Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zapis zwykły i zapis windykacyjny – czym się różnią?

Bartłomiej Ceglarski
Zapis zwykły i zapis windykacyjny – czym się różnią?/ fot. Fotolia
Zapis zwykły i zapis windykacyjny – czym się różnią?/ fot. Fotolia
Spadkodawca w testamencie dokonuje rozporządzeń swoim majątkiem na czas po swojej śmierci. Oprócz powołania spadkobiercy testament może zawierać szczegółowe rozporządzenia co do poszczególnych składników majątku w postaci zapisu zwykłego i zapisu windykacyjnego. Czym się różnią te dwa rozporządzenia i którym lepiej się posłużyć?

Rozporządzenie majątkiem na wypadek śmierci może nastąpić wyłącznie przez testament. Aby testament można było uznać za ważny musi spełniać on określone wymogi m.in. co do formy jak i treści – testament musi zawierać co najmniej jedno rozporządzenie majątkiem. Spadkodawca może rozporządzać majątkiem na wypadek śmierci poprzez ustanowienie spadkobiercy/spadkobierców co do całości lub części spadku, a może także zadecydować o przynależności poszczególnych składników majątku do poszczególnych osób właśnie poprzez zapis zwykły i zapis windykacyjny.

Polecamy : Poradnik Gazety Prawnej 9/18 Firma w spadku – zarząd sukcesyjny

Zapis zwykły

Spadkodawca może poprzez rozporządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę testamentowego lub ustawowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz innej, oznaczonej przez spadkodawcę osoby (zapisobierca). Zapis zwykły może być poczyniony tylko w testamencie.

Przedmiotem zapisu mogą być dowolne przedmioty, a także prawa majątkowe.

Przedmiotem zapisu zwykłego może być samochód, określona kwota pieniędzy, prawo własności nieruchomości.

Zapisobiercą nie może być każdy – przy określaniu zdolności do otrzymania przedmiotu zapisu bierze się pod uwagę te same kryteria, które stosuje się w stosunku do spadkobierców w przypadku określania ich zdolności do dziedziczenia. Oznacza to, że zapisobiercą nie może być:

  • osoba fizyczna, która nie dożyła otwarcia spadku (śmierć spadkodawcy) lub została uznana za niegodną;
  • osoba prawna, która nie istnieje w chwili otwarcia spadku.

Zapisobiercą może być nasciturus – nienarodzone ale poczęte dziecko - pod warunkiem, że urodzi się żywe.

Jeżeli osoba, na rzecz które zapis miał zostać poczyniony nie chce lub nie może być zapisobiorcą to obciążony zapisem zostaje zwolniony z obowiązku jego wykonania.

Zobowiązanie do wykonania zapisu przez osobę obciążoną (spadkobierca, zapisobierca w przypadku dalszego zapisu) powstaje z chwilą otwarcia spadku, jednakże spadkodawca może samodzielnie w testamencie określić termin wymagalności. Jeżeli w testamencie nie wspomniano nic o terminie wykonania zapisu to zapisobierca może domagać się jego wykonania niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu.

Zapis zwykły może być czyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem warunku.  

Spadkodawca Jan S w testamencie uczynił zapis, aby jego jedyny spadkobierca - syn Tomasz S przekazał swojemu synowi,  a wnukowi spadkodawcy - Michałowi S należący do spadkodawcy samochód, gdy wnuk osiągnie pełnoletniość.

Zapis zwykły nie przenosi własności przedmiotu – zapisobierca otrzymuje jedynie roszczenie do osoby obciążonej obowiązkiem spełnienia zapisu (spadkobierca, zapisobierca w przypadku dalszego zapisu) o spełnienie świadczenia majątkowego stanowiącego przedmiot zapisu. Roszczenie to przedawnia się z upływem 5 lat od dnia wymagalności zapisu.

Zapis windykacyjny

Zapis windykacyjny został wprowadzony do polskiego prawa spadkowego stosunkowo niedawno bowiem korzystamy z niego dopiero od 2011 r. Uważa się, że zapis windykacyjny stanowi najskuteczniejszy sposób na szybkie przekazanie spadkobiercy poszczególnych składników majątku. Wynika to z faktu, że zapis windykacyjny powoduje nabycie przedmiotu już w chwili śmierci spadkodawcy – nie ma więc konieczności żądania spełnienia jakiegoś zobowiązania jak w przypadku zapisu zwykłego ponieważ zapisobierca nabywa tytuł do przedmiotu zapisu z mocy prawa.

Możliwość dokonania zapisu windykacyjnego jest jednak obciążona pewnymi ograniczeniami. Pierwsze z ograniczeń sprowadza się do tego, że zapis windykacyjny może być zamieszczony tylko w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego.

Drugie z ograniczeń sprowadza się do przedmiotu zapisu windykacyjnego – o ile przedmiotem zapisu zwykłego mogły być dowolne przedmioty i prawa majątkowe to w przypadku zapisu windykacyjnego mamy katalog zamknięty przedmiotów. Przedmiotem zapisu windykacyjnego mogą być tylko:

  1. rzeczy oznaczone co do tożsamości (np. mieszkanie, samochód);
  2. zbywalne prawa majątkowe (np. prawo do pobierania odsetek);
  3. przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;
  4. ustanowienie na rzecz zapisobiorcy użytkowania lub służebności.

Warto zaznaczyć, że zapis jest nieskuteczny w przypadku gdy jego przedmiot nie należy do spadkodawcy lub był on zobowiązany do jego zbycia - dotyczy to także przedmiotu, na którym miała być ustanowiona służebność lub użytkowanie.

Trzecie z ograniczeń polega na niemożliwości uczynienia zapisu windykacyjnego z zastrzeżenie warunku lub terminu – zastrzeżenia takie uważa się za nieważne, a pewnych okolicznościach mogą one powodować nawet nieważność całego zapisu.

Przepisy o powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i odrzuceniu spadku, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności stosuje się odpowiednio do zapisów windykacyjnych.

Podsumowanie:

Różnice między zapisem zwykłym a zapisem windykacyjnym sprowadzają się do:

  • formy ustanowienia: zapis zwykły – testament w dowolnej formie; zapis windykacyjny – testament notarialny;
  • przedmiotu zapisu: zapis zwykły – dowolny przedmiot lub prawo majątkowe; zapis windykacyjny – enumeratywne wyliczenie;
  • możliwości uczynienia z zastrzeżeniem terminu lub warunku: zapis zwykły – możliwe; zapis windykacyjny – niemożliwe;
  • zapis zwykły nie przenosi własności przedmiotu tylko daje roszczenie o wykonanie zapisu, natomiast zapis windykacyjny zapis windykacyjny powoduje nabycie przedmiotu już w chwili śmierci spadkodawcy.

Opracowano na podstawie:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm.)

Polecamy naszą publikację z której dowiesz się więcej na temat darowizn, spadków i testamentów >>
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    29 lis 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zaostrzenie kar za wykroczenia drogowe - poprawki Senatu
    Senat wprowadził poprawki do noweli zaostrzającej kary dla sprawców wykroczeń drogowych. Czego dotyczą?
    Ostatni dzwonek na złożenie wniosku o „Dobry start”
    Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej przypomina o terminie na złożenie wniosku o o świadczenie z programu „Dobry start”. Nabór trwa tylko do 30 listopada.
    Black Friday - UOKiK radzi
    Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przy okazji Black Friday przypomina do czego zobowiązani są sprzedawcy i jakie prawa mają konsumenci.
    Tegoroczny Black Friday a nasze finanse
    Dlaczego tegoroczny Black Friday może być szczególnie niebezpieczny dla naszych finansów? O jakich ważnych zasadach warto pamiętać podczas zakupów?
    Rosnąca adaptacja kryptowalut
    Rosnąca adaptacja kryptowalut jest już faktem. Z czym jest związana? Które podmioty zamierzają korzystać w kryptowalut?
    Limity dorabiania dla emerytów i rencistów od grudnia 2021 r.
    Nowe limity dorabiania dla emerytów i rencistów będą obowiązywały od grudnia 2021 r. Kogo dotyczą kwoty graniczne?
    Zmiana czasu w 2022 roku
    Zmiana czasu w 2022 roku została określona w projekcie nowego rozporządzenia. Kiedy będziemy przestawiali zegarki?
    Impulsywne zakupy - ile wydajemy pod wpływem chwili?
    Z badania wykonanego dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor wynika, że połowa ankietowanych nie jest wolna od skłonności do impulsywnych zakupów.
    TK o badaniu legalności wyboru sędziów przez ETPC
    Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności badania legalności wyboru sędziów Trybunału przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
    Ilu Polaków płaci abonament za dostęp do serwisów filmowych?
    Z raportu Digital Consumer Trends 2021 wynika, iż rośnie popularność usług abonamentowego dostępu do streamingu materiałów wideo.
    Black Friday a kryzys - czy kupujemy mniej? [BADANIE]
    Jak wynika z nadchodzącego badania Intrum, „European Consumer Payment Report 2021”, zdecydowana większość europejskich konsumentów kieruje się podejściem sustainability podczas codziennych zakupów, co stwarza nowe wyzwania dla firm.
    Sprawy frankowe - rozstrzygnięcia, statystyki
    W tym roku do sądów trafia rekordowa liczba spraw frankowych. Ponad 90 procent takich postępowań kończy się wygraną kredytobiorcy.
    Pytania prejudycjalne - wyrok TSUE
    Zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej krajowy sąd najwyższy nie może zabronić sądom niższej instancji zadawania pytań prejudycjalnych.
    Child Alert – jak działa?
    Child Alert jest systemem, który ma na celu szybsze poszukiwanie dziecka. Jak działa i kiedy jest ogłaszany?
    Black Friday i inflacja powodem niedoubezpieczenia
    Czym jest niedoubezpieczenie? Jak wpływa na nie inflacja? O czym warto pamiętać przed Black Friday?
    Leasing zwrotny - UOKiK bada fikcyjne umowy
    Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów trafiają skargi konsumentów, którzy zamiast umowy pożyczki, nieświadomie podpisali umowę leasingu zwrotnego sprzętu AGD,
    UOKiK o wynagrodzeniu za udostępnienie kapitału przez banki
    Zdaniem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów banki nie mają prawa żądać wynagrodzenia za udostępnienie kapitału.
    Czy konsumenci poznają szczegóły planowanych podwyżek cen energii?
    Ministerstwo Klimatu chce, aby konsumenci poznali szczegóły planowanych podwyżek cen energii. Przygotowało projekt rozporządzenia.
    Średnie zadłużenie Polaków lekko spadło
    Według największych rejestrów, spadło średnie zadłużenie Polaków. Pomogło otwarcie gospodarki.
    Diety NFZ w aplikacji mojeIKP
    Dostęp do portalu Diety NFZ można uzyskać poprzez aplikację mojeIKP. Jak to zrobić? Co znajduje się w portalu?
    Rodzinne postępowanie informacyjne przed rozwodem [ZMIANY]
    Rodzinne postępowanie informacyjne w wielu przypadkach ma poprzedzać postępowanie o rozwód lub o separację. Na czym polegają planowane zmiany?
    4 bony dla bezrobotnych do 30 roku życia
    Bony dla bezrobotnych do 30 roku życia przyznaje urząd pracy. Są 4 rodzaje bonów dla młodych bezrobotnych: szkoleniowy, stażowy, zatrudnieniowy, na zasiedlenie. Czym się różnią?
    Kosiniakowe w 2022 roku
    Kosiniakowe w 2022 roku to jedna z form finansowego wsparcia rodziców. Ile wynosi świadczenie rodzicielskie? Komu przysługuje?
    Black Friday i Cyber Monday - jak kupować mądrze?
    Black Friday i Cyber Monday już za kilka dni. Na co zwrócić uwagę podczas zakupowego szaleństwa?
    Obywatelski projekt zaostrzający przepisy aborcyjne w Sejmie
    Obywatelski projekt zaostrzający przepisy dotyczące aborcji został złożony w Sejmie pod koniec października. Pierwsze czytanie zaplanowano na 1-2 grudnia.