, iż ramy ich stosowania są ograniczone z uwagi na możliwość uznania ich przez UOKiK za klauzule niedozwolone.
    Wypadek na stoku narciarskim – kto ponosi odpowiedzialność?
    Wbrew pozorom, wypadek na stoku może się przydarzyć nawet wytrawnym narciarzom. Wina nie musi leżeć po naszej stronie - niezakłóconemu szusowaniu może przeszkodzić lekkomyślność i brawura innej osoby. Kto zatem i na jakich zasadach odpowiada za spowodowanie wypadku na stoku narciarskim?
    Ważna uchwała SN dla poszkodowanych w wypadkach pojazdów wielofunkcyjnych
    Sąd Najwyższy wydał korzystną dla poszkodowanych uchwałę dotyczącą zakresu odpowiedzialności z umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrządzone w wyniku ruchu pojazdów wielofunkcyjnych.
    Włoski Sąd Najwyższy: głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka
    Włoski Sąd Najwyższy orzekł, iż głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka i zakłóca spokój. W wydanym wyroku nakazał wypłatę odszkodowania sąsiadom, którzy słyszą hałas przez ścianę.
    Ferie na stoku i nie tylko - jak nie przepłacić za ubezpieczenie?
    Ferie to szczyt sezonu sportów zimowych, dlatego ruszając na stoki oprócz polisy turystycznej, warto mieć także ubezpieczenie bagażu. Jaki jest koszt polisy? Co w przypadku wyjazdu do ciepłych krajów np. do Chorwacji?
    Rodzaje najmu mieszkań - różnice. Co trzeba wiedzieć?
    Aktualnie polskie przepisy przewiduje cztery różne rodzaje najmu lokali mieszkalnych. Są to: najem tradycyjny, najem okazjonalny, najem instytucjonalny bez dojścia do własności i najem instytucjonalny z dojściem do własności. Czym te rodzaje najmu różnią w praktyce? Pierwsze trzy rodzaje najmu są obecnie powszechnie wykorzystywane. Czwarty wariant (najem instytucjonalny z dojściem do własności) został pomyślany jako rozwiązanie między innymi na potrzeby programu Mieszkanie Plus. Zarówno najem okazjonalny, jak i najem instytucjonalny zapewnia swobodę dotyczącą np. zasad podwyższania czynszu. W ramach tych rodzajów najmu, nie można jednak swobodnie wypowiedzieć umowy. Osoby godzące się na inny wariant najmu niż tradycyjny, muszą pamiętać, że nie przysługuje im mieszkanie socjalne oraz pomieszczenie tymczasowe.
    Gdzie znaleźć pomoc medyczną podczas ferii zimowych?
    W ferie zimowe może dojść do niespodziewanego wypadku czy choroby. Jak i gdzie skorzystać z pomocy medycznej w sytuacji nagłego pogorszenia zdrowia?