Kategorie

Realizacja zamierzenia budowlanego a naruszenie zasady udziału stron

Karolina Muzyczka
Doktor nauk prawnych; adiunkt w Kolegium Jagiellońskim - Toruńskiej Szkole Wyższej w Toruniu; ekspert w dziedzinach: postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne, egzekucyjne postępowanie administracyjne
Realizacja zamierzenia budowlanego a naruszenie zasady udziału stron/Fot. Shutterstock
Realizacja zamierzenia budowlanego a naruszenie zasady udziału stron/Fot. Shutterstock
shutterstock
Kiedy dochodzi do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym związanego z realizacją zamierzenia budowlanego?

Naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym związanego z realizacją zamierzenia budowlanego

Dokonując oceny prawidłowości wyznaczenia kręgu stron postępowania i zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron należy wskazać, że krąg stron w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę jest ustalany w oparciu o, art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, (t. j. Dz. U z 2021, poz. 784) (dalej: P.b.)., który w obecnym stanie prawnym stanowi lex specialis, w stosunku do art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021, poz. 784). (dalej: k.p.a.)

Zgodnie z art. 28 ust. 2 P.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (wyrok NSA z 28 marca 2007 r., II OSK 208/2006, lex nr 1811108).

Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu

Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 20 P.b. przez obszar oddziaływania obiektu, należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Przepis ten należy interpretować łącznie z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Zasadą procesu inwestycyjnego jest poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, co dotyczy właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora (wyrok NSA z 28 lutego 2012, II OSK 2433/2010, lex nr 3892255).

Wskazane przepisy nie określają wprost podmiotu, na którym spoczywa obowiązek wyznaczania obszaru oddziaływania obiektu. Niemniej jednak zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a., o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, co pozwala stwierdzić, iż ustalenie kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę należy do obowiązków organu prowadzącego to postępowanie.

Nieistnienie bezpośredniego sąsiedztwa (niegraniczenia ze sobą) działki właściciela oraz działki inwestora sam w sobie nie może jeszcze przesądzać o braku interesu prawnego po stronie właściciela, tym bardziej, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., w świetle aktualnego orzecznictwa nigdy nie ograniczała się tylko do ochrony interesów właścicieli działek położonych bezpośrednio obok (graniczących) działki, na której usytuowana jest inwestycja (Wyrok NSA z 17 kwietnia 2012 r., II OSK176/2011, lex 3921596).

Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. oznacza, iż przez to oddziaływanie naruszone zostają konkretne przepisy prawa materialnego, np. przepisy techniczno-budowlane czy też sanitarne, z których określony podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania (wyrok NSA z 14 marca 2012, II OSK 2375/2010). Artykuł 28 ust. 2 p.b. nie wymaga, aby dla posiadania przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę podmiot wskazujący swój interes prawny musiał wykazać, że został on naruszony, bowiem „w procesie wyznaczania obszaru oddziaływania obiektu nie chodzi o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na znajdujące się w otoczeniu tego obiektu działki, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie z uwagi na cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, w związku z czym stwierdzenie tej możliwości jest już równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego i podstawą uznania za stronę […]” (Wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 stycznia 2010 r., II SA/Pd 1070/2009, lex 2809210). „ […] tylko te normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno-budowlane, przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego, czy też przepisy z zakresu ochrony środowiska, świadczą o interesie prawnym dającym osobie mającej tytuł prawny do nieruchomości przymiot strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 prawa budowlanego” (Wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012, 1367/2010, lex 3891108).

W ścisłym związku z art. 3 pkt 20 P.b., definiujący obszar oddziaływania obiektu, pozostaje art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., nakazujący poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Obszar oddziaływania obiektu jako teren w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu, nie może być wyznaczony na podstawie regulacji cywilnoprawnych, dotyczących ochrony prawa własności oraz immisji (Wyrok NSA z 9 stycznia 2009 r., II OSK 1748/2007).

Niedopuszczalne jest również takie rozumienie art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2020, poz. 2320), które naruszałoby poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (Wyrok NSA z 27 marca 2007 r., OSK 523/2006). […]„wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjąć należy, że są to wszystkie powszechnie obowiązujące przepisy prawa, wprowadzające określonego rodzaju ograniczenia czy też utrudnienia w zakresie zagospodarowania, ale również dotychczasowego korzystania z tego terenu” (Wyrok NSA z16 lutego 2011 r., II OSK 304/2010, lex 2496397). Właściciel działki sąsiedniej ma prawo do poszanowania jego uzasadnionych interesów, które wynikają z prawa do korzystania ze swojej własności. Usytuowanie budynku na działce budowlanej z poszanowaniem interesu prawnego właścicieli działek sąsiednich oznacza nie tylko uwzględnienie norm, prawa administracyjnego, ale także wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich. Wyważenie tych interesów prawnych następuje poprzez uwzględnienie istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek (Wyrok NSA z 14 września 2006, II OSK 1090/2005). Właściciel działki, który zgłasza swój udział w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych, prowadzonych na działce sąsiedniej, przedstawiając organowi swoje wnioski i zastrzeżenia związane z ochroną jego interesów, staje się stroną tego postępowania (Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2011, SA/GI 346/2011, lex 3110256). Nie można w żadnym przypadku wykluczyć sytuacji, w której oddziaływanie obiektu nie będzie wykraczać poza nieruchomość objętą wnioskiem. W kwestii przyznania przymiotu strony nie może mieć miejsca żaden automatyzm, pozwalający na sztywne i generalne określenie kręgu stron postępowania budowlanego (Wyrok NSA z 21 lutego 2012, II OSK 2297/2010, lex 389/987).

Uzasadnione interesy osób trzecich

Pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich winno być interpretowane w oparciu o przesłanki obiektywne, a więc w oparciu o zgodność z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, z normami obowiązującymi w budownictwie. Zatem postępowanie prowadzone w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wykaże sprzeczność z powyższymi wymogami, to spowodowane w wyniku jej realizacji dolegliwości dla otoczenia mogą zostać zakwalifikowane, jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich.

Właściciele nieruchomości sąsiednich, o ile chcą być stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, muszą wskazać konkretny przepis prawa materialnego administracyjnego przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym zagospodarowaniu ich nieruchomości wprowadzone ze względu na powstanie obiektu objętego postępowaniem o pozwoleniu na budowę. Jednakże, należy wskazać, że niedogodności w postaci hałasu, wibracji, czy zanieczyszczeń, spowodowanych powstaniem nowej zabudowy trzeba uznać w warunkach miejskich za typowe. Zatem nie ma powodów by przyjmować, że zabudowa w postaci planowanej inwestycji spowoduje uciążliwości ponad przeciętne pod kątem hałasu. Społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości stanowiącej teren inwestycji, jak i miejscowe stosunki w miejskim obszarze zabudowy, nie pozwalają uznać tego rodzaju niedogodności za zakłócenia, przekraczające przeciętną miarę. W okolicznościach sprawy nie sposób uznać, by hałas czy inne uciążliwości, w tym immisje wywołane bieżącym funkcjonowaniem stacji paliw płynnych, a generowane m.in. przez obsługiwane pojazdy, uzasadniały przyjęcie szerszego niż wskazany przez organy kręgu stron (Wyrok NSA z 21 maja 2020 r. II OSK 3061/19, lex 3099552; z 20 stycznia 2021 r., VII SA/Wa 487/20, lex 3156868). Należy przy tym zaznaczyć, że istnieją w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozbieżności w kwestii sposobu dokonywania analizy obszaru oddziaływania inwestycji etapowanej. w każdej ze spraw z wniosku inwestora o pozwolenie na budowę wskazanego etapu powinna być przeprowadzana analiza kręgu podmiotów, które pozostają w obszarze oddziaływania danego etapu. W każdej z tych spraw mogą, poza inwestorem, występować inne podmioty, których prawo do udziału w postępowaniu podlega ocenie (art. 28 ust. 2 P.b.). Ustawodawca nawet w przypadku etapowania zamierzenia budowlanego przywiązuje wagę do oceny zgodności z prawem całego zamierzenia inwestycyjnego, a nie tylko poszczególnych jego etapów. W odniesieniu do całego zamierzenia budowlanego ogranicza tę ocenę do materii, która jest przedmiotem projektu zagospodarowania działki lub terenu, a więc m.in. do określenia granic terenu, usytuowania, obrysu i układu istniejących i projektowanych obiektów budowlanych ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich. Wolą ustawodawcy było, aby w przypadku etapowania zamierzenia budowlanego ocena, czy zamierzenie to oddziałuje na usprawiedliwione interesy osób trzecich, dokonywana była z uwzględnieniem całego zamierzenia budowlanego, a nie tylko poszczególnych jego etapów.

Pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu

Odnośnie zarzutów skargi i odwołania naruszenia art. 10 k.p.a. i art. 28 ust. 2 P.b. należy jeszcze wskazać, że zarzut pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu może być postawiony skutecznie tylko wówczas, gdy danemu podmiotowi rzeczywiście przysługiwał status strony. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może mieć przy tym miejsce jedynie, gdy stawia go strona, wobec której nastąpiło naruszenie, i wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa też ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Strona jest dysponentem swojego prawa procesowego i to ona decyduje o tym, czy zechce z niego skorzystać, czy też nie. Skarga innej strony w tym zakresie jest niewystarczająca (Wyrok WSA w Krakowie z 20 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Kr, lex 2323056).

W związku z powyższym organ administracji architektoniczno-budowlanej, prowadzący postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, ma obowiązek ustalenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy planowana inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich (Wyrok WSA w Krakowie z 13 września 2010 r., II SA/Kr 225/2010, lex 2556215). „Ustalenie, że oddziaływanie inwestycji zamyka się w granicach działki, nie oznacza wykluczenia właściciela działki bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji z postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Wszak osoba taka jest uprawniona do żądania od organów działań w przypadku naruszania chociażby przepisów techniczno-budowlanych, zatem okoliczność ta uzasadnia jej udział w takich postępowaniach administracyjnych, w których orzeka się m.in. o zgodności planowanej inwestycji z tymi przepisami. W sytuacji odwrotnej ochrona jej interesów prawnych byłaby iluzoryczna, brak też racjonalnych racji uzasadniających przyjęcie, że ochrona ta mogłaby się realizować na drodze odrębnych postępowań” (Wyrok NSA z 21 lutego 2012 r., II OSK 2297/2010).

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    28 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Brak maseczki i uniewinnienie. Utrwalona linia orzecznicza?

    Brak maseczki w miejscu publicznym skutkował dla obywatela grzywną. RPO podkreśla, iż SN uwzględnił kasację wobec utrwalonej linii orzeczniczej.

    Obostrzenia na październik 2021 r.

    Obostrzenia na październik 2021 r. zawarto w nowym rozporządzeniu Rady Ministrów. Aktualne obostrzenia mają zostać przedłużone do 31 października.

    Emerytury groszowe z ZUS wciąż problemem

    Emerytury groszowe z ZUS stanowią coraz częstszy problem. Czy planowane są zmiany dotyczące świadczeń niższych niż minimalne?

    Oszczędzamy mniej, ale regularnie [BADANIE]

    Z danych zebranych przez Intrum wynika, iż 80 procent konsumentów stara się oszczędzać każdego miesiąca. Czy to pozytywny skutek pandemii?

    Reklamacja po wakacjach - jak i kiedy?

    Reklamacja po wakacjach może dotyczyć np. usługi turystycznej, opóźnionego lotu czy noclegu. W jakim terminie należy ją wysłać?

    400 plus na dziecko w żłobku w 2022 r.

    400 plus na dziecko w żłobku w 2022 r.? Podpowiadamy dla kogo przewidziano nowy rodzaj wsparcia.

    Oszustwo "na 14. emeryturę" - co robić?

    Oszustwo "na 14. emeryturę? ZUS przestrzega przed osobami, które oferują pomoc przy wypełnieniu wniosku o świadczenie.

    Zasada niezmienności składu orzekającego - zmiany w k.p.k.

    Zasada niezmienności składu orzekającego sprawia, że zmiana sędziego oznacza przymus prowadzenia procesu od początku – co nikomu nie służy. Jest jednak szansa na poprawę sytuacji.

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. - zmiany

    Wjazd do Wielkiej Brytanii od 1 października 2021 r. będzie możliwy tylko na podstawie ważnego paszportu. Są jednak wyjątki. Jakie?

    Ochrona konsumenta - przepisy uzupełniające weszły w życie

    Przepisy uzupełniające ochronę konsumentów weszły w życie. Zmiany dotyczą m.in. postępowania nakazowego z weksla czy wnoszenia pism do sądu.

    Noc spisowa - GUS wydłuża godziny pracy 25 września

    Noc spisowa zostanie zorganizowana przez GUS w sobotę 25 września. Jak i gdzie będzie można się spisać?

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przygotował kalkulator, dzięki któremu można sprawdzić o ile orientacyjnie wzrośnie rata kredytu, gdy zmieni się jego oprocentowanie. Jak skorzystać z kalkulatora?

    Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

    Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

    Duże zmiany w prawach konsumenta - dyrektywa Omnibus

    Prawa konsumenta. Szykują się rewolucyjne zmiany w ochronie praw konsumenta. Wdrożenie tzw. dyrektywy Omnibus ma wyeliminować nieprawidłowości podczas wyprzedaży. W przypadku obniżki cen towarów, sklepy - tradycyjne oraz internetowe - będą miały obowiązek podawania informacji o najniższej cenie tego produktu lub usługi w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wpłynie to istotnie na przebieg coraz popularniejszych w Polsce wyprzedaży. Co więcej, zabroniona będzie sprzedaż usług finansowych poza lokalem sprzedawcy, gdy ma to miejsce podczas tzw. pokazów lub wycieczek.

    DVB-T2/HEVC. Od kiedy w Polsce nowy standard telewizji?

    DVB-T2/HEVC to nowy standard telewizji Od kiedy pojawi się w Polsce? Na wiele pytań konsumentów ma odpowiedzieć nowa kampania społeczna.

    Sąd okręgowy – od jakiej kwoty? [ZMIANY]

    Sąd okręgowy rozpatruje m.in. sprawy od określonej kwoty wartości przedmiotu sporu. Zmianę tego progu przewiduje projekt przygotowany przez resort sprawiedliwości.

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.