Co należy wiedzieć o długach spadkowych

Do długów spadkowych należą także:

• koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku. Obejmują wydatki poniesione w celu nabycia grobu, trumny, urządzenia ceremonii, jak też koszty zakupu odzieży żałobnej dla członków najbliższej rodziny zmarłego itp.
• koszty postępowania spadkowego, w szczególności takie koszty jak: koszty zabezpieczenia spadku, spisu inwentarza, ogłoszenia testamentu, przesłuchania świadków testamentu ustnego, powołanie wykonawcy testamentu, zarządu majątkiem spadkowym, wynagrodzenie wykonawcy testamentu i kuratora spadku.
• obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek,
• obowiązek wykonania zapisów i poleceń,
• obowiązek udostępnienia małżonkowi i innym osobom bliskim spadkodawcy mieszkania i urządzenia domowego w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku,
• obowiązek przeniesienia na małżonka spadkodawcy prawa do przedmiotów zwykłego urządzenia domowego,
• obowiązek dostarczania dziadkom spadkodawcy środków utrzymania.

Kategorie długów spadkowych

Długi spadkowe można podzielić na dwie kategorie:

• długi powstałe za życia spadkodawcy przechodzące na spadkobierców w chwili otwarcia spadku, w tej kategorii mieszczą się wszystkie długi, które nie wygasają z chwilą otwarcia spadku. Z jednej strony chodzi o stosunki w których spadkodawca był dłużnikiem, np. obowiązek zwrotu pożyczki, przedmiotu użyczenia, zapłaty wymagalnego czynszu, uiszczenia wymagalnych rat renty lub alimentów, zwrotu przedmiotu darowizny w razie jej skutecznego odwołania, przedmiotu przechowania, użyczenia, wykupu weksla itp. Z drugiej zaś strony pewne zobowiązania mogą powstać na skutek wygaśnięcia stosunku prawnego, którego podmiotem był spadkodawca w chwili śmierci, np. obowiązek wydania przedmiotu użytkowania. 
• długi spadkowe nieistniejące za jego życia, ale powstałe w chwili otwarcia spadku lub później.

Z zasady spadkobierca wstępuje w sytuację prawną zmarłego, staje się więc dłużnikiem z tytułu danego długu. W niektórych jednak sytuacjach wyłączone jest przejście obowiązków majątkowych spadkodawcy 

Przykładowo wypłata świadczeń pracowniczych ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, dokonana po śmierci pracodawcy, nie powoduje przejścia na Fundusz roszczenia wobec spadkobierców pracodawcy o zwrot wypłaconych świadczeń

Działalność gospodarcza

W razie śmierci spadkodawcy prowadzącego działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji takiej działalności, jego spadkobiercy wstępują w prawa i obowiązki spadkodawcy w ramach stosunków pracy z pracownikami zatrudnionymi przez zmarłego. Na spadkobierców przedsiębiorcy przechodzą wszelkie prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym związane z działalnością gospodarczą, które nie gasną z chwilą śmierci danego podmiotu. 

Szczególnego rodzaju długami spadkowymi mogą być koszty leczenia spadkodawcy, opieki nad nim, jego utrzymania, koszty związane z jego ostatnią chorobą poprzedzającą zgon, czyli te wszystkie koszty, jakie określona osoba, bądź osoby poniosły przed śmiercią spadkodawcy w związku z jego niedołęstwem lub chorobą, a których spadkodawca nie zdążył lub nie mógł - wobec braku środków - uregulować. 

Rachunek bankowy

Należy także zwrócić uwagę na obowiązek banku do wypłacenia z rachunku osoby fizycznej (posiadacza rachunku) kwotę wydatkowaną na koszty pogrzebu posiadacza rachunku osobie, która przedstawiła rachunki potwierdzające wysokość poniesionych przez nią kosztów w wysokości nieprzekraczającej kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Kwota wypłacona z powyższego tytułu nie wchodzi w skład spadku po posiadaczu rachunku.

Rozliczenie z małżonkiem spadkodawcy

Szczególnego rodzaju długiem spadkowym może być roszczenie o wyrównanie dorobku przysługujące pozostałemu przy życiu małżonkowi przeciwko spadkobiercom zmarłego małżonka na podstawie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Roszczenie to powstaje w razie ustania ustroju rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobku. 

Jednakże spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Żądanie może dotyczyć jedynie zmniejszenia obowiązku, natomiast brak jest podstaw prawnych do zwolnienia spadkobierców z obowiązku wyrównania dorobku drugiemu małżonkowi.