Kategorie

Kiedy pracownik ma prawo do sprawowania płatnej opieki

Prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego przysługuje pracownikowi nie tylko w przypadku zachorowania, ale także wówczas gdy musi zaopiekować się dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny.
Pracownik może znaleźć się w sytuacjach życiowych, w których wykonywanie pracy okaże się niemożliwe. W niektórych z nich może liczyć na rekompensatę zarobków w postaci świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Dzieje się tak wtedy, gdy zmuszony jest zaopiekować się dzieckiem lub innym członkiem rodziny.
W takich sytuacjach ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa przewiduje prawo do zasiłku opiekuńczego. Świadczenie to przysługuje pod pewnymi warunkami i nie zawsze, gdy pojawi się potrzeba opieki w rodzinie.
Prawo do płatnej opieki dotyczy zasadniczo trzech przypadków: konieczności opieki nad chorym dzieckiem do lat 14 lub w razie choroby innego członka rodziny oraz potrzeby sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8 w przypadku zaistnienia szczególnych sytuacji życiowych.

Tylko w trakcie ubezpieczenia

Zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie zwolnionej od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny, która podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu. W odróżnieniu od zasiłku chorobowego, który można otrzymywać także po ustaniu tytułu ubezpieczenia, zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie w okresie trwania ubezpieczenia chorobowego.
Oznacza to, że po ustaniu obowiązkowego tytułu ubezpieczenia, osoba niepozostająca w stosunku pracy, traci prawo do zasiłku opiekuńczego. Inną kwestią jest to, że przysługuje o­n bez tzw. okresu wyczekiwania, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, a który warunkuje nabycie prawa do zasiłku chorobowego. Wymóg wyczekiwania nie dotyczy bowiem zasiłku opiekuńczego (przykład 1 i 2).

PRZYKŁAD 1

Pracownik został zatrudniony na podstawie umowy okresowej od 15 maja do 31 sierpnia 2006 r. Z uwagi na chorobę żony i konieczność sprawowania nad nią opieki od 25 maja nie wykonywał o­n pracy. Pracownik nabędzie prawo do zasiłku opiekuńczego od pierwszego dnia zwolnienia od pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, czyli od 25 maja, niezależnie od tego, jaki okres przepracował do tej daty.

PRZYKŁAD 2

Umowa o pracę została zawarta z pracownicą na czas określony od 3 kwietnia do 31 maja 2006 r. W połowie maja poważnie zachorowała 10-letnia córka pracownicy. Z tego powodu od 17 maja do końca trwania umowy nie wykonywała o­na pracy. Córka wymagać będzie jednak opieki co najmniej do połowy czerwca. Z uwagi na to, że zasiłek opiekuńczy przysługuje jedynie w okresie trwania ubezpieczenia chorobowego, pracownica otrzyma go za czas zwolnienia od pracy, tj. od 17 do 31 maja. Po ustaniu zatrudnienia nie będzie już miała do niego prawa, mimo że stan zdrowia dziecka nadal wymagać będzie jej opieki. Dalsza wypłata zasiłku opiekuńczego byłaby możliwa, gdyby od 1 czerwca z pracownicą nawiązano nowy stosunek pracy, z tytułu którego zostałaby objęta obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym.

Na opiekę nad dzieckiem

Jedną z okoliczności uzasadniających wypłatę zasiłku opiekuńczego jest konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem z powodu jego choroby. Należy się o­n pracownikowi z tytułu opieki nad dzieckiem własnym, dzieckiem małżonka, przysposobionym, obcym przyjętym na wychowanie i utrzymanie oraz wychowywanym w ramach rodziny zastępczej. Płatne zwolnienie na opiekę nad chorym dzieckiem przysługuje matce i ojcu dziecka, a wypłaca się go tylko jednemu z rodziców, temu, który wystąpi z wnioskiem o wypłatę. Z zasiłku może skorzystać pracownik także wówczas, gdy zaistnieje konieczność osobistej opieki nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat z powodu:
• nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza,
• porodu lub choroby małżonka, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia mu sprawowanie opieki,
• pobytu małżonka stale opiekującego się dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej.

Na innych członków rodziny

Zasiłek opiekuńczy przysługuje także z tytułu sprawowania opieki nad innym chorym członkiem rodziny. Do kręgu osób uznanych za członków rodziny zalicza się małżonka, rodziców, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat. Warunkiem jest jednak, by osoby te pozostawały z pracownikiem we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie sprawowania opieki.
Płatne zwolnienie z tytułu opieki nad innym chorym członkiem rodziny jest limitowane czasowo. Przysługuje przez okres 14 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego, jak i bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki. Łącznie zwolnienie z powodu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny z różnych przyczyn nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym (przykład 3).

PRZYKŁAD 3

Po porodzie żona pracownika zachorowała. Jej choroba nie wymaga opieki trzeciej osoby, ale uniemożliwia sprawowanie opieki nad nowo narodzonym dzieckiem. Jeżeli lekarz nie uznał, że choroba żony wymaga osobistej opieki innej osoby, to pracownik nie będzie mógł skorzystać z płatnego zwolnienia na chorego członka rodziny. Choroba może jednak uniemożliwiać tej osobie sprawowanie opieki nad dzieckiem. W takim przypadku pracownik może skorzystać z prawa do zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad zdrowym dzieckiem. Warunkiem jest jednak, by żona była uznana za stale opiekującą się dzieckiem, a jej choroba musi uniemożliwiać sprawowanie tej opieki.

Gdy nie ma innej opieki

Nie zawsze, gdy pojawi się potrzeba opieki w rodzinie, pracownik ma prawo do zasiłku opiekuńczego. Warunkiem jest bowiem brak innych domowników mogących zapewnić opiekę choremu członkowi rodziny. Wyjątkiem jest opieka nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat. Wówczas zasiłek przysługuje nawet wtedy, gdy są inne osoby mogące zapewnić opiekę.
W przypadku chorego członka rodziny, warunkiem skorzystania przez pracownika z płatnego zwolnienia jest pozostawanie z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Warunek ten uważa się za spełniony, gdy pracownik pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z członkiem rodziny tylko przez okres choroby. W sytuacji gdy we wspólnym gospodarstwie domowym z pracownikiem pozostaje osoba niezobowiązana do opieki, przyjmuje się, że może być o­na uznana za domownika mogącego zapewnić opiekę dziecku tylko wówczas, gdy wyrazi na to zgodę.

Niezbędne dokumenty

Podstawą wypłaty zasiłku opiekuńczego jest zaświadczenie lekarskie wydane na formularzu ZUS ZLA przez lekarza, stwierdzające konieczność opieki nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny. Pracownik występujący o wypłatę zasiłku składa również wniosek o uzyskanie tego zasiłku na druku ZUS Z-15. Składa w nim oświadczenie o braku innych osób mogących sprawować opiekę nad chorym oraz o pozostawaniu z nim we wspólnym gospodarstwie domowym w czasie sprawowania opieki. Dokumentem wymaganym do wypłaty zasiłku z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8 są:
• oświadczenie pracownika – w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły,
• decyzja inspektora sanitarnego zarządzającego izolację – w przypadku izolacji dziecka z powodu podejrzenia o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej,
• zaświadczenie lekarskie na zwykłym blankiecie – w razie porodu, choroby lub pobytu małżonka stale opiekującego się dzieckiem w stacjonarnym
ZOZ.

Zasiłek nie zawsze przysługuje

Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80 proc. wynagrodzenia stanowiącego podstawę jego wymiaru. Podstawę wymiaru zasiłku wylicza się w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających zwolnienie od pracy z powodu opieki.
Zasiłek przysługuje za każdy dzień zwolnienia spowodowanego koniecznością sprawowania opieki, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Świadczenie to nie należy się za okresy niezdolności do pracy, w których pracownik na podstawie przepisów o wynagradzaniu zachowuje prawo do wynagrodzenia. Zasiłek opiekuńczy nie jest wypłacany za czas urlopu bezpłatnego, urlopu wychowawczego oraz tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności. Pracownik traci także prawo do zasiłku opiekuńczego za okres, na który został zwolniony od pracy, jeżeli zwolnienie to wykorzystuje dla innych celów niż opieka.

Podstawa prawna
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267).
• Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. nr 65, poz. 742 z późn. zm.).

Danuta Klucz
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    1 sty 2000
    19 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.