Tematy - Akta stanu cywilnego, Urząd stanu cywilnego

Minister Cyfryzacji oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji 22 maja 2026 podpisali rozporządzenie określające nowe wzory aktów małżeństwa. Umożliwi to urzędom stanu cywilnego w całej Polsce transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych – dotychczas USC odmawiały (poza niedawnym wyjątkiem w Warszawie). Rozporządzenie wchodzi w życie pod koniec sierpnia.

To jest faktem - stołeczny Urząd Stanu Cywilnego dokonał pierwszej transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego. Prezydent Miasta Rafał Trzaskowski ogłosił to właśnie na konferencji prasowej. Zapowiedział jednocześnie, że w kolejce na rozpatrzenie czekają następne wnioski i będą teraz rozpatrywane bardzo szybko.

Pamiętacie marcowy artykuł o pierwszym wyroku NSA, który otworzył drzwi do Polski dla małżeństw jednopłciowych? Pisałem wtedy, że to dopiero początek i że kolejne sprawy są już w kolejce. No i właśnie się doczekaliśmy. Przedwczoraj Naczelny Sąd Administracyjny wydał jednocześnie trzy wyroki w podobnych sprawach. To nie przypadek: polskie sądy administracyjne trwale zmieniły podejście.

Sejm przyjął nowelizację przepisów, która wprowadza do polskiego prawa możliwość pozasądowego rozwiązania małżeństwa. Oznacza to, że część par będzie mogła rozwieść się bez udziału sądu, bez rozpraw i bez wielomiesięcznego wyczekiwania na wyrok. Zamiast tego procedura ma się odbywać w urzędzie stanu cywilnego, szybko i sprawnie. Od kiedy rewolucja w rozwodach?

Krajowy Naczelny Sąd Administracyjny właśnie nakazał polskiemu urzędowi stanu cywilnego wpisanie do polskiego rejestru niemieckiego aktu małżeństwa dwóch mężczyzn. To pierwsza taka decyzja polskiego sądu - podjęta bez jakiejkolwiek zmiany ustawy czy konstytucji. Wyrok wywołuje burzę, ale nie po raz pierwszy w tej sprawie - zajmował się nią już TSUE, którego NSA wcześniej pytał o zdanie.

Od 5 marca 2026 r. narodziny dziecka można zgłosić przez aplikację mObywatel - bez wizyty w urzędzie, bez kolejek, o dowolnej porze. Wystarczy smartfon i Internet. Informujemy, jak działa nowa usługa, co trzeba przygotować i ile zajmuje czasu.

Wyrok TSUE zmienia rzeczywistość, ale sposób wdrożenia budzi kontrowersje. Rząd chce szybko wprowadzić uznawanie małżeństw jednopłciowych przez rozporządzenie – bez głosowania w Sejmie i bez podpisu prezydenta Nawrockiego i narażania się na weto. Wicepremier Gawkowski mówi o obowiązku prawnym. Krytycy widzą sprytne obejście debaty publicznej nad tą istotną społecznie kwestią.

Rada Ministrów przyjęła 12 listopada 2025 r. projekt ustawy o zmianie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw, wprowadzający do polskiego systemu prawnego możliwość pozasądowego rozwiązania małżeństwa. Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości przewiduje, że rozwód będzie możliwy na podstawie zgodnych oświadczeń małżonków składanych przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Nowe przepisy (jeżeli uchwali je Sejm i Senat a Prezydent podpisze) mają wejść w życie po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości, w ciągu ostatnich sześciu lat orzeczono w Polsce ok. 357 tys. rozwodów, w tym aż 286 tys. bez orzekania o winie. To znaczy, że ok. 80% rozwodów w Polsce w tym czasie było orzekanych bez stwierdzania winy którekolwiek z małżonków za rozkład pożycia małżeńskiego. W praktyce takie sprawy, gdzie obydwie strony są dogadane i nie angażują się w długotrwały proces, gdyż nie chcąc wykazywać winy któregokolwiek z małżonków, mogą być załatwione już na jednej rozprawie.

To już niemal 10 lat, odkąd śluby cywilne mogą odbywać się w plenerze, a dokładnie poza urzędem stanu cywilnego. Okazuje się, że zainteresowanie takimi ceremoniami rośnie.

Do ustalenia prawa i wypłaty zasiłku macierzyńskiego czy zasiłku pogrzebowego niezbędny jest m.in. odpis właściwego aktu stanu cywilnego. Od kilku lat nie trzeba tego odpisu dostarczać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ZUS sam wystąpi po niego do Urzędu Stanu Cywilnego.

Gdy urodzi Ci się dziecko, pierwszym krokiem jest zgłoszenie tego faktu do odpowiedniego Urzędu Stanu Cywilnego. Kierownik urzędu zarejestruje urodzenie dziecka, przekaże ci jego numer PESEL i zamelduje je. Jeśli chcesz zgłosić urodzenie dziecka przez internet, potrzebujesz profilu zaufanego lub e-dowodu. Te narzędzia pozwalają potwierdzić twoją tożsamość.

Konstytucja nie blokuje możliwości uregulowania związków tej samej płci, ale polskie prawo nadal za małżeństwo uznaje związek kobiety i mężczyzny - wynika z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym sąd uznał, że odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa pary homoseksualnej jest zgodna z prawem.

Świadkowie odgrywają ważną rolę podczas ślubu cywilnego. Jakie wymagania powinni spełnić? O jakich dokumentach warto pamiętać?

Większa liczba zgonów jest wyzwaniem dla Urzędów Stanu Cywilnego, które wystawiają akty zgonu. W Warszawie powoduje to kilkudniowe opóźnienia.

Akt zgonu jest aktem stanu cywilnego. Co zawiera akt zgonu? Gdzie i jak można go uzyskać? Prezentujemy najważniejsze informacje.

Zgłoszenia urodzenia dziecka można dokonać w urzędzie lub przez Internet. Jak tego dokonać? Podpowiadamy kto zgłasza urodzenie dziecka, w jakim terminie i o czym warto pamiętać.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystąpi do USC o odpis właściwego aktu stanu cywilnego, jeżeli dokument taki nie zostanie dołączony do wniosku o wypłatę przez ZUS zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku pogrzebowego. Ułatwienia związane są z epidemią koronawirusa.

Odpis aktu stanu cywilnego można otrzymać przez internet w wersji elektronicznej. W praktyce system sam wygeneruje dokument bezpośrednio z Systemu Rejestrów Państwowych (SRP). Co należy zrobić, aby otrzymać odpis online?

Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zastąpienie w akcie urodzenia oraz jego odpisach nazw obecnych rubryk dotyczących rodziców oznaczonych jako „matka" i „ojciec" sformułowaniami typu „rodzic 1" i „rodzic 2" byłaby sprzeczna z polskimi zasadami ustalającymi pochodzenie dziecka, uregulowanymi w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Na problem ze stosowaniem przez urzędy precedensowego wyroku NSA z października 2018 r. oraz potrzebę zmian legislacyjnych zwraca uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich.

Profil Zaufany to bezpłatne narzędzie, które umożliwia załatwienie spraw urzędowych przez Internet bez wychodzenia z domu. Dzięki niemu można korzystać m.in. z Internetowego Konta Pacjenta.

Od 1 grudnia 2018 r. w akcie urodzenia dziecka widnieją również numery PESEL rodziców. W 2019 r. - podobnie jak obecnie - zgłoszenia narodzin możemy dokonać tradycyjnie lub elektronicznie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż dzieci urodzone w USA z matki zastępczej i w związku dwóch mężczyzn - z których jeden to obywatel RP - mają prawo do potwierdzenia polskiego obywatelstwa. NSA podkreślił, iż dziecko nie może być zaś dyskryminowane, ani ze względu na sposób przyjścia na świat, ani status jego rodziców.

Jak zgodnie z prawem wybrać imię dla dziecka? Czy raz wybrane imię można zmienić? Co w sytuacji, gdy rodzice nie potrafią podjąć wspólnej decyzji, dotyczącej imienia dla dziecka?

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję w sprawie nieuznania aktu urodzenia, w którym rodzice są tej samej płci. NSA uznał, iż doszło do dyskryminacji dziecka-obywatela RP i zwrócił sprawę urzędowi stanu cywilnego.

Śluby w plenerze są dozwolone przez prawo. Chociaż większość Polaków wierna jest tradycji zawierania małżeństwa w kościele, to coraz częściej decydujemy się na wybór innego urokliwego miejsca.

Senacka komisja poparła przygotowaną przez Ministerstwo Cyfryzacji ustawę o ewidencji ludności. Co się zmieni?

Od czerwca 2018 r. akt urodzenia dziecka zostanie sporządzony na podstawie zgłoszenia urodzenia w formie dokumentu elektronicznego. Rodzicie nie będą musieli udawać się do urzędu, by zgłosić narodziny potomka. Będą mogli zrobić to przez internet.

PESEL każdego z rodziców ma znaleźć się w akcie urodzenia dziecka już w grudniu 2018 r. To jeden z zapisów w rządowym projekcie zmian ustawy o ewidencji ludności i Prawa o aktach stanu cywilnego. Co jeszcze się zmieni?

Odpisy aktów stanu cywilnego możesz uzyskać bez wychodzenia z domu - wystarczy dostęp do Internetu. Od dnia 15 grudnia 2017 r. istnieje możliwość płatności przelewem za zamówione akty stanu cywilnego. Zobacz jak szybko zamówić odpis przez Internet.

Zawarcie związku małżeńskiego to bardzo ważny moment w życiu człowieka. Czy jest to ślub cywilny czy kościelny wymaga odpowiedniego przygotowania.

Parlament Europejski poparł nowe przepisy UE, które mają ograniczyć koszty i formalności przy składaniu dokumentów urzędowych, jak akty urodzenia i akty ślubu, w innym kraju UE. Standardowe wielojęzyczne formularze zastąpią tłumaczenia dokumentów.

10 maja 2016 r. rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, zgodnie z którą odpisy aktów urodzenia, małżeństwa i zgonu mają być wydawane szybciej, a praca urzędów stanu cywilnego, szczególnie w dużych miastach, ma być sprawniejsza.

Jak powinna wyglądać prawidłowa klasyfikacja opłaty dodatkowej za przyjęcie oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński poza urzędem stanu cywilnego? Wyjaśnień udzieliła Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach.

Od 1 marca 2015 roku istnieje możliwość zawarcia związku małżeńskiego poza urzędem stanu cywilnego. Dotychczas takie rozwiązanie było możliwe jedynie w szczególnych okolicznościach.

W ocenie urzędników nowe przepisy umożliwiające zawarcie związku małżeńskiego poza urzędem stanu cywilnego są mało precyzyjne i dają dużą swobodę decyzyjną kierownikom urzędów.

Ślub w dowolnie wybranym USC lub poza urzędem umożliwia nowe prawo o aktach stanu cywilnego, które weszło w życie 1 marca 2015 r. Dotychczas małżeństwo można było zawrzeć poza urzędem jedynie w szczególnych przypadkach - np. gdy jedno z przyszłych małżonków przebywa w szpitalu lub w zakładzie karnym. Nowe przepisy umożliwią zorganizowanie ceremonii poza urzędem nie tylko w takich przypadkach.

Od 1 marca 2015 r. możliwe będzie nadanie dziecku imienia obcego pochodzenia. Zmiana wynika z wejścia w życie nowych przepisów ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego.

Przy ustaleniu obowiązującej w 2015 roku opłaty za ślub poza urzędem stanu cywilnego wzięto pod uwagę szereg czynników m.in. koszt dwukrotnego przejazdu kierownika urzędu na miejsce uroczystości.

Elektroniczny system rejestracji akt stanu cywilnego, automatyczna aktualizacja rejestrów publicznych, internetowy dostęp do akt stanu cywilnego oraz wprowadzenie nowego dokumentu – zaświadczenia o stanie cywilnym to główne założenia ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego. Nowe zasady funkcjonowania systemu rejestracji akt stanu cywilnego zaczną obowiązywać 1 stycznia 2015 roku.

Od 1 stycznia 2015 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego. Nowe Prawo o aktach stanu cywilnego zastępuje ustawę z 1986 r., która - w ocenie MSW - po wielu nowelizacjach nie spełnia już standardów przejrzystej legislacji i jest przestarzała.

Wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego będzie można składać dopiero w marcu 2015 roku. Termin wprowadzenia nowych dokumentów tożsamości został przesunięty o dwa miesiące (z 1 stycznia na 1 marca 2015 roku). Dotychczasowe dowody osobiste zachowają ważność.

Prawo o aktach stanu cywilnego zostało przyjęte przez Sejm. Nowa ustawa zakłada w 2015 roku m.in.: prowadzenie elektronicznej rejestracji aktów urodzeń, małżeństw i zgonów, udostępnianie ich odpisów w dowolnym USC oraz możliwość wzięcia ślubu poza urzędem.

Możliwość zawarcia małżeństwa poza urzędem stanu cywilnego wprowadza nowa ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego. Zorganizowanie ślubu cywilnego poza urzędem stanu cywilnego będzie możliwe od 1 stycznia 2015 r.

Opłata za ślub poza urzędem ma wynosić 1 tysiąc złotych. Taką stawkę od 2015 roku przewiduje projekt rozporządzenia resortu spraw wewnętrznych.

Dziecko urodzone poza granicami kraju należy zarejestrować w Polsce. Rejestracji dokonują rodzice w urzędzie stanu cywilnego właściwym ze względu na miejsce ostatniego zamieszkania w Polsce jednego z nich. Jakie dokumenty należy zgromadzić, by dokonać rejestracji dziecka urodzonego za granicą?

Ustawa została uchwalona przez Sejm 10 października. Tyscy urzędnicy wkrótce będą korzystać z systemu informatycznego, który od początku 2015 r. będzie działał we wszystkich urzędach stanu cywilnego.

Nowe prawo o aktach stanu cywilnego zostało uchwalone podczas 77. posiedzenia Sejmu (10 października 2014 roku). Główne zmiany w prawie o aktach stanu cywilnego dotyczą wprowadzenia elektronicznej rejestracji aktów urodzeń, małżeństw i zgonów oraz liberalizacji zasad zawierania małżeństw poza urzędem.

W ślad za postępującym procesem informatyzacji administracji publicznej samorządy czekają duże zmiany w zakresie realizacji zadań z zakresu stanu cywilnego. Od 1 stycznia 2015 r. wszystkie zdarzenia z zakresu stanu cywilnego będą rejestrowane w systemie teleinformatycznym, zaś akty stanu cywilnego sporządzone w postaci papierowej będą przenoszone stopniowo do systemu.

Nowe prawo o aktach stanu cywilnego zakłada m.in.: elektroniczną rejestrację aktów stanu cywilnego, udostępnianie obywatelom odpisów w dowolnym USC i w postaci elektronicznej, liberalizację zasad zawierania małżeństw poza urzędem oraz usprawnienie i uproszczenie niektórych procedur. Nową regulację przygotowało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Akta stanu cywilnego, Urząd stanu cywilnego

Nowe wzory aktów małżeństwa umożliwią USC transkrypcję zagranicznych małżeństw jednopłciowych - jest już rozporządzenie z 22.05.2026

USC w Warszawie dokonał transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego, bez czekania na zmiany przepisów

Co się zmienia dla par jednopłciowych w Polsce w 2026 r.? Skutki nakazów transkrypcji

Zmiany w rozwodach 2026. Od kiedy rozwód w urzędzie stanu cywilnego? Jest nowa ustawa o rozwodach w USC

Małżeństwa jednopłciowe już wchodzą do Polski tylnymi drzwiami, bez zmiany jednego przepisu - nieoczywiste konsekwencje wyroku NSA

Wybierz imię dla dziecka przez aplikację, albo po 21 dniach zrobi to za ciebie urzędnik

Polska zmienia dokumenty USC. Małżeństwa jednopłciowe wejdą do systemu – bez Sejmu i Prezydenta. Tylko kto będzie pierwszym, a kto drugim małżonkiem?

Rozwód przed kierownikiem USC a nie w sądzie. Będą dwa etapy. Ale to nowe prawo nie dla wszystkich chętnych

Rozwody po nowemu - bez sądu i na oświadczenie małżonków! Poważne zmiany

Ślub w plenerze można brać już od niemal 10 lat. Gdzie pobierają się Polacy?

Zasiłki 2024 (pogrzebowy, macierzyński). Nie musisz brać z USC odpisu aktu stanu cywilnego, ZUS zrobi to sam

Co robić, gdy urodzi Ci się dziecko. Jeśli nie zrobisz tej rzeczy w ciągu 21 dni, urzędnik sam wybierze imię dla niemowlaka

NSA oddalił skargę w sprawie rejestracji małżeństwa jednopłciowego

Świadkowie ślubu cywilnego

Większa liczba wydawanych aktów zgonu wyzwaniem dla USC

Akt zgonu - gdzie i jak uzyskać?

Jak zgłosić urodzenie dziecka (w urzędzie, przez Internet)?

Koronawirus a zasiłki - ZUS sam pozyska potrzebny odpis z USC

Odpis aktu stanu cywilnego przez internet

Akt urodzenia dziecka z małżeństwa jednopłciowego - nie będzie zmiany przepisów

Profil Zaufany pomaga korzystać z Internetowego Konta Pacjenta

Akt urodzenia dziecka w 2019 r.

NSA: dziecko pochodzące z surogacji w związku jednopłciowym ma prawo do obywatelstwa RP

Imię dla dziecka zgodne z prawem

NSA: nieuznanie aktu urodzenia dziecka rodziców tej samej płci przejawem dyskryminacji

Ślub w plenerze a prawo

Zmiany w ewidencji ludności

Akt urodzenia dziecka 2018 - elektroniczna rejestracja

PESEL rodziców w akcie urodzenia dziecka już od 1 grudnia 2018 r.

Jak zamówić odpis aktów stanu cywilnego przez Internet?

Ślub cywilny - wszystko co musisz wiedzieć

Łatwiejsze uznawanie dokumentów urzędowych za granicą

Szybciej będzie można uzyskać odpisy aktów stanu cywilnego

Opłata za ślub poza urzędem stanu cywilnego - klasyfikacja budżetowa

Ślub poza urzędem stanu cywilnego

Kierownik USC zdecyduje o bezpieczeństwie miejsca ślubu

Ślub cywilny także poza urzędem

Nadawanie imion dzieciom - zmiany od 1 marca 2015 r.

Opłata za ślub poza urzędem stanu cywilnego 2015

Elektroniczny system rejestracji akt stanu cywilnego

Akty stanu cywilnego 2015 - Prezydent podpisał nową ustawę

Nowy dowód osobisty dopiero w marcu 2015

Prawo o aktach stanu cywilnego 2015

Ślub cywilny poza urzędem

Opłata za ślub poza urzędem od 2015 roku

Jak zarejestrować dziecko urodzone za granicą?

Nowa ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego w Tychach

Prawo o aktach stanu cywilnego po zmianach

Dokumentacja w urzędzie stanu cywilnego od 1 stycznia 2015 r.

Nowe prawo o aktach stanu cywilnego