Dobrowolne poddanie się egzekucji na podstawie aktu notarialnego

• Oświadczenie o poddaniu się egzekucji
• Rodzaje oświadczeń o poddaniu się egzekucji
• Klauzula wykonalności na akt notarialny

Dla osób, które mają doświadczenie w zakresie prowadzenia sporów sądowych oczywistym jest stwierdzenie, że procedury sądowe bywają długotrwałe i skomplikowane. Czasem zdarza się, że nawet pomimo ewidentnie słusznej argumentacji, z przyczyn formalnych nie udaje się uzyskać korzystnego rozstrzygnięcia sądu. Powstaje zatem pytanie, czy wierzyciel może zabezpieczyć swoje interesy w taki sposób, aby uzyskać tytuł egzekucyjny bez konieczności prowadzenia sporu sądowego. Rozwiązaniem tego problemu jest uprzednie uzyskanie oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji.

Zobacz również: Kalkulator opłat notarialnych

Oświadczenie o poddaniu się egzekucji

Zgodnie z treścią art. 777 § 1 pkt 4 - 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (dalej określana jako „kpc”), tytułem egzekucyjnym jest akt notarialny zawierający oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji na rzecz oznaczonego wierzyciela. Forma aktu notarialnego dla oświadczenia dłużnika zastrzeżona została pod rygorem nieważności. W przypadku, gdy oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji ma być swoistym zabezpieczeniem wykonania umowy, wystarczy, że formą aktu notarialnego objęte jest samo oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji, które może stanowić odrębny od samej umowy dokument.

Rodzaje oświadczeń o poddaniu się egzekucji

W aktualnym stanie prawnym kodeks postępowania cywilnego wymienia trzy rodzaje oświadczeń o poddaniu się egzekucji:

1. Akt notarialny uregulowany w art. 777 § 1 pkt 4 kpc

Na podstawie przytoczonego wyżej przepisu można wyróżnić następujące elementy, które powinno zawierać oświadczenie o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 4 kpc:

1. określenie dłużnika i wierzyciela;
2. oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji;
3. precyzyjne określenie świadczenia dłużnika (obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej), w tym podanie podstawy prawnej obowiązku (np. wskazanie umowy, z której wynika obowiązek)
4. termin spełnienia świadczenia lub zdarzenie, od którego uzależnione jest jego wykonanie.

2. Akt notarialny uregulowany w art. 777 § 1 pkt 5 kpc

Przepis ten wyróżnia następujące elementy, które powinno zawierać oświadczenie o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5 kpc:

1. określenie dłużnika i wierzyciela;
2. oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji;
3. oznaczenie świadczenia pieniężnego (do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej);
4. określenie zdarzenia, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku;
5. określenie terminu, w którym wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu.

Akt notarialny

Rygor egzekucji na podstawie kodeksu postępowania cywilnego

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Jak wynika z powyższego, zasadniczą różnicą pomiędzy art. 777 § 1 pkt 4 i art. 777 § 1 pkt 5 kpc  jest zakres świadczeń, które można na ich podstawie egzekwować – na podstawie pkt 4 może to być zarówno zapłata kwoty pieniężnej, jak i wydanie rzeczy oznaczonych co do gatunku lub rzeczy indywidualnie oznaczonej, podczas gdy pkt 5 dotyczy wyłącznie obowiązku zapłaty sumy pieniężnej. Inny jest również sposób oznaczania kwoty świadczenia pieniężnego – w przypadku pkt 4 kwota ta musi być konkretnie wskazana, natomiast w przypadku pkt 5 wystarczy określić górną granicę wysokości świadczenia lub wskazać klauzulę waloryzacyjną (np. walutową lub indeksową).

Egzekucja z wynagrodzenia za pracę

Charakterystyczną cechą aktu notarialnego określonego w art. 777 § 1 pkt 5 jest obowiązek wskazania terminu, w którym wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu. Po upływie tego terminu akt notarialny traci status tytułu egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, że traci on jednocześnie cechy dokumentu urzędowego.

A zatem nawet po upływie wskazanego w akcie notarialnym terminu na nadanie mu klauzuli wykonalności, stanowić on może podstawę do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 1 pkt 1 kpc), jeśli zawiera treść mogąca uzasadnić podstawę prawną dochodzonego roszczenia.

3. Akt notarialny uregulowany w art. 777 § 1 pkt 6 kpc

Analiza tego przepisu pozwala wyróżnić następujące elementy, które powinno zawierać oświadczenie o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 6 kpc:

1. określenie stron aktu;
2. oświadczenie osoby, której rzecz, wierzytelność lub prawo jest obciążone hipoteką lub zastawem, która nie jest dłużnikiem osobistym, o poddaniu się egzekucji z obciążonej nieruchomości, wierzytelności lub prawa, w celu zaspokojenia wierzyciela, na rzecz którego ustanowiono zabezpieczenie;
3. określenie wysokości wierzytelności podlegającej zaspokojeniu (oznaczonej wprost,
4. do wysokości określonej kwoty lub za pomocą klauzuli waloryzacyjnej);
5. określenie okoliczności upoważniających wierzyciela do prowadzenia egzekucji;
6. określenie terminu, w którym wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu.

W przypadku tego rodzaju aktu notarialnego zakres egzekucji ograniczony jest do składników majątku dłużnika rzeczowego, na których ustanowiono zabezpieczenie.

Klauzula wykonalności na akt notarialny

Jeżeli spełnione zostaną wyżej wymienione wymogi, akt notarialny zawierający oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji stanowić będzie tytuł egzekucyjny, który po nadaniu klauzuli wykonalności stanie się tytułem wykonawczym uprawniającym wierzyciela do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to ogromne uproszczenie procedury windykacyjnej, albowiem pominięty zostanie cały etap postępowania sądowego – za wyjątkiem postępowania o nadanie klauzuli wykonalności.

Klauzula wykonalności na akt notarialny zawierający oświadczenie o poddaniu się egzekucji nadawana jest na wniosek wierzyciela przez sąd rejonowy właściwy dla dłużnika. Jeżeli tej właściwości nie można ustalić, klauzulę nadaje sąd rejonowy, w którego okręgu ma być wszczęta egzekucja, a gdy wierzyciel zamierza wszcząć egzekucję za granicą - sąd rejonowy, w którego okręgu tytuł został sporządzony.

W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd bada, czy akt notarialny spełnia wymogi formalne określone w poszczególnych przepisach, a także czy minął termin spełnienia świadczenia, czy nastąpiło zdarzenie uprawniające wierzyciela do wszczęcia egzekucji oraz czy nie minął termin przed upływem którego wierzyciel może wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności.

Pamiętać przy tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 786 § 1 kpc  jeżeli wykonanie tytułu egzekucyjnego jest uzależnione od zdarzenia, które udowodnić powinien wierzyciel, sąd nada klauzulę wykonalności po dostarczeniu dowodu tego zdarzenia w formie dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Ważne jest zatem, aby w akcie notarialnym tak określić zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, aby później nie narazić się na trudności dowodowe w tym zakresie, co mogłoby skutkować odmową nadania klauzuli wykonalności.

Jak się bronić przed nieuprawnioną egzekucją?

Koniec egzekucji z wózka inwalidzkiego

Autor: Piotr Szwechłowicz, prawnik, Kancelaria Prawna Piszcz, Norek i Wspólnicy.