Zdrada a odwołanie darowizny. Co na to sądy? [Przykłady]

Przykładowo, Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 24 lutego 2022 r., (I ACa 905/20) uznał, iż „trudno a priori stawiać znak równości między przyczyną uznania małżonka za winnego rozkładu pożycia, a rażącą niewdzięcznością gdyż w przypadku podstawy odwołania darowizny chodzi o przypadki, szczególne, kwalifikowane, a zawinienie w rozkładzie pożycia może, ale nie musi nie musi mieć takiego charakteru i każdorazowo konieczne jest odniesienie do kontekstu sytuacyjnego i przyczyn, które doprowadziły do takiej sytuacji, a w szczególności zbadanie czy powód takiego zachowania leżał tylko po stronie osoby obdarowanej czy też zachowanie takie stanowiło wynik sytuacji, do której powstania doprowadzili oboje małżonkowie lub drugi z nich.”.

„Samo związanie się z innym partnerem nie oznacza rażącej niewdzięczności wobec poprzedniego. Należy podkreślić, że obdarowanie współmałżonka nie wiąże się z obowiązkiem trwania przez lata w źle funkcjonującym małżeństwie wyłącznie z uwagi na dokonaną darowiznę, a fakt jej dokonania nie modyfikuje powinności wynikających z więzi małżeńskiej. Podobnie rzecz się ma w przypadku związków niesformalizowanych, w których brak instytucjonalnie określonych obowiązków, stanowiących swoisty punkt odniesienia przy ocenie wpływu zdrady na postawę obdarowanego przez pryzmat kwalifikowanej niewdzięczności” – stwierdził Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 11 czerwca 2019 r. (sygn.. V ACa 727/18).

„Okoliczność naruszenia reguły wierności, przy istniejących węzłach partnerskich, zazwyczaj stanowi przejaw rażącej niewdzięczności, gdy zdrady dopuszcza się partner obdarowany, utrzymując to w tajemnicy przed darczyńcą, który się na takie zachowanie nie godzi” – uznał z kolei Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 listopada 2021 r. (sygn. I ACa 406/19).

„Obowiązek wierności małżeńskiej wynika z samego faktu zawarcia związku małżeńskiego i istnieje niezależnie od darowizn czynionych między małżonkami oraz moralnego obowiązku wdzięczności wobec darczyńcy. Gdyby zatem hipotetycznie założyć, że darowizna między małżonkami miała być swoistym gwarantem zachowania wierności małżeńskiej przez obdarowanego małżonka, to co najmniej dwuznaczna moralnie jawi się także postawa samego darczyńcy, któremu takie intencje przyświecały” – podkreślił Sąd Okręgowy w Łodzi w wyroku z 9 maja 2019 r.. (sygn. III Ca 220/19).

„Ustawodawca nie bez powodów posługuje się terminem "rażącej" niewdzięczności, dla odróżnienia jej od niewdzięczności "zwykłej". Pomiędzy ową niewdzięcznością a niewdzięcznością "rażącą" istnieje bowiem cała gama różnorakich negatywnych zachowań obdarowanego względem darczyńcy, których nie sposób uznać za uzasadniające odwołanie bezpłatnego przysporzenia jakim jest darowizna. W ten sposób ustawodawca niejako a priori przewidział możliwość występowania różnorakich konfliktów między stronami takiej umowy w przyszłości i uznał, że zasada trwałości umów powinna mieć w takich sytuacjach decydujące znaczenie. Czyny dowodzące niewdzięczności muszą, zatem świadczyć o znacznym natężeniu złej woli obdarowanego i nie uzasadnia odwołania darowizny dopuszczenie się przez obdarowanego takich czynów, które w danych okolicznościach i warunkach nie wykraczały poza zwykłe przypadki życiowych, rodzinnych konfliktów. O rażącej niewdzięczności można, więc mówić dopiero wtedy, gdy mamy do czynienia z niewłaściwym zachowaniem obdarowanego wobec darczyńcy przy znacznym nasileniu złej woli, skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej.” (wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 3 kwietnia 2015 r.  II C 485/13).

Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 30 listopada 2017 r. (I ACa 431/17) stanął na stanowisku, iż zdrada małżonka w okresie separacji nie stanowi aktów o charakterze rażącej niewdzięczności. „Wprawdzie sensem istnienia instytucji separacji jest restytucja związku małżeńskiego, a zachowanie wierności może znacznie pomóc w realizacji tego celu, to jednak, jego niezachowanie nie można ocenić w kontekście rażącej niewdzięczności, a jedynie utrwalenia jednej z przesłanek separacji , tj. braku więzi emocjonalnej, czy fizycznej” – uznał sąd.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie przypomniał, iż "postępowanie współobdarowanego małżonka względem współmałżonka (dziecka darczyńcy) może zostać zakwalifikowane jako przejaw rażącej niewdzięczności wobec samego darczyńcy jedynie wówczas, gdy ma charakter tak drastyczny, że godzi w istocie w osobę darczyńcy” (wyrok z 12 marca 2019 r., sygn. ACa 668/18).