Zwolnienie z kosztów sądowych z mocy prawa

Zasadą jest to, że wnosząc pozew (lub wniosek) do sądu należy go opłacić. Wysokość opłat w postępowaniu cywilnym reguluje ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Ustawa ta wymienia grupę podmiotów zwolnioną od kosztów a także zakres spraw w których nie trzeba wnosić wpisu i innych opłat.

Wnioski zwolnione od opłat

Nie pobiera się opłat od wniosku:

• o udzielenie zabezpieczenia, zgłoszonego w piśmie rozpoczynającym postępowanie;
• o przyjęcie oświadczenia o uznaniu dziecka, o nadanie dziecku nazwiska, o przysposobienie dziecka, o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką;
• o przesłuchanie świadka testamentu ustnego, o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz o zwolnienie z obowiązków wykonawcy testamentu;
• będącego podstawą wszczęcia przez sąd postępowania z urzędu, a także od pism składanych sądowi opiekuńczemu w wykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy albo nałożonego przez ten sąd;
• o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt.

Nie pobiera się opłat od pozwu o odszkodowanie, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela (Dz. U. Nr 233, poz. 1955).

Zażalenia, skargi i apelacje

Nie pobiera się opłat od:

• zażalenia na postanowienie sądu, którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;
• zażalenia na postanowienie sądu dotyczące wysokości opłaty albo wysokości wydatków;
• skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych;
• skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
• Nie pobiera się opłat od wniosku, zażalenia i apelacji nieletniego w postępowaniu w sprawach nieletnich.

Osoby zwolnione od opłat

Nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych:

• strona dochodząca ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa oraz roszczeń z tym związanych;
• strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów;
• strona wnosząca o uznanie postanowień umownych za niedozwolone;
• pracownik wnoszący powództwo lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem art. 35 i 36;
• kurator wyznaczony przez sąd orzekający lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy;
• prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich;
• powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów;
• inspektor pracy oraz związki zawodowe w sprawach z zakresu prawa pracy;
• strona w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego;
• strona, która została zwolniona od kosztów sądowych przez sąd - w zakresie przyznanego jej zwolnienia;
• powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących ochrony indywidualnych interesów konsumenta;
• strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947).

Zanim wniesie się pismo do sądu

Przed wniesieniem pisma do sądu warto zapoznać się ze wyżej przedstawioną listą. Być może okaże się, że sprawa w której chcemy wystąpić nie podlega opłatom sądowym. Będąc zwolnionym od kosztów możemy natomiast domagać się ustanowienia pełnomocnika z urzędu.