Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną

Wyróżniamy dwa rodzaje odpowiedzialności materialnej pracownika:

• odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy
• odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pracodawcy

Do zaistnienia tej odpowiedzialności niezbędne jest zaistnienie łącznie następujących warunków: pracodawca poniósł szkodę, która spowodowana została niewykonaniem, lub nienależytym wykonaniem obowiązków pracowniczych z winy pracownika. Wysokość wyrządzonej szkody określa pracodawca i musi ją uzasadnić, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Po określeniu szkody, pracodawca wskazuje wysokość należnego mu odszkodowania. Kodeks pracy wyróżnia tutaj dwa przypadki:

• jeżeli szkoda została przez pracownika wyrządzona nieumyślnie, wtedy wysokość odszkodowania nie może przekroczyć kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia pracownika,
• jeżeli szkoda została wyrządzona umyślenie, pracownik zobowiązany jest do naprawienia szkody w całości.

Ponadto warto jeszcze pamiętać, że w razie wyrządzenia szkody przez kilku pracowników, każdy z nich ponosi odpowiedzialność stosownie do swojej winy. Jeżeli proporcji takich nie da się ustalić, wtedy wszyscy odpowiadają w częściach równych.

Natomiast gdy zdarzy się, że pracownik wyrządzi szkodę osobie trzeciej, np. klientowi przedsiębiorstwa, wtedy zobowiązanym do naprawienia szkody jest pracodawca. Ma on jednak prawo żądać następnie od pracownika zwrotu poniesionych przez niego kosztów.

Odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi

Jeżeli pracodawca powierzy pracownikowi:

• pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności,
• narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze,
• inne, wszystkie z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się

pracownik odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu. Można zwolnić się od takiej odpowiedzialności, ale tylko udowadniając, że szkoda powstała z przyczyn od pracownika niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia

Przykład

Pan Tomek pracuje w kopalni piachu jako stróż nocny. Jest to duży teren, a do jego obowiązków należy pilnowanie sprzętu służącego do wydobywania i przewożenia piachu, w tym także paliwa. Znajduje się ono w niczym niezabezpieczonym i otwartym zbiorniku, teren kopalni jest również nieogrodzony. Pan Tomek w przypadku braków w paliwie mógłby uwolnić się od odpowiedzialności, gdyż teren kopalni, a szczególnie paliwo nie są należycie zabezpieczone.

Warto pamiętać, że w tym przypadku również możliwa jest odpowiedzialność kilku pracowników, ale pod warunkiem, że mienie zostało przez pracodawcę powierzone kilku pracownikom łącznie.

Podstawa prawna: Art: od 114 do 127 Kodeksu pracy

Autopromocja

Kodeks pracy 2026

Sprawdź

Magdalena Golińska Asystent prawny

Nadszedł czas na rozliczenie się z fiskusem. Zobacz więcej na www.ksiegowosc.infor.pl/podatki/pit/pit