Kumulatywny zbieg przepisów ustawy (art. 11)

Jedną z podstawowych zasad odpowiedzialności karnej jest zasada, że ten sam czyn może stanowić tylko jedno przestępstwo. Jej znaczenie widoczne jest przede wszystkim wówczas, gdy dowolny fragment ludzkiego zachowania (określony jako czyn) realizuje jednocześnie znamiona dwóch (lub więcej) typów czynów zabronionych. Ustawodawca opowiedział się jednoznacznie za konstrukcją tzw. zbiegu przepisów. Rozwiązanie takie ma w polskim ustawodawstwie długą tradycję.

Istotne jest, że o wielości czynów nie może przesądzać wielość skutków czy liczba osób pokrzywdzonych. Przy określeniu jedności lub wielości czynów należy położyć nacisk na zachowanie sprawcy, a nie jego następstwa.

Zachowanie będące zewnętrznym przejawem jednego impulsu woli stanowi tylko jeden czyn, niezależnie od liczby skutków tego zachowania oraz od liczby naruszonych przez nie norm. Inaczej mówiąc, przy określaniu jedności i wielości czynów należy położyć akcent na zachowanie sprawcy, a nie na jego mniej lub bardziej liczne następstwa.

Popełniony przez sprawcę czyn (będący tym samym czynem w rozumieniu art. 11 § 1 Kodeksu karnego) może wyczerpywać znamiona jednego tylko przepisu, co - poza koniecznością dokonania prawidłowej kwalifikacji prawnej - nie powoduje na ogół innego rodzaju trudności, lub też może wyczerpywać znamiona określone w dwóch lub więcej przepisach ustawy karnej. Wtedy powstaje problem tzw. zbiegu przepisów ustawy.

Zobacz również serwis: Wykroczenia

Przy rzeczywistym zbiegu przepisów sąd wymierza karę na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu innych środków (karnych, zabezpieczających) na podstawie pozostałych przepisów, które popełniony czyn wyczerpuje. Trzeba przyjąć, że w wypadku gdy zbiegające się przepisy przewidują identyczną sankcję, wymiar kary powinien nastąpić na podstawie tego przepisu, który lepiej oddaje charakterystykę czynu.

Zobacz również: Darmowe porady prawne

Podstawa prawna:  Art. 11 Kodeksu karnego