Kategorie

Etapy kościelnego procesu o nieważność małżeństwa

dr Arletta Bolesta
Adwokat kościelny
"Rozwód kościelny", etapy./ Fot. Fotolia
"Rozwód kościelny", etapy./ Fot. Fotolia
Bardzo częstym zapytaniem u zainteresowanych osób jest to, dotyczące przebiegu procesu, jego poszczególnych etapów. W niniejszym artykule zarysowane zostaną przynajmniej najważniejsze etapy kościelnego procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa przy wskazaniu wybranych kanonów oraz przy wzięciu również pod uwagę faktu, iż praktyka poszczególnych sądów kościelnych może różnić się między sobą przy zachowaniu jednak istoty.

Po złożeniu skargi powodowej (czasami tytuły, na podstawie których przebiega proces zostają zaproponowane np. w sądzie kościelnym na podstawie rozmowy ze stroną, bądź też na podstawie treści pozwu, co oznacza, iż strona nie musi wprost formułować na sposób prawny konkretnej przyczyny; pomijam pomoc, którą można uzyskać w parafii) jest miesięczny okres na jej przyjęcie (kan. 1506 KPK).

Zdarza się, iż do tego czasu strona otrzymuje informację o konieczności dokonania wskazanych przez sąd poprawek, bądź dowiaduje się o odrzuceniu pozwu, jak i równocześnie poinformowana zostaje o możliwości apelacji od tej decyzji (kan. 1505 §4 KPK).

Znana jest też praktyka, iż przy przyjęciu skargi powodowej, zostaje ona przesłania stronie pozwanej (można też prosić o zaznajomienie się z nią w Trybunale Kościelnym, gdy istnieje podejrzenie, iż strona może wykorzystać w jakiś negatywny sposób jej treść) celem ustosunkowania się do niej. I znowu, przy skardze wzajemnej, tj. zwłaszcza, gdy strona przeciwna zaproponuje jakiś nowy tytuł, to może ona zostać przesłana stronie powodowej celem zajęcia stanowiska.

Zwykle sąd przyjmuje tytuły zgłaszane przez obie strony, gdy są one uzasadnione i poparte odpowiednimi dowodami, nawet przy sprzeciwie jednej ze stron, bowiem to dopiero proces wykaże, na podstawie jakiej prawnej przyczyny związek jest nieważny. Tak złożone oświadczenia stron przekazane są sędziemu, obrońcy węzła małżeńskiego, aby sformułowali oni pytania.

Oczywiście także strony mogą na jakieś wskazać (kan. 1533 KPK).

Kolejnym etapem jest złożenie oświadczeń przez strony w sądzie. Zanim do tego jednak dojdzie, to strony są zapytywane o możliwość pojednania się ze sobą, o wyrażenie zgody na skład trybunału wyznaczony do ich sprawy, o tytuły prawne, które winni potwierdzić, poinformowane są też o kosztach sądowych itp.. W trakcie przesłuchania nie dochodzi do konfrontacji stron (kan. 1678 §2 KPK). Zatem strony składają swoje oświadczenia oddzielnie w obecności sędziego, na końcu zaś zostaną one odczytane przez notariusza, aby ewentualnie nanieść jakieś w nich zmiany (kan. 1569 §1 KPK). Ja zawsze sugeruję stronom, aby Ich oświadczenia nie były tylko zwykłym powtórzeniem tego, co już zostało przez nie napisane, ale aby podały one nowe fakty. Upłynął już bowiem jakiś czas od napisania skargi powodowej do wezwania ich na przesłuchanie. Czas ten winien był zostać wykorzystany na przypomnienie sobie nowych faktów, być może na postaraniu się o nowe dowody, które przy okazji można wnieść.  Stąd też wynika pośrednio konieczność kolejnego sporządzenia pytań, tym razem już dla świadków a po przesłuchaniu - stron. Ich przesłuchanie odbywa się analogicznie jak przesłuchanie stron. Warto jednak zauważyć, iż gdy istnieje niebezpieczeństwo utraty jakiegoś zeznania, wówczas przesłuchanie świadków może mieć miejsce nawet przed zawiązaniem sporu (np. niebezpieczeństwo śmierci świadka) (kan. 1529 KPK).

Przy tej okazji chciałabym poruszyć jeszcze inne znaczące kwestie. A mianowicie, istnieje możliwość przesłuchania np. w swojej parafii. Jest to szczególnie dogodne, gdy istnieje duża odległość między miejscem zamieszkania a siedzibą sądu, z racji wieku, stanu zdrowia, zajęć itp. Niemniej warto wziąć też pod uwagę to, iż gdy złożenie zeznań, oświadczeń nastąpi w sądzie, w obecności pracownika specjalizującego się w prawie kanonicznym, to nie będzie konieczności uzupełniania później w jakiś sposób materiału dowodowego. W końcu, gdy istnieje obawa, iż ze zeznania może wyniknąć jakieś niebezpieczeństwo, wówczas można wystąpić z prośbą o utajnienie np. swoich danych z poszanowaniem prawa do obrony strony.

Gdy proces przebiega z tytułu wymagającego udziału biegłego, wówczas kolejną fazą jest poddanie się zwykle badaniom strony, wobec której biegły winien sporządzić opinię.

Także sędzia, obrońca węzła, strony mogą postawić pytania, na które winien odpowiedzieć ekspert (kan. 1577 §1 KPK).

Kolejnym krokiem, niekoniecznie jednak mającym miejsce akurat w tym momencie z racji zróżnicowanej praktyki sądowej, jest sporządzenie uwag przez obrońcę węzła małżeńskiego.

Zobacz również: Obrońca węzła małżeńskiego w procesie kościelnym

Następnym punktem w procesie jest publikacja akt, zwana inaczej ich odczytem, podczas której strony, ich pełnomocnicy, adwokaci mogą zaznajomić się z aktami sprawy (kan. 1598 §1 KPK). Zagadnieniu temu został poświęcony odrębny artykuł, ale w skrócie warto z niego tylko powtórzyć, iż do momentu zbierania dowodów strona po wglądzie do akt może dojść do wniosku o zaproponowaniu nowych dowodów czy nawet nowej przyczyny (kan. 1598 §2 KPK). Dokonuje się to w piśmie obrończym. Już poza zamknięciu postępowania dowodowego istnieje też możliwość zajęcia stanowiska wobec akt sprawy, ale jednak już bez wniesienia nowych dowodów, czy zaproponowaniu nowego tytułu.

Po zamknięciu postępowania dowodowego jest czas przygotowywania przez Sędziów wyroku. Gdy zostanie wydany wyrok pozytywny, wówczas akta zostają automatycznie przekazane sądowi II Instancji (kan. 1682 §1 KPK), gdy negatywny, to wtedy stronom przysługuje prawo do apelacji. Pomijam kwestię rzadko spotykaną o odwołaniu się od pozytywnego wyroku, przez który jednak strona czuje się pokrzywdzona. Owszem Trybunał Apelacyjny (także przez niego rozumiemy Najwyższy Trybunał Roty Rzymskiej – kan. 1444 §1 nr 1 KPK) przyjmie pismo apelacyjne bez podania przez apelującą stronę nowych dowodów (kan. 1634 §1 KPK), ale zalecane byłoby ich podanie. Nie chodzi bowiem tylko o zajęcie stanowiska wobec wyroku sądu niższej Instancji, ale o należyte zbadanie sprawy. Stronom przysługuje również prawo do prośby o przyjęcie nowego tytułu (kan. 1683 KPK). O tym czy zostanie on przyjęty, decyduje sąd. Jeśli tak, to to np. w przypadku wyroku pozytywnego potwierdzenie następuje przez Trybunał Roty Rzymskiej. Postępowanie Trybunału Apelacyjnego przy wyroku pozytywnym polega albo na potwierdzeniu dekretem wyroku I Instancji, albo na przyjęciu sprawy do zwyczajnego jej rozpatrzenia, a zatem podobnego, jaki miał miejsce w instancji pierwszej (kan. 1684 §1 KPK).

Aby móc zawrzeć związek małżeński po uprzednio już zawartym istnieje wymóg dwóch pozytywnych wyroków dla obu stron procesowych. Przy niektórych tytułach może pojawić się zakaz, wówczas strona nim związana zobligowana jest do prośby o jego cofnięcie (kan. 1684 §1 KPK) .

Polecamy serwis: Rozwody

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    28 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Brak maseczki i uniewinnienie. Utrwalona linia orzecznicza?

    Brak maseczki w miejscu publicznym skutkował dla obywatela grzywną. RPO podkreśla, iż SN uwzględnił kasację wobec utrwalonej linii orzeczniczej.

    Obostrzenia na październik 2021 r.

    Obostrzenia na październik 2021 r. zawarto w nowym rozporządzeniu Rady Ministrów. Aktualne obostrzenia mają zostać przedłużone do 31 października.

    Emerytury groszowe z ZUS wciąż problemem

    Emerytury groszowe z ZUS stanowią coraz częstszy problem. Czy planowane są zmiany dotyczące świadczeń niższych niż minimalne?

    Oszczędzamy mniej, ale regularnie [BADANIE]

    Z danych zebranych przez Intrum wynika, iż 80 procent konsumentów stara się oszczędzać każdego miesiąca. Czy to pozytywny skutek pandemii?

    Reklamacja po wakacjach - jak i kiedy?

    Reklamacja po wakacjach może dotyczyć np. usługi turystycznej, opóźnionego lotu czy noclegu. W jakim terminie należy ją wysłać?

    400 plus na dziecko w żłobku w 2022 r.

    400 plus na dziecko w żłobku w 2022 r.? Podpowiadamy dla kogo przewidziano nowy rodzaj wsparcia.

    Oszustwo "na 14. emeryturę" - co robić?

    Oszustwo "na 14. emeryturę? ZUS przestrzega przed osobami, które oferują pomoc przy wypełnieniu wniosku o świadczenie.

    Zasada niezmienności składu orzekającego - zmiany w k.p.k.

    Zasada niezmienności składu orzekającego sprawia, że zmiana sędziego oznacza przymus prowadzenia procesu od początku – co nikomu nie służy. Jest jednak szansa na poprawę sytuacji.

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. - zmiany

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. będzie możliwy tylko na podstawie ważnego paszportu. Są jednak wyjątki. Jakie?

    Ochrona konsumenta - przepisy uzupełniające weszły w życie

    Przepisy uzupełniające ochronę konsumentów weszły w życie. Zmiany dotyczą m.in. postępowania nakazowego z weksla czy wnoszenia pism do sądu.

    Noc spisowa - GUS wydłuża godziny pracy 25 września

    Noc spisowa zostanie zorganizowana przez GUS w sobotę 25 września. Jak i gdzie będzie można się spisać?

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przygotował kalkulator, dzięki któremu można sprawdzić o ile orientacyjnie wzrośnie rata kredytu, gdy zmieni się jego oprocentowanie. Jak skorzystać z kalkulatora?

    Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

    Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

    Duże zmiany w prawach konsumenta - dyrektywa Omnibus

    Prawa konsumenta. Szykują się rewolucyjne zmiany w ochronie praw konsumenta. Wdrożenie tzw. dyrektywy Omnibus ma wyeliminować nieprawidłowości podczas wyprzedaży. W przypadku obniżki cen towarów, sklepy - tradycyjne oraz internetowe - będą miały obowiązek podawania informacji o najniższej cenie tego produktu lub usługi w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wpłynie to istotnie na przebieg coraz popularniejszych w Polsce wyprzedaży. Co więcej, zabroniona będzie sprzedaż usług finansowych poza lokalem sprzedawcy, gdy ma to miejsce podczas tzw. pokazów lub wycieczek.

    DVB-T2/HEVC. Od kiedy w Polsce nowy standard telewizji?

    DVB-T2/HEVC to nowy standard telewizji Od kiedy pojawi się w Polsce? Na wiele pytań konsumentów ma odpowiedzieć nowa kampania społeczna.

    Sąd okręgowy – od jakiej kwoty? [ZMIANY]

    Sąd okręgowy rozpatruje m.in. sprawy od określonej kwoty wartości przedmiotu sporu. Zmianę tego progu przewiduje projekt przygotowany przez resort sprawiedliwości.

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.