Jak przebiega sprawa o separację?

Małżonkowie mają do wyboru dwie drogi uzyskania separacji. Po pierwsze w tzw. trybie nieprocesowym. Po drugie w trybie normalnego procesu toczącego się przed sądem.

W obu trybach należy wykazać, że między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że małżonkowi muszą udowodnić, że nic ich nie łączy na płaszczyźnie uczuciowej, fizycznej oraz ekonomicznej. W odróżnieniu od orzekania o rozwodzie małżonkowie nie muszą udowadniać, iż rozkład pożycia jest trwały.

Warto pamiętać, że sąd nie orzeknie separacji jeśli:

• na jej skutek miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków,
• z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Procesowe postępowanie o separację

Każdy z małżonków może wystąpić z pozwem o separację. Pozew składa się do sądu okręgowego. Wpis sądowy wynosi 600 PLN. Sąd rozpatruje sprawę na rozprawie. Rozpraw może być więcej niż jedna. Aby ustalić winę małżonka, sąd musi przeprowadzić postępowanie dowodowe, np. przesłuchać wielu świadków. W takim przypadku postępowanie przed sądem trwa znacznie dłużej. W razie wniosku o zaniechanie orzekania o winie, postępowanie dowodowe ulega ograniczeniu, np. sąd może nawet ograniczyć je do przesłuchania wyłącznie stron, jeżeli małżonkowie nie mają małoletnich dzieci.

Zobacz: Porady prawne

Sprawa o separację kończy się wydaniem przez sąd wyroku. Sąd orzeka, który z małżonków jest winny rozkładowi pożycia. Sąd może nie orzekać o winie, jeśli małżonkowie z tego zrezygnują. W wyroku orzekającym separację sąd może również orzec o następujących kwestiach:

• alimentach dla drugiego małżonka,
• alimentach na dzieci,
• władzy rodzicielskiej,
• kontaktach z dzieckiem lub dziećmi,
• sposobie korzystania przez małżonków ze wspólnego mieszkania,
• podziale mieszkania lub przyznaniu go jednemu z małżonków,
• podziale majątku.

Postępowanie nieprocesowe o separację

Małżonkowie mogą wystąpić do sądu ze zgodnym żądaniem separacji. Wniosek taki może również podpisać jeden małżonek a drugi wyrazić na niego zgodę. Sąd w takim przypadku rozpatruje sprawę w trybie nieprocesowym i wydaje nie wyrok a postanowienie.

Rozpoznawanie sprawy o separację w trybie nieprocesowym jest możliwe gdy małżonkowie zgodnie złożyli wniosek. Drugim koniecznym warunkiem, jest fakt, że małżonkowie nie posiadają wspólnych małoletnich dzieci.

Koszt sprawy to 100 PLN. Rozpatrywanie sprawy zwykle ogranicza się do jednej rozprawy, bez posiedzenia pojednawczego. Postępowanie dowodowe polega w praktyce tylko i wyłącznie na przesłuchaniu stron.

Sąd w odróżnieniu od rozprawy sądowej nie orzeka, kto jest winny rozkładowi pożycia. W postanowieniu może natomiast orzec o następujących sprawach:

• alimentach na małżonka pozostającego w niedostatku,
• sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania,
• podziale mieszkania lub przyznaniu go jednemu z małżonków,
• podziale majątku.

Tryb nieprocesowy pozwala na zaoszczędzenie czasu i pieniędzy.

Zobacz: Separacja a stosunki majątkowe małżonków

Żądanie rozwodu

W sytuacji, gdy jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu. Sąd, jeśli żądanie małżonka wnoszącego o rozwód jest uzasadnione orzeka rozwód. Natomiast w przypadku, gdy orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne (np. wskutek rozwodu ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków), a żądanie separacji jest uzasadnione, sąd orzeknie separację.

Postępowanie odwoławcze

Zarówno w trybie nieprocesowym jak i procesowym można składać apelację. Sprawę w II instancji rozpatruje sąd apelacyjny. Kasacja do Sądu Najwyższego jest niedopuszczalna.

Warto wiedzieć:

Związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, nie daje podstawy do przypisania temu małżonkowi winy za ten rozkład.

Choroba psychiczna małżonka nie wyklucza przypisania mu winy trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Zmianę wyznania przez jednego z małżonków, zmianę wyznania dzieci bez akceptacji drugiego z małżonków, można uznać za zawinienie w rozkładzie pożycia małżeńskiego.

Zobacz serwis: Separacja