Sanatorium za darmo - za pobyt i zabiegi płaci ZUS. Komu i przy jakich schorzeniach to przysługuje? Lista ośrodków i rodzaje zabiegów w 2026 r. Jak uzyskać skierowanie?

• Kto może uzyskać zabiegi rehabilitacji leczniczej na koszt ZUS-u?
• Wniosek o sanatorium z ZUS
• Kwalifikacja na rehabilitację
• Standardowo 24 dni rehabilitacji leczniczej. Jakie schorzenia można rehabilitować?
• Jakie zabiegi finansuje ZUS?
• Wszelkie koszty ponosi ZUS
• Lista sanatoriów 2026 - ośrodki rehabilitacyjne mające umowę z ZUS
• Ulotki ZUS dotyczące rehabilitacji leczniczej poszczególnych kategorii schorzeń

Kto może uzyskać zabiegi rehabilitacji leczniczej na koszt ZUS-u?

Z programu rehabilitacji leczniczej finansowanej przez ZUS-u mogą skorzystać te osoby ubezpieczone w ZUS i aktywne zawodowo, które z powodu stanu zdrowia są zagrożone utratą zdolności do pracy. Musi jednak istnieć szansa, że ją odzyskają po rehabilitacji.

Aby pojechać do sanatorium w ramach ubezpieczenia w ZUS trzeba spełnić jeden z poniższych warunków:
- być ubezpieczonym w ZUS z tytułu pracy zawodowej,
- pobierać zasiłek chorobowy  lub  świadczenie rehabilitacyjne,
- pobierać rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy.

Z rehabilitacji leczniczej z ZUS można także skorzystać, jeśli:
- podczas kontroli zwolnienia lekarskiego, na którym dana osoba obecnie przebywa, lekarz orzecznik stwierdzi taką potrzebę,
- dana osoba stara się o świadczenie rehabilitacyjne lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Z rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS mogą skorzystać także emeryci, pod warunkiem że są aktywni zawodowo i objęci ubezpieczeniem społecznym (np. np. z tytułu umowy o pracę lub umowy-zlecenia).

Podobne zasady dotyczą osób, które korzystają z emerytury pomostowej, mundurowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego czy świadczenia przedemerytalnego.

- Rehabilitacja finansowana przez ZUS to realna pomoc dla osób, które chcą wrócić do zdrowia i pracy po urazach czy chorobach. Dzięki temu programowi wielu ubezpieczonych może odzyskać sprawność i kontynuować swoją karierę. ZUS stale poszerza grono osób, które mogą liczyć na taką pomoc. W tym celu wprowadza nowe profile rehabilitacji leczniczej. Od 2025 roku mogą z niej skorzystać także osoby z chorobami ośrodkowego układu nerwowego i potrzebujące wczesnej rehabilitacji po wypadkach - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Wniosek o sanatorium z ZUS

Wniosek o skierowanie na rehabilitację leczniczą (wniosek PR-4) może wystawić każdy lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu - u którego się leczymy. Lekarz może wystawić wniosek o rehabilitację w trakcie wystawiania zwolnienia elektronicznego (e-ZLA) na  Platformie Usług Elektronicznych ZUS. Takiego wniosku nie trzeba (ale można) zanosić osobiście do ZUS - lekarz prześle go elektronicznie za pośrednictwem portalu eZUS lub aplikacji mZUS dla Lekarza.

Wniosek powinien zawierać:
- imię i nazwisko,
- PESEL,
- adres zamieszkania i numer telefonu,
- rozpoznanie medyczne w języku polskim,
- opinię, czy po przeprowadzeniu rehabilitacji istnieje pozytywne rokowanie odzyskania zdolności do pracy,
- dokumentację medyczną dotychczasowego leczenia (np. karty informacyjne leczenia szpitalnego, USG itp.),
- informację, że dotyczy rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS.

Do wniosku trzeba dołączyć kopie wyników badań i konsultacji specjalistycznych, które potwierdzają rozpoznanie choroby podstawowej i chorób współistniejących.

Kwalifikacja na rehabilitację

Orzeczenie o tym czy dana osoba kwalifikuje się do takiej formy poprawienia swojego zdrowia wydaje lekarz orzecznik ZUS. Może je wydać po przeprowadzeniu badania lub na podstawie samej dokumentacji medycznej. Od 13 kwietnia 2026 r. uprawnienia do wydawania takich orzeczeń mają także fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS.

Po pozytywnym orzeczeniu stwierdzającym potrzebę rehabilitacji leczniczej, osoba zainteresowana dostanie pocztą zawiadomienie o skierowaniu na rehabilitację leczniczą. Zawiera ono termin leczenia, adres ośrodka rehabilitacyjnego oraz najważniejsze informacje dotyczące organizacji turnusu sanatoryjnego w ośrodku.

 

Standardowo 24 dni rehabilitacji leczniczej. Jakie schorzenia można rehabilitować?

Rehabilitacja trwa 24 dni, ale ordynator ośrodka rehabilitacyjnego może ją wydłużyć albo skrócić za zgodą ZUS-u. Po zakończonej rehabilitacji w ośrodku osoba, która odbyła tę rehabilitację otrzyma kartę informacyjną z jej przebiegu z informacją o stanie zdrowia. Można być skierowanym na rehabilitację w systemie stacjonarnym lub ambulatoryjnym. Fakt, że ktoś mieszka np. na Podkarpaciu, nie oznacza, że na rehabilitacje stacjonarną zostanie skierowany do tego województwa, może się zdarzyć, że skierowanie dostanie do ośrodka w innym województwie.

W ramach rehabilitacji leczniczej finansowanej przez ZUS można być skierowanym:

1) na rehabilitację w systemie stacjonarnym (pobyt całodobowy w ośrodku rehabilitacyjnym) w przypadku schorzeń:
- narządu ruchu (w tym po wypadku - tzw. wczesna rehabilitacja powypadkowa), 
- układu krążenia, 
- układu oddechowego,
- psychosomatycznych,
- onkologicznych po leczeniu nowotworu gruczołu piersiowego,
- narządu głosu,
- ośrodkowego układu nerwowego;

2) na rehabilitację w systemie ambulatoryjnym (codziennie dojeżdża się na rehabilitację w wyznaczonych godzinach) w przypadku schorzeń: narządu ruchu i układu krążenia, w tym monitorowanego telemedycznie.

Jakie zabiegi finansuje ZUS?

Lekarz w ośrodku rehabilitacyjnym ustala indywidualnie dla rehabilitowanej osoby zabiegi i zajęcia z zakresu:
1) fizjoterapii, w tym:
- kinezyterapii, np. terapia manualna, ćwiczenia izometryczne, ćwiczenia czynne wolne, ćwiczenia w wodzie, ćwiczenia grupowe itp.,
- fizykoterapii, np. zbiegi z zakresu ciepłolecznictwa, krioterapii, hydroterapii, leczenia polem elektromagnetycznym wielkiej i niskiej częstotliwości, elektroterapii, leczenia ultradźwiękami, laseroterapii itp.,
- masażu, np. klasycznego, wibracyjnego itp.

2) oddziaływań psychologicznych, w tym: terapię indywidualną, psychoedukację i treningi relaksacyjne;

3) edukacji zdrowotnej w zakresie:
- zasad prawidłowego żywienia,
- czynników ryzyka w chorobach cywilizacyjnych,
- podstawowej wiedzy o chorobie wymagającej rehabilitacji,
- czynników zagrożenia dla zdrowia w miejscu pracy,
- podstawowych informacji o prawach i obowiązkach pracodawcy i pracownika,
- profilaktyki i leczenia uzależnień,
- kontynuacji rehabilitacji w domu po zakończeniu turnusu rehabilitacyjnego (instruktaż).

Wszelkie koszty ponosi ZUS

Wyjazd do sanatorium, czy też rehabilitacja lecznicza na miejscu nic nie kosztuje. To ZUS ponosi całkowity koszt, łącznie z opłatą za zakwaterowanie, wyżywienie oraz przejazd z miejsca zamieszkania  i powrót z ośrodka najtańszym środkiem komunikacji publicznej.

Warto też wiedzieć, że na taką rehabilitację nie trzeba wykorzystywać urlopu wypoczynkowego – na cały czas rehabilitacji w sanatorium lekarz wystawia zwolnienie lekarskie.

Lista sanatoriów 2026 - ośrodki rehabilitacyjne mające umowę z ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma własnych ośrodków rehabilitacyjnych (sanatoriów). Zawiera umowy z ośrodkami (sanatoriami), które muszą spełnić określone wymagania prawne, kadrowe, lokalowe i medyczne. Sanatoria zlokalizowane są na terenie całej Polski,  często w bardzo atrakcyjnych miejscowościach uzdrowiskowych, m.in. w Wysowej Zdroju, Iwoniczu Zdroju, Rymanowie Zdroju, Polańczyku, Krynicy Zdrój, Stróżach, Muszynie, Ustroniu, Krynicy Morskiej, Stegnie, Ciechocinku czy Świeradowie Zdroju.

Lista ośrodków rehabilitacyjnych współpracujących z ZUS w 2026 roku - w podziale na profile schorzeń

Mapa ośrodków rehabilitacyjnych współpracujących z ZUS w 2026 roku 

Ulotki ZUS dotyczące rehabilitacji leczniczej poszczególnych kategorii schorzeń

• Rehabilitacja lecznicza ZUS - narząd ruchu
• Rehabilitacja lecznicza ZUS - narząd ruchu po wypadku
• Rehabilitacja lecznicza ZUS - układ krążenia
• Rehabilitacja lecznicza ZUS - układ oddechowy
• Rehabilitacja lecznicza ZUS - psychosomatyka
• Rehabilitacja lecznicza ZUS - nowotwór piersi
• Rehabilitacja lecznicza ZUS - narząd głosu
• Rehabilitacja lecznicza ZUS - ośrodkowy układ nerwowy

Wszystkie potrzebne informacje dot. prewencji rentowej i rehabilitacji leczniczej finansowanej przez ZUS znajdują się na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.